II SA/Bk 113/11
WyrokWSA w Białymstoku2011-07-14
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Stanisław Prutis, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego może nakładać obowiązek usunięcia nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, czy też powinien wszcząć postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego błędnie zastosowały art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, nakładając obowiązek usunięcia nieprawidłowości w sytuacji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. W takich przypadkach właściwe jest wszczęcie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Zawiadomienie o zakończeniu budowy nie legalizuje istotnych odstępstw od projektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o nałożenie obowiązku likwidacji otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego, który znajdował się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej. Organy nadzoru budowlanego obu instancji stwierdziły, że budynek został zlokalizowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę i nałożyły obowiązek likwidacji okien lub ich wymiany na okna o zwiększonej odporności ogniowej. Skarżący kwestionowali zasadność tych decyzji, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz niewłaściwego zastosowania przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. Stwierdził, że decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził koszty zastępstwa prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi D. W., E. S. i J. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...] października 2010 roku znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz adwokata G. Ł. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących E. S. i J. S. wykonane na zasadzie prawa pomocy.-
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne.
Wnioskiem z dnia 30 lipca 2010 r. D. W. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. o nakazanie E.
i J. S. zlikwidowania otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości N. przy ul. P. [...], od strony jej działki nr [...]. Wnioskująca podała, iż ściana budynku z oknami znajduje się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki.
W następstwie powyższego, organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie doprowadzenia do zgodności z przepisami budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...]w m. N. przy ul. P. [...].
W trakcie postępowania wyjaśniającego, w tym przeprowadzonych w dniu
26 sierpnia 2010 r. oględzinach organ ustalił, iż budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach nr [...] i [...] wybudowano na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...] lipca 1998 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę (rozbudowę). W dniu 28 listopada 2008 r. inwestor dokonał skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy. Według oświadczenia kierownika budowy rozbudowa budynku mieszkalnego została wykonana zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę.
Następnie organ stwierdził, iż budynek wybudowano niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Zmieniono lokalizację budynku poprzez zmniejszenie odległości od granicy działki nr [...]. Ponadto w stosunku do projektu bryłę budynku obrócono o 90° i wykonano lustrzane odbicie. Według projektu budowlanego budynek należało zlokalizować w odległości 7,5 m od granicy działki nr 1332. Tymczasem zgodnie z dokonanymi pomiarami odległość ta wynosi odpowiednio 2,92 m, 3,55 m i 3,60 m (rogi budynku). Powyższych pomiarów dokonano, w trakcie oględzin z sąsiedniej działki za pomocą tyczki drewnianej. Nadto na podstawie wyjaśnień D. W. przyjęto, iż granica pomiędzy spornymi działkami przebiega po krawędzi cokolika betonowego ogrodzenia od strony działki E. i J. S.. Na podstawie zaś informacji Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w H. ustalono, iż szkice
z pomiarów w/w budynku nie określają jego odległości od granicy działki. Stwierdzono, że w ścianie szczytowej budynku, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki nr [...], znajdują się cztery otwory okienne.
Organ podał, iż E. i J. S. nie uczestniczyli w oględzinach, mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie ich przeprowadzenia. J. S. , po zapoznaniu się z zebranymi dowodami, nie wniósł uwag do ustaleń zawartych w protokóle oględzin.
W tym stanie rzeczy organ wskazał, iż zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
(Dz. U. Nr 10, poz. 46 ze zm.), obowiązującym w okresie wydania pozwolenia na budowę, a także z § 12 obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) budynek należy sytuować w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy działki w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Wykonanie otworów okiennych w ścianie zbliżonej do granicy działki, na odległość mniejsza niż 4 m, może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia.
Biorąc powyższe pod uwagę, decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr
[...] organ I instancji w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nałożył na E. i J. S. obowiązek zlikwidowