II SA/Bk 1114/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym wniosków uczestników postępowania W. P. oraz J. P. o wykładnię wyroku w sprawie ze skargi Gminy Miasta Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego budynku handlowo – usługowego, udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, zobowiązania do ustanowienia inspektora nadzoru inwestycyjnego p o s t a n a w i a dokonać wykładni punktu 2 wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 1114/13 w następujący sposób: sformułowanie "stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku" oznacza, że zawieszone zostają skutki prawne uchylonych rozstrzygnięć do czasu uzyskania przez wyrok przymiotu prawomocności. W pismach z dnia 6 sierpnia 2014 r. uczestnicy postępowania W. P. i J. P. zwrócili się do tutejszego sądu z wnioskami o dokonanie wykładni punktu 2 wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r., którym uchylono decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] lipca 2013 r. zatwierdzającą przedłożony przez W. P., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą W.– P. w Z., projekt budowlany zamienny budynku handlowo – usługowego, udzielającą pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy tym budynku, nakładającą na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, obowiązek ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego oraz nadającą decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając wniosek o dokonanie wykładni W. P. wskazała, że w punkcie 2 wyroku zawarto stwierdzenie, że "zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku" i jest ono niejasne. Nie wynika z niego wprost, czy uchylone decyzje pozostają w obrocie prawnym czy też są z niego usunięte. Wyrok został zaskarżony do NSA przez innego uczestnika postępowania – R. N. Tymczasem ona, jako inwestor, przygotowała projekt zamienny uwzględniający uwagi sądu I instancji i wobec treści punktu 2 wyroku nie wie, czy w obecnym stanie organy nadzoru budowlanego mogą go rozpoznać nie czekając na wyrok NSA. Wskazała, że wykładnia jest niezbędna, bowiem będzie wiążąca dla organów zgodnie z art. 153 p.p.s.a. W uzasadnieniu własnego wniosku o wykładnię J. P. wskazał, że uchylone przez sąd decyzje organów nadzoru budowlanego zostały wydane w postępowaniu naprawczym (na podstawie art. 51 ust. 4 prawa budowlanego) i nadto wobec obiektu już wybudowanego. Faktycznie nie podlegają zatem wykonaniu, bowiem nie stanowią podstawy prowadzenia robót budowlanych (wydano już pozwolenie na użytkowanie obiektu). Wnioskodawca zwrócił uwagę, że wykonalność w rozumieniu art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., może być rozumiana na różne sposoby: jako egzekwowalność rozstrzygnięcia lub jako możliwość wywoływania przez nie skutków prawnych. Jak wskazał, w sytuacji zaistniałej w sprawie, wobec treści punktu 2 wyroku, nie wiadomo o którą wykonalność sądowi chodziło. W istocie wątpliwości wnioskodawcy sprowadzają się do kwestii czy organy nadzoru budowlanego mogą dalej prowadzić postępowanie i zatwierdzić projekt zamienny czy też powinny oczekiwać na rozstrzygnięcie NSA, do którego skierowano skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał uwzględnieniu. Wydanym w sprawie niniejszej wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r. orzeczono: - w punkcie 1 - o uchyleniu decyzji drugoinstancyjnej i decyzji pierwszoinstancyjnej zatwierdzających projekt budowlany zamienny, udzielających pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, nakładających obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu i ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego oraz nakładających rygor natychmiastowej wykonalności; - w punkcie 2 – stwierdzono, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; - w punkcie 3 – orzeczono o kosztach postępowania. Wniosek o wykładnię dotyczy punktu 2 wyroku. Zgodnie z dominującą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków jakie orzeczenie ma wywołać, natomiast nie może prowadzić do uzupełnienia podjętego rozstrzygnięcia przez poszerzenie go o inne elementy, ani też do formułowania przez sąd dodatkowych motywów podjętego rozstrzygnięcia lub modyfikacji motywów poprzednio wskazanych. Przedmiotem wykładni mogą być jedynie rzeczywiste wątpliwości co do istoty rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia (vide postanowienia NSA w sprawach I OZ 273/12, I OZ 390/12 czy II OZ 337/14 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Mając na uwadze powyższe wypowiedzi stwierdzić należy, że sformułowanie punktu 2 wykładanego wyroku, iż "decyzje nie mogą być wykonane w całości" nie oznacza nic innego jak to, że skutki prawne wywołane przedmiotowymi orzeczeniami zostają zawieszone. Wyrok sądu I instancji wydany w sprawie niniejszej nie jest prawomocny (został zaskarżony skargą kasacyjną), a zatem nie eliminuje jeszcze definitywnie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest przesądzenie, znajdujące oparcie właśnie w art. 152 p.p.s.a., że z uwagi na podważenie legalności tych rozstrzygnięć (uchylenie domniemania ich zgodności z prawem) nie funkcjonują one w sposób "pełnoprawny" w obrocie (nie wywołują skutków prawnych w nich przewidzianych). W ocenie składu orzekającego, pojęcia wykonania aktu lub czynności w rozumieniu art. 152 p.p.s.a. nie można zawężać do wykonalności rozumianej jako wykonalność w drodze egzekucyjnej (w stosunku do której można udzielić ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.), ale należy ją interpretować szerzej jako możliwość wywoływania skutków prawnych. Jeszcze raz podkreślić zatem należy, że klauzula wstrzymująca wykonanie orzeczeń zaskarżonych w sprawie niniejszej, zamieszczona w punkcie 2 wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r., wywołuje ten skutek, że do czasu jego uprawomocnienia się zawieszone zostaje związanie organów skutkami własnych decyzji. Przedmiotowe uprawomocnienie się może nastąpić w ten sposób, że NSA oddali skargę kasacyjną – wówczas zaskarżone decyzje zostaną wyeliminowane definitywnie z obrotu prawnego. Jeśli zaś NSA uchyli wyrok tutejszego sądu – to sąd I instancji będzie zobowiązany ponownie zbadać legalność tych decyzji jako wywołujących – po wyroku NSA – skutki prawne. Na marginesie zauważyć należy, że dokonując wykładni orzeczenia sąd nie jest uprawniony do udzielania stronie wyjaśnień jak ma postępować do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.