I SAB/Bk 1/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku w przedmiocie udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] w B. oraz wstrzymania działań skutkujących przeniesieniem własności nieruchomości oddala skargę. W dniu 24 listopada 2025 r. A. J. (dalej powoływany jako: "skarżący", "wnioskodawca") złożył do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego (dalej powoływany jako: "organ", "Naczelnik US") wniosek o udostępnienie do wglądu oraz sporządzenie kopii dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec ojca wnioskodawcy – H. J. W jego uzasadnieniu wskazał, że jest byłym właścicielem nieruchomości położonej przy adresie: ul. [...], z której toczyła się egzekucja administracyjna na rzecz Urzędu Skarbowego, zakończona przysądzeniem własności. Wyjaśnił, że aby ocenić: (-) czy wierzytelność, której dotyczył wyrok skargi pauliańskiej, została całkowicie umorzona, (-) czy przysądzenie własności mogło zostać wydane prawidłowo, (-) oraz czy obecnie istnieją podstawy do dalszej egzekucji z tej nieruchomości – ma interes prawny w uzyskaniu dostępu do dokumentacji postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zmarłego ojca wnioskodawcy. Informacje te są, zdaniem wnioskodawcy, niezbędne do podjęcia decyzji procesowych oraz do ewentualnego złożenia środków zaskarżenia w sprawie przysądzenia własności. W piśmie z dnia 17 grudnia 2026 r. wnioskodawca uzupełnił i doprecyzował ww. pismo, dodatkowo wnosząc o: 1) udostępnienie kopii akt egzekucyjnych dotyczących wskazanego postępowania, 2) przekazanie informacji dotyczących zobowiązań nieżyjącego dłużnika w zakresie niezbędnym do ustalenia sytuacji prawnej wnioskodawcy, 3) wskazanie podstawy prawnej oraz skutków prawnych czynności egzekucyjnych podjętych w sprawie. Wyjaśnił w jego uzasadnieniu, że użyte w treści wniosku z 24 listopada 2025 r. sformułowania miały charakter opisowy i wynikały wyłącznie z informacji przekazanych mu przez B. Spółdzielnię Mieszkaniową. Podał, że nie posiada pełnej wiedzy o treści decyzji egzekucyjnych, trybie prowadzenia egzekucji ani o skutkach prawnych tych czynności, w szczególności w zakresie stanu prawnego wskazanej nieruchomości po ich dokonaniu. Jednocześnie poinformował, że uzyskał z Sądu Rejonowego w Białymstoku potwierdzenie, iż nie toczyło się postępowanie sądowe dotyczące przysądzenia własności tej nieruchomości, co dodatkowo uzasadnia konieczność zapoznania się z aktami prowadzonego przez organ postępowania. Dodatkowo wskazał, że celem wniosku jest również uzyskanie informacji dotyczących zobowiązań nieżyjącego dłużnika, wobec którego prowadzona była egzekucja administracyjna, w tym w szczególności: (-) rodzaju i wysokości zobowiązań, (-) podstaw ich powstania, (-) dat ich wymagalności, (-) informacji o ewentualnym przedawnieniu lub wygaśnięciu zobowiązań. Uzyskanie powyższych informacji jest, zdaniem wnioskodawcy, niezbędne do oceny jego sytuacji prawnej oraz do podjęcia decyzji co do dalszych kroków prawnych, w szczególności w zakresie: (-) ewentualnej odpowiedzialności spadkowej, (-) zasadności oraz zakresu prowadzonych czynności egzekucyjnych, (-) skutków tych czynności wobec majątku wnioskodawcy. Podkreślił, że nie był zawiadamiany o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, co uniemożliwiło mu wcześniejsze ustalenie powyższych okoliczności. W dniu 22 grudnia 2025 r. skarżący wystosował ponaglenie w tej sprawie. Ponadto skarżący złożył w tej samej dacie wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia, ewentualnie o wznowienie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania postanowienia wraz z wnioskiem o udostępnienie akt sprawy w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US, które według informacji skarżącego zakończono w dniu 10 grudnia 2024 r. Skarżący złożył również wniosek o udzielenie informacji, czy w toku postępowania egzekucyjnego wydano postanowienie lub inny akt, którego skutkiem było przeniesienie własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. na osobę trzecią, jeżeli tak to jaki jest numer, data wydania oraz podstawa prawna tego aktu, czy akt ten był kierowany do skarżącego jako właściciela nieruchomości w dacie jego wydania, czy akt ten został mu doręczony, a jeżeli tak to w jakiej dacie, formie oraz na jaki adres, jaki dowód doręczenia znajduje się w aktach sprawy. Ponadto, w dniu 22 grudnia 2025 r., skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając bezczynność organu w sprawie udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku oraz wstrzymania skutków rzekomego postanowienia kończącego postępowanie. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący wskazał, że organ nie udostępnił mu akt, nie wyznaczył terminu wglądu ani nie doręczył zawiadomienia o przyczynach zwłoki. Na podstawie dostępnych informacji skarżący domniemuje, że organ dokonał dalszych czynności egzekucyjnych (oszacowanie, licytacja, przyznanie własności) bez udziału wnioskodawcy i bez skutecznych doręczeń. Ciężar wykazania prawidłowości tych czynności spoczywa na organie. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Naczelnika US w zakresie udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] w B., nakazanie organowi niezwłocznego udostępnienia całości akt sprawy w trybie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), zobowiązanie organu do wykazania wszystkich czynności egzekucyjnych wobec nieruchomości wraz z dowodami ich doręczenia, a także o wstrzymanie wykonania skutków rzekomego postanowienia kończącego postępowanie egzekucyjne, które mogło prowadzić do przeniesienia własności nieruchomości na osobę trzecią lub uniemożliwić wykonywanie praw właściciela. Pismem z 23 grudnia 2025 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych pisma z 24 listopada 2025 r. w postaci podpisu wnioskodawcy w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W tym samym dniu organ poinformował skarżącego, że występował w postępowaniu przeciwko H. J., zakończonym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, sygn. akt [...] jedynie jako strona postępowania. Akta postępowania cywilnego w przedmiocie uznania za bezskuteczną darowiznę dokonaną przez H. J. względem wierzyciela – Naczelnika US - znajdują się w Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku, więc wniosek o udostępnienie tych akt skarżący powinien kierować bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Pismem z 29 grudnia 2025 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych ponaglenia w postaci podpisu wnioskodawcy w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W dniu 14 stycznia 2026 r. organ wydał postanowienie o odmowie udostępnienia akt egzekucyjnych oraz sporządzenia ich kopii, wskazując, że skarżący nie był uczestnikiem postępowania egzekucyjnego. W dniu 15 stycznia 2026 r. organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku z 24 listopada 2025 r. w zakresie przekazania pisemnej informacji o aktualnym i historycznym stanie zobowiązań H. J., wskazując, że skarżący nie jest stroną postępowania – nie ma interesu prawnego. W piśmie z 19 stycznia 2026 r. organ poinformował skarżącego o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. W odpowiedzi na złożoną 22 grudnia 2025 r. skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu sprawa miała skomplikowany charakter. Przed upływem ustawowego terminu do załatwienia sprawy, w dniu 23 grudnia 2025 r. wezwał wnioskodawcę na podstawie art. 64 k.p.a. w zakresie wniosku o udostępnienie akt egzekucyjnych do usunięcia braków formalnych pisma, tj. do uzupełnienia podpisu osoby wnioskującej oraz na podst. art. 169 § 1 o.p. w zakresie wniosku o udzielenie informacji dotyczących zobowiązań dłużnika. Ponadto poinformował wnioskodawcę, że w zakresie wnioskowanego udostępnienia informacji dotyczących postępowania sądowego prowadzonego przeciwko H. J., zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 15 września 2020 r., sygn. akt [...] organ podatkowy w powyższym postępowaniu występował jedynie jako strona postępowania, a akta postępowania cywilnego w przedmiocie uznania za bezskuteczną darowiznę dokonaną przez H. J. względem wierzyciela - Naczelnika US znajdują się w Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku. Wniosek o udostępnienia akt postępowania powinien być kierowany bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Braki wnioskodawca uzupełnił składając podpisane wnioski 29 grudnia 2025 r. Po usunięciu braków postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. nr 2003-SEE.711.58.6.2022.55 organ odmówił udostępnienia akt egzekucyjnych, gdyż wnioskodawca nie był uczestnikiem postępowania egzekucyjnego. Również postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. nr 2003-SEW.725.166.2025 odmówił