I SA/Bk 496/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę Skarżący złożył w dniu [...].05.2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok. Po rozpatrzeniu akt sprawy, w dniu [...].01.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 na kwotę 20 399,30 zł, w tym: pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni 15,01 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 3,79 ha, wariant 2.6 - uprawy warzywne (w okresie przestawiania) do powierzchni 0,20 ha, oraz pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - murawy ciepłolubne do powierzchni 3,79 ha. Przyznana płatność została zwiększona o kwotę 1000,00 zł przeznaczoną na refundacje kosztów transakcyjnych. Decyzja została doręczona w dniu 24.01.2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Płatność rolnośrodowiskowa została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...].02.2011 r. Następnie Skarżący złożył w dniu [...].05.2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok. Po rozpatrzeniu akt sprawy, w dniu [...].12.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...]o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 na kwotę 19 399,30 zł, w tym: pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni 15,01 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 3,79 ha, wariant 2.6 - uprawy warzywne (w okresie przestawiania) do powierzchni 0,20 ha, oraz pakiet 5. ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - murawy ciepłolubne do powierzchni 3,79 ha. Decyzja została doręczona w dniu 27.12.2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Płatność rolnośrodowiskowa została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...].12.2011 r. W dniu [...].04.2012 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. Po rozpatrzeniu sprawy dnia [...].02.2013 r. organ wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej płatności za 2012 rok. W kwietniu 2013 r. Skarżący złożył wniosek kontynuacyjny na rok 2013, w następstwie czego organ przyznał płatność rolnośrodowiskową także w pomniejszonej wysokości, od której strona wniosła odwołanie. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w dniu [...].04.2014 r. decyzją uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...].05.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał płatność rolnośrodowiskowa w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2013 na kwotę 5 728,00 zł. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w dniu [...].08.2014 r. decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na niniejszą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r. (Sygn. akt I SA/Bk 508/14) oddalił skargę. Od powyższego wyroku Pan B. S. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z tym, że złożenie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji, w dniu [...].08.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wystosował do strony postępowania zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].01.2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, decyzji nr [...] z dnia [...].12.2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej oraz decyzji nr [...] z dnia 06[...]02.2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Jednocześnie poinformował stronę o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie oraz do złożenia końcowego oświadczenia zgodnie z art. 10 § 1 Kpa. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone w dniu 07.08.2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...].10.2015 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 18 960,07 zł (słownie: osiemnaście tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt zł siedem gr.). Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...].10.2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Od ww. decyzji Pan B. S. dnia [...].10.2015 r. (data nadania) złożył do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR odwołanie, w którym nie zgodził się z wydaną decyzją. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, na skutek czego w dniu [...].01.2016 organ I instancji ponownie wydał decyzję w tym zakresie. W wyniku rozpatrzenia odwołania Pana B. S. - reprezentowanego przez Pana Ł. H. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia 19.01.2016 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, na którą skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwą wykładnię § 39 ust. 1 oraz § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) polegające na błędnym przyjęciu, że Skarżący zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Ze względu na to naruszenie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-szej instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji "właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 tj. właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Wypłacone nienależnie Skarżącemu środki publiczne za rok 2010, 2011 i 2012 z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. ustawy. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].08.2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].01.2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej (doręczonej w dniu [...].01.2011 r.), decyzji nr [...] z dnia [...].12.2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej (doręczonej w dniu [...].12.2011 r.) oraz decyzji nr [...] z dnia [...].02.2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości (doręczonej w dniu [...].02.2013 r.). W przedmiotowej sprawie ustalono, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z dnia [...].05.2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] marca 2015 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...].01.2011 r. i wynikało z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 33, póz. 262 ze zm.). Zatem Pan B. S. zobowiązany był, na co słusznie wskazuje organ, do zwrotu wyżej wyliczonej kwoty, bowiem w niniejszej sprawie doszło do zmniejszenia obszaru realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, co jednoznacznie wynika z akt sprawy oraz doszło bezsprzecznie do zasiania gruntów innymi niż deklarowane rodzajami roślin. Słusznie zatem organ wykluczył z płatności te obszary. Należy zauważyć, że nawet jeśli mieszanki roślin znajdują się w tej samej grupie upraw, to zachodzi znaczna różnica pomiędzy mieszanką strączkowo-zbożową jaka była zadeklarowana, a mieszankami motylkowymi drobnonasiennymi czy mieszanką zbożową, jakie stwierdzili inspektorzy w kontroli na miejscu. Ponadto kolejnym powodem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010, 2011 i 2012 jest ustalenie w roku 2013, w wyniku kontroli na miejscu (raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]), że na działce rolnej G, działce rolnej I oraz działce rolnej LC zadeklarowanej w pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 -uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) nie stwierdzono deklarowanej uprawy (kod nieprawidłowości DR6). Jak wynika z opisanego stanu faktycznego (na działkach rolnych G, I, LC o łącznej powierzchni 7,15 ha była uprawiana inna roślina niż wskazana we wniosku), Strona nie spełniła warunku do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, co zostało ustalone na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej. Zatem ww. płatność podlega także zwrotowi w części przyznanej do danego pakietu lub wariantu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt. III SA/Wr 603/14 postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Brak jest przy tym podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji jest uprzednie wzruszenie decyzji wymiarowych. Ze stanowiskiem tym należy się w pełni zgodzić. W konsekwencji ustalona zaskarżoną decyzją kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego powinna podlegać zwrotowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 05 lutego 2015 r. sygn. akt. II SA/Go 880/14 wskazał, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach (por. wyroki NSA z dnia 10 września 2013 r., II GSK 714/12 oraz WSA w Białymstoku z dnia 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14, WSA we Wrocławiu z dnia 15 października 2014 r., III SA/Wr 417/14, WSA w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2014 r., I SA/Rz 211/14, WSA w Białymstoku z dnia 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14, dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA). Z powyższego wynika, że zarzuty wskazane i wywiedzione w skardze okazały się nieuzasadnione. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.