I SA/Bk 851/15
WyrokWSA w Białymstoku2016-02-17
Skład orzekający: Andrzej Melezini, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej jest zasadna, gdy beneficjent nie spełniał warunków do jej uzyskania, a decyzja przyznająca rentę została wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności jest prawidłowa, ponieważ renta strukturalna została przyznana na podstawie decyzji wydanej z naruszeniem prawa, gdyż skarżący nie spełniał warunku nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej przez co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. Organ prawidłowo ustalił, że wypłata była nienależna i decyzja ta jest ostateczna, co uzasadnia obowiązek zwrotu środków.Stan faktyczny
Skarżący otrzymał rentę strukturalną na podstawie decyzji z 2005 roku. W toku postępowania wznowieniowego ustalono, że w okresie od 1992 do 1998 roku skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu w USA i nie prowadził działalności rolniczej w Polsce, co wykluczało spełnienie warunków do przyznania renty. Organ stwierdził, że decyzja przyznająca rentę została wydana z naruszeniem prawa i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, którą skarżący miał zwrócić. Skarżący zaskarżył tę decyzję do sądu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał J. A.(dalej powoływany także jako Skarżący) rentę strukturalną od 24 marca 2005 do dnia 24 lutego 2015 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] grudnia
2013 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w ww. sprawie oraz wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień na okoliczność wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 lipca 1992 do 31 grudnia 1998 r.
W toku przeprowadzanych czynności ustalono, że w dniu [...] marca 2012 roku Skarżący poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.
o fakcie nabycia prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego naliczonej przez Amerykańską Administrację Ubezpieczeń Social Security Administration of United States of America. W związku z powziętą informacją organ I instancji przekazał kopie otrzymanych dokumentów do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR
w B. w celu ustalenia okresów ubezpieczenia, które mogą mieć wpływ
na wypłacaną rentę strukturalną. Następnie w dniu [...] listopada 2013 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Placówka Terenowa w N. Wydział Świadczeń Zagranicznych - przekazała kserokopię decyzji amerykańskiej instytucji ubezpieczeniowej, która zawierała okresy podlegania tamtejszemu ubezpieczeniu społecznemu przez Skarżącego podczas pobytu na terenie USA.
Z uwagi, iż kwestia podlegania Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników była przedmiotem postępowań toczących się przed sądami powszechnymi, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. zawiesił postępowanie z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż uznał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. podjął zawieszone postępowanie, wskazując że w dniu [...] maja 2014 r. została przekazana organowi informacja, iż wyrokiem z dnia [...] marca 2014 r.,
Sąd Apelacyjny w B., III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie Skarżącego od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie wyłączenia z ubezpieczenia Skarżącego w okresie od 1 lipca 1992 r. do 31 grudnia 1998 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W związku z powyższym w dniu [...] listopada 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomieniem nr [...] poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej wypłaconych
na podstawie decyzji nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej
i 8 decyzji waloryzujących wysokość przyznanej pomocy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności
z tytułu renty strukturalnej w wysokości 158.115,94 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Skarżącego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w decyzję w której stwierdził, iż decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r na mocy której stronie przyznano rentę strukturalną, została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że Skarżący na dzień wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, tj. na dzień
[...] czerwca 2005 r., nie spełniał warunku jej przyznania określonego w § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191
ze zm., dalej powoływane także jako rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych), zdanie pierwsze, tj. nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej
w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalna i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu, społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat.
Skarżący wykonując pracę zawodową na terytorium USA nie mógł spełnić przesłanek wynikających z definicji prowadzenia działalności rolniczej. Nie mógł bowiem ani wykonywać prac rolnych osobiście ani sprawować nadzoru
nad działalnością rolniczą w kraju ze względu na długotrwałe oderwanie się
od gospodarstwa rolnego posiadanego na terytorium Polski. Powyższe spowodowało nie spełnienie przez Skarżącego wymogu prowadzenia gospodarstwa rolnego
przez okres 10 lat poprzedzający przyznanie renty strukturalnej - § 4 pkt 2 zdanie pierwsze ww. rozporządzenia.
Powołując się na zasady zwrotu nienależnie otrzymanych płatności, organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do dokonania płatności na skutek pomyłki właściwej władzy. Wypłata wsparcia została dokonana prawidłowo w świetle wiedzy organu na dzień wypłaty. Niespełnienie przez Skarżącego warunku formalnego do otrzymania renty strukturalnej zostało stwierdzone już po wydaniu decyzji w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w postępowaniu wznowieniowym.
Organ wskazał, że stosownie do art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta
przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany
w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Owszem, Skarżący powiadomił w marcu 2012 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o uzyskaniu emerytury z USA jednakże nie zmienia to faktu, iż nienależnie pobrane płatności powstały, bowiem Skarżący nie spełnił warunków do jej uzyskania i dlatego podlegają zwrotowi niezależnie czy upłynęło mniej niż czy więcej niż 4 lata.