wszczęcia postępowania w zakresie przekazania pisemnej informacji o aktualnym i historycznym stanie zobowiązań H. J., gdyż wnioskodawca nie jest stroną postępowania i poinformował wnioskodawcę o możliwości uzyskania zaświadczenia o zaległościach zmarłego dłużnika po złożeniu stosownego wniosku i wniesieniu opłaty skarbowej, po uprawdopodobnieniu, że może być spadkobiercą. Zdaniem organu nie można zgodzić się z wnioskodawcą, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż pisma zawierały braki formalne i w dniu wniesienia ponaglenia nie upłynął ustawowy termin do załatwienia pisma. Sprawa w ocenie organu ma szczególnie skomplikowany charakter z uwagi na szeroki zakres przedstawionych przez wnioskodawcę żądań i rodzące się wątpliwości organu co do możliwości ich spełnienia, tj. prawa do udostępnienia akt zmarłego dłużnika i formy udzielenia informacji dotyczących zaległości zmarłego wnioskodawcy, tym bardziej, iż również wnioskodawca złożył dopiero 17 grudnia 2025 r. pismo uzupełniające (precyzujące zakres żądania), co potwierdza skomplikowany charakter sprawy. Zatem, zdaniem organu, podlegała ona załatwieniu w ustawowym terminie, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Na moment złożenia wniosku nie toczyły się już postępowania egzekucyjne, jak też postępowania podatkowe lub układy ratalne, gdzie mógłby spadkobierca wstąpić w prawa strony. W piśmie z 2 stycznia 2026 r. nr 2003-SEE.711.58.6.2022.49 przekazującym wniosek zintegrowany do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku organ wskazał, że od dnia 10 grudnia 2024 r. stało się ostateczne w postępowaniu sądowo-administracyjnym postanowienie z 8 lutego 2024 r. nr 2003-SEE.711.58.6.2022.27 o przyznaniu własności ww. nieruchomości. W dniu 11 lutego 2025 r. zaksięgowano kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości na tytuły wykonawcze objęte egzekucją z nieruchomości. W piśmie z dnia 12 lutego 2026 r. skarżący uzupełnił dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku z 24 listopada 2025 r., uzupełnionego i sprecyzowanego pismem z 17 grudnia 2025 r. Jako że wniosek dotyczy domniemanego postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego przez Naczelnika US, należy przyjąć, że z uwagi na treść art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132, dalej jako: u.p.e.a.) odpowiednie zastosowanie w zakresie terminów załatwienia sprawy, a w związku z tym również ewentualnej bezczynności organu, winny znaleźć przepisy k.p.a. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) - art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Obowiązujące organ terminy załatwiania spraw są następujące (art. 35 k.p.a.): bez zbędnej zwłoki w przypadku spraw, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 1 i 2); nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania w przypadku spraw wymagających postępowania wyjaśniającego (§ 3). Stosownie do treści art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (zob. art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 2 u.p.z.p.); w myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 569 i 1002), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1); ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). O bezczynności organu można mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2010 r. II SAB/Łd 53/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2011 r. II SAB/Lu 9/11; wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r. I OSK 934/14; wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2019 r. I OSK 974/19 – powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla stwierdzenia, czy organ pozostaje w bezczynności, nie mają zatem znaczenia przyczyny, które spowodowały niezałatwienie sprawy w terminie. Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma miejsce wówczas, gdy ten – będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. I OSK 2936/16). Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (zob. np. wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r. II OSK 1420/17; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 września 2009 r. II SAB/Bk 43/05). Skarga na bezczynność pełni zatem funkcję gwarancyjną dla strony, zabezpieczając ją przed brakiem reakcji organu w zakresie rozpatrzenia jej sprawy. Ocenę, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z bezczynnością organu, należy przeprowadzić uwzględniając sposoby i formy załatwienia sprawy, jakie każdorazowo przewidują przepisy mające w danej sprawie zastosowanie. W realiach rozpoznawanego przypadku wniosek skarżącego został złożony do organu 24 listopada 2025 r. Od dnia następnego należało zatem liczyć termin załatwienia wniosku. Po pierwsze, w ocenie sądu charakter rozpoznawanej sprawy uniemożliwiał jej rozpatrzenie niezwłocznie, jak nakazywałby to art. 35 § 2 k.p.a., w związku z czym za obowiązujące w stosunku do niniejszej sprawy należy uznać terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. Bez wątpienia mamy do czynienia ze sprawą wymagającą postępowania wyjaśniającego, skoro już z samego wniosku z 24 listopada 2025 r. wynika, że skarżący nie uczestniczył w postępowaniu jako strona. W związku z tym, mając na uwadze treść art. 73 § 1 k.p.a., przedmiotem rozważań musiało być to, czy skarżący miałby ewentualnie status strony w postępowaniu, w którym domaga się dostępu do akt. Dalsze utrudnienie wprowadza treść pierwotnego wniosku, w którym skarżący nie wskazał danych identyfikujących postępowanie egzekucyjne prócz imienia i nazwiska swojego ojca, domagał się przy tym dokumentów dotyczących postępowania sądowego o sygn. akt [...]. Przy tym nie do końca jasna mogła wydawać się intencja skarżącego wynikająca z wniosku z 24 listopada 2025 r., szczególnie w zestawieniu z jego uzupełnieniem i sprecyzowaniem z 17 grudnia 2025 r., jak i dalszymi pismami w niniejszej sprawie. Wskazują one bowiem na to, że skarżący nie oczekuje jedynie udostępnienia określonych akt postępowania egzekucyjnego, lecz chce uzyskać od organu informacje dotyczące zobowiązań swojego ojca H. J. Przy tym we wniosku z 22 grudnia 2025 r., jeszcze przed upływem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy z wniosku z 24 listopada 2025 r., skarżący wystosował do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku również wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia, ewentualnie o wznowienie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania postanowienia wraz z wnioskiem o udostępnienie akt sprawy w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika US, które według informacji skarżącego zakończono w dniu 10 grudnia 2024 r., co wskazuje na to, że intencją skarżącego było także podważenie czynności postępowania egzekucyjnego, w którym nie brał on udziału jako strona, choć wedle jego wskazań powinien być uznany za stronę. W ocenie sądu nie można więc oceniać sprawy zainicjowanej wnioskiem z 24 listopada 2025 r. jako sprawy prostej, możliwej do załatwienia niezwłocznie. Jej przedmiotem nie było bowiem jedynie uzyskanie dostępu do akt postępowania przez osobę będącą stroną tego postępowania, lecz uzyskanie dostępu do akt przez osobę, której status jako strony wymagał zbadania. Oprócz tego skarżący domagał się również przedstawienia mu szeregu informacji o zobowiązaniach jego ojca H. J. i ostatecznie dążył do umożliwienia mu podważenia czynności egzekucyjnych jako domniemana strona postępowania egzekucyjnego, której uniemożliwiono wzięcie udziału w tym postępowaniu. Podkreślić należy, że ocenie sądu w niniejszej sprawie nie podlega to, czy skarżący winien być stroną postępowania egzekucyjnego, czy też nie. Sąd ocenia jedynie, czy doszło do bezczynności organu w niniejszej sprawie i w tym celu należało ocenić, w jakim terminie sprawa powinna być załatwiona. Skarżący wystąpił ze skargą na bezczynność organu już w dniu 22 grudnia 2025 r., a więc przed upływem miesiąca od daty złożenia wniosku. Przypomnieć należy, że stan bezczynności bądź przewlekłości postępowania sąd bada na datę wniesienia skargi (zob. uzasadnienie do uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). W tym kontekście nie można stwierdzić, że organ był bezczynny, gdyż w dacie wniesienia skargi nie upłynął jeszcze miesięczny termin do załatwienia sprawy. Co prawda pierwszej czynności w sprawie organ dokonał w dniu 23 grudnia 2025 r., czego nie można uznać za działanie szybkie, gdyż wezwanie uczynione w tym dniu odnosiło się do uchybienia formalnego (braku podpisania wniosku), jednak istotne jest, że do daty wniesienia skargi nie upłynął jeszcze termin załatwienia sprawy. W tym sensie skarga wystosowana jeszcze przed upływem terminu załatwienia sprawy była przedwczesna, a przez to niezasadna. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.).