I SA/Bk 53/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2007 roku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem A. K. Dochód miesięczny rodziny stanowi renta chorobowa A. K. w kwocie 544,80 zł oraz zasiłek przedemerytalny W. K. w wysokości 529,39 zł. Wnioskodawczyni nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Małżonkowie K. są osobami schorowanymi, stan zdrowia nie pozwala im na podjęcie pracy zarobkowej. Dochód rodziny z trudem wystarcza na bieżące opłaty i koszty leczenia (k. 151 – 153). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 marca 2012 r. (k. 25), sporządzone, gdy skarżąca złożyła pierwszy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie niniejszej tj. [...] marca 2012 r. – data prezentaty (k. 22), wnioskodawczyni wyszczególniła ponoszone miesięczne wydatki, w tym: żywność – 500 zł, lekarstwa 180 - 200 zł, woda – 65,61 zł, energia elektryczna – 220 zł, telefon na kartę – 30 zł. W. K. oświadczyła również, iż zajmuje nieruchomość przy ul. K. [...] [...] w H. na podstawie umowy o dożywocie - działka ta należy do jej córki A. Ż. Wnioskodawczyni zajmuje wraz ze współmałżonkiem jedną kondygnację domu o powierzchni [...] m², powierzchnia w/w działki wynosi [...] – [...] arów. A. Ż. ponosi koszty opłaty czynszowej za tę nieruchomość. Małżonkowie K. nie mają zaciągniętych kredytów, nie posiadają samochodów. Wydatki związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika zostały w całości pokryte ze środków otrzymanych od swoich dzieci tj. A. K. i A. Ż. Środki finansowe w kwocie 938.500 zł uzyskane w [...] 2010 r. z tytułu zbycia na rzecz syna A. K. środków trwałych, zostały w całości przeznaczone na wydatki gotówkowe związane z rozliczeniami zamkniętej firmy i rozliczenia z urzędem skarbowym. Mieszkanie usytuowane przy ul. G. [...] w B. zostało zbyte na rzecz córki A. Ż., nieruchomość rolna wraz z piekarni ą została zbyta na rzecz syna A. K. Skarżąca nie posiada kont i rachunków bankowych (k. 28). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż źródłem dochodu dwuosobowej rodziny pozostają świadczenia otrzymywane z ZUS (renta chorobowa i zasiłek przedemerytalny) w łącznej wysokości 1.074,19 zł. Wydatki miesięczne wykazane we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożonym w marcu br. mieściły się w granicach osiąganego dochodu. Wnioskodawczyni nie posiada majątku. Małżonkowie K. są osobami schorowanymi (W. K. pozostaje pod opieką lekarza psychiatry, cierpi na depresję; A. K. jest osobą niezdolną do pracy). Stan zadłużenia wnioskodawczyni wobec Urzędu Skarbowego w B. P. na dzień [...] lutego 2012 r. to kwota 2.773.883,51 zł (należności wraz z odsetkami) k. 35 – 36. W marcu 2010 r. W. K. zbyła na rzecz syna A. K. środki trwałe na kwotę 938.500 zł netto (samochody ciężarowe; ciągniki siodłowe; koparka; naczepy chłodnicze itp.) – k. 55 - 58. Dodatkowo w okresie [...] 2009 r. – [...] 2010 r. skarżąca przekazała w formie darowizny na rzecz dzieci A. Ż. i A. K. szereg nieruchomości (w tym m.in. mieszkanie przy ul. G. [...] w B; nieruchomość o powierzchni [...] m² wraz z budynkiem piekarni i wyposażeniem) na łączną kwotę 1.098.000 zł (k. 57-58). W tym miejscu należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie był już złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a postępowanie w tej kwestii zostało zakończone prawomocnym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. oddalającym wniosek skarżącej (zażalenie strony na powyższe rozstrzygnięcie NSA oddalił postanowieniem z 11 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 200/12). Przy ponownym złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, należało zatem ustalić, czy sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawczyni na tyle uległa zmianie, aby uzasadnione było uwzględnienie wniosku. Mając na uwadze wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów złożony w dniu [...] listopada 2012 r. (data prezentaty k. 151) to należy zaakcentować, iż skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności pozwalających na jego pozytywne rozstrzygnięcie. Wniosek złożony w sprawie niniejszej w dniu [...] marca 2012 r. (k. 22 – 24) jest, bowiem identyczny z wnioskiem złożonym aktualnie (k. 151 – 153). Zmianie uległa jedynie wysokość uzyskiwanego dochodu, która w marcu br. wynosiła 980,81 zł, a obecnie to 1.074,19 zł. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna W. K. uzasadnia tezę, iż jest ona w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie niniejszej, mimo, iż aktualnie uzyskiwane dochody rodziny są stosunkowo nieduże i odpowiadają wykazanym wydatkom. U podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła, przede wszystkim okoliczność wyzbycia się majątku przez skarżącą na rzecz dzieci w trakcie prowadzonych postępowań kontrolnych przed zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. W szczególności W. K. w okresie toczących się postępowań kontrolnych (wszczęte postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...]) dotyczących rozliczeń prowadzonej przez nią działalności gospodarczej systematycznie wyzbywała się należącego do niej majątku. Świadczą o tym darowizny na rzecz dzieci A. Ż. i A. K. dokonane od [...] 2009 r. do [...] 2010 r., na łączną kwotę 1.098.000 zł, a także zbycie w marcu 2010 r. na rzecz syna A. K. środków trwałych na kwotę 938.500 zł netto. Dnia [...] września 2010 r. wnioskodawczyni zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji prowadzonych wobec wnioskodawcy postępowań kontrolnych, powinien on brać pod uwagę możliwość powstania ewentualnych zobowiązań podatkowych i związanych z nimi kosztów. Przekazanie przez W. K. dzieciom majątku (w tym piekarni wraz z wyposażeniem i środków transportu) w okresie prowadzonych postępowań kontrolnych stanowiło w istocie faktyczne wyzbycie się przez skarżącą zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Rezygnacja wnioskodawczyni z możliwości uzyskiwania dochodów z posiadanego majątku oraz z prowadzonej działalności gospodarczej, nie może skutkować przeniesieniem kosztów wynikających z tej działalności na rzecz Skarbu Państwa, a tym samym na ogół społeczeństwa (postanowienia NSA z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 152/10; z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 153/10; z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt I GZ 107/10 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że wzmiankowane rozporządzenia majątkiem znacznej wartości w drodze darowizny zostały dokonane przez skarżącą na rzecz swoich dzieci, na których to ciąży ustawowy obowiązek niesienia pomocy rodzicom. Zgodnie z treścią art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Ponadto w myśl art. 128 i 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dzieci w stosunku do skarżącej obarczone są również obowiązkiem dostarczania środków utrzymania (obowiązkiem alimentacyjnym), w sytuacji, gdy rodzic nie jest w stanie zaspokoić usprawiedliwionych i koniecznych potrzeb życiowych. Powyższe okoliczności, a w szczególności charakter powstałych zobowiązań i kosztów sądowych wynikających z prowadzonej działalności, zbycie działalności gospodarczej w czasie toczących się postępowań skarbowych i pod tytułem darmym, na rzecz osoby bliskiej, od której można dochodzić roszczeń alimentacyjnych oraz niezmieniona sytuacja materialna od daty złożenia poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie pozwalają na przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i obciążanie kosztami prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej Skarbu Państwa. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.