Na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
- naruszenie § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej
na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
(Dz.U. 2004, Nr 114, poz. 1191 ze zm.) poprzez niezasadne przyjęcie wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu, że przepis ten wymaga osobistego wykonywania czynności w gospodarstwie i w konsekwencji uznanie, że w okresie 01.07.1992 - 31.12.1998 Skarżący nie prowadził działalności rolniczej,
- naruszenie § 4 ust 2 ww. rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych poprzez niezasadne przyjęcie wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu, że w dniu złożenia przez Skarżącego wniosku o rentę przepis ten wymagał aby dziesięcioletni okres prowadzenia działalności rolniczej przypadał bezpośrednio przed złożeniem wniosku, w konsekwencji czego organ uznał, że Skarżący nie spełnił warunku 10 - letniego prowadzenia działalności rolniczej;
- naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. — zasady obiektywizmu — poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego kroków, w szczególności zaniechanie ustalenia czy poza okresami pobytu Wnioskodawcy za granicą (01.01.1992 r. do 31.12.1998 r.) pozostawał on objęty ubezpieczeniem społecznym rolników przez okres 10 lat, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem,
że Wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej w swoim gospodarstwie przez wymagany okres 10 lat;
- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny poprzez nie poprzedzone analizą przypadku przyjęcie, iż Wnioskodawca działał w złej wierze mimo, iż Wnioskodawca w dacie ubiegania się o przyznanie renty miał podstawy by uważać, że okres pobytu
za granicą jest objęty ubezpieczeniem, a ponadto z własnej inicjatywy powiadomił organ o przyznaniu mu świadczenia emerytalnego przez amerykańską administrację ubezpieczeń;
- naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrożenia zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE)
nr 497/2008 (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004) poprzez jego niezastosowanie, mimo że w niniejszej sprawie przekazanie pierwszej płatności nastąpiło w dniu 17 czerwca 2005 r., zaś doręczenie decyzji w przedmiocie ustalenia nadmiernie pobranej płatności nastąpiło w dniu [...].04.2015 r., tj. w odstępie przekraczającym cztery lata
a skarżący działał w dobrej wierze, gdyż przepisy w dacie ubiegania się przez niego o rentę strukturalną nie wymagały aby 10-letni okres prowadzenia działalności rolniczej przypadał bezpośrednio przed złożeniem wniosku, a ponadto dobrowolne poinformował organ o fakcie nabycia prawa do emerytury.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zasadniczy spór w sprawie pomiędzy Skarżącym a organem ARiMR sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do ustalenia Skarżącemu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej przyznanej Skarżącemu na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] czerwca
2005 r. Nr [...]. W ocenie Sądu rację w powyższym sporze przyznać należy organom.
Na wstępie należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014,
poz. 1438 ze zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego
lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane
na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania
z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie,
czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; LEX nr 569646).
W wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone,
na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie,
iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa (sygn. II GSK 307/13, publ. CBOIS). Sąd orzekający w tej sprawie podziela powyżej wskazane stanowisko.
Z akt sprawy wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdzającą wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z naruszeniem prawa. W powyższych decyzjach organy stwierdziły, że Skarżący nie spełnia warunku nieprzerwalnego prowadzenia działalności rolniczej w okresie
co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, bowiem w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1998 r., Skarżący podlegał ubezpieczeniu na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej
w związku z wykonywaną tam pracą zarobkową. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu w powyższym okresie wynika z decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] oraz prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego
w B. III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca
2014 r. sygn. akt [...]. Poczynione w powyższym postępowaniu ustalenia stanowiły podstawę do ustalenia w przedmiotowym postępowaniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 16
ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Z powyższych regulacji wynika, że Dyrektor ARiMR ustala,
w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej
lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania
w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego lub – jak to ma miejsce w sprawie niniejszej – w wyniku wznowienia postępowania zapadnie orzeczenie o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a. W takim przypadku zadaniem organu nie jest już kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego (lub stwierdzenia wydania jej
z naruszeniem przepisów prawa) decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie,
czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 marca 2013r. sygn. II GSK 2416/11, wyrok NSA
z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. II GSK 1132/12). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdzającą wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z naruszeniem prawa jest decyzją ostateczną.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia
2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej
na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich,
nie mogły odnieść zamierzonych skutków w niniejszym postępowaniu. Ocena istnienia przesłanek warunkujących przyznanie renty strukturalnej nie następuje
w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Tym niemniej, nawet w sytuacji gdyby powyższe zarzuty były dopuszczalne wskazać należy, że stanowisko pełnomocnika, jakoby pod koniec 2004 r. nie istniał wymóg prowadzenia nieprzerwalnie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym
w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną jest wadliwe. Owszem, w literalnym brzmieniu § 4 pkt 2
ww. rozporządzenia, w wersji obowiązującej w 2004 r. nie było zwrotu "bezpośrednio" poprzedzających złożenie wniosku (ten pojawił się na mocy nowelizacji z dnia 5 października 2005 r., która weszła w życie 11 listopada 2005 r.) jednakże
na podstawie analizy pozostałych zapisów ww. rozporządzenia obowiązujących
w 2004 r. należało wyprowadzić wniosek, że również w 2004 r. istniał wymóg nieprzerwalnego prowadzenia działalności rolniczej w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku. W § 18 ust. 5 pkt 2 ww. rozporządzenia ustawodawca wyraźnie wskazał, że do wniosku o przyznanie renty strukturalnej należy dołączyć dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności rolniczej
w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku. Takim dokumentem, stosownie
do § 19 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia jest zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną. Niewątpliwie zatem, jednym z warunków formalnych przyznania renty strukturalnej, również
w 2004 r. było nieprzerwanie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie minimum 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku
o rentę strukturalną.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych
w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008. Stosownie do treści art. 73 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust.1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd
nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy
a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze
o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Kwoty podlegające zwrotowi
na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV
są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata (ust. 6).
Mając na uwadze powyższe regulacje, w ocenie Sądu użyte w art. 73 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 określenie "nienależne" odnosi się nie tylko
do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (k.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. W rozpoznawanej sprawie Skarżącemu decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. przyznano rentę strukturalną. Następnie kilkakrotnie decyzjami wydanymi w kolejnych latach zmieniano jej wysokość. Wobec ustalenia w toku wznowionego postępowania, że Skarżący
w dacie składania wniosku nie spełniał warunków do przyznania renty strukturalnej, organy stwierdziły, ze względu na upływ terminu przedawnienia określony w art. 146 § 1 k.p.a, że wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. miało miejsce z naruszeniem prawa. W szczególności Skarżący nie spełniał warunku przewidzianego w § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, bowiem nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną.
Z akt sprawy wynika, że przyznana na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. renta strukturalna została wypłacona Skarżącemu w dniu 17 czerwca 2006 r. Z kolei o postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania w zakresie przyznania renty strukturalnej z uwagi na nieprowadzenie działalności rolniczej
i nie podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w latach 1992-1998 Skarżący dowiedział się z doręczenia postanowienia w wszczęciu tegoż postępowania czyli
w dniu [...] grudnia 2013 r. Decyzja organu I instancji o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej z dnia 30 maja 2014 r., została doręczona Skarżącemu w dniu 2 czerwca 2014 r. Tym samym, pomiędzy data płatności a pierwszym powiadomieniem o nieuzasadnionym charakterze płatności nie minął okres 10 lat.
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącego, jakoby Skarżący składając wniosek w 2004 r. działał w dobrej wierze i z tego tytułu powinien być liczony czteroletni okres przedawnienia dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych należności.
Wskazać przede wszystkim należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że dobrą wiarą w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 powinien wykazać się beneficjent a nie organ – wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 113/13, Lex nr 1485478. Skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania i wypłaty tego rodzaju rent, zaś dane podane we wniosku są zgodne z prawdą. Tymczasem, przeprowadzone postępowanie ujawniło,
że Skarżący "zataił" fakt przebywania na terenie Stanów Zjednoczonych w okresie
od 1 lipca 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. (ok. 6,5 roku), podlegania w tym okresie ubezpieczeniu społecznemu w Stanach Zjednoczonych oraz nieprowadzenia w tym okresie działalności rolniczej na obszarze Polski. Nie można zgodzić się ze Skarżącym, że składając wniosek [...] grudnia 2004 r. o przyznanie renty był przekonany, że przepisy nie wymagają aby 10 letni okres prowadzenia działalności rolniczej przypadał bezpośrednio przed złożeniem wniosku, skoro do tegoż wniosku dołączył dokumenty wskazujące na prowadzenie takiej działalności, właśnie w okresie ostatnich 10 lat przed ich złożeniem – zaświadczenie z KRUS (k. 4 akt adm.). Jednocześnie Skarżący w dniu [...] grudnia 2004 r. złożył oświadczenie, że "prowadził działalność rolniczą w okresie nieobjętym ubezpieczeniem emerytalno-rentowym, w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną" (k. 5.1 akt adm.) oraz oświadczenie, że "prowadził działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym od chwili jego nabycia w dniu [...] sierpnia 1973 r." (k. 5.3 akt adm.). Złożenie przez Skarżącego oświadczeń, o treści niezgodnej z rzeczywistością, nie może wskazywać, że działał on w dobrej wierze, ubiegając się o przyznanie renty strukturalnej.
W niniejszej sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1
nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty
przez rolnika. W niniejszej sprawie płatność nie była wynikiem pomyłki organu,
gdyż organ prawidłowo zweryfikował wniosek Skarżącego o przyznanie renty strukturalnej, w oparciu o informacje i oświadczenia oraz przedłożone
przez Skarżącego dokumenty.
Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77
i art. 80 k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jednocześnie organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
W tych okolicznościach nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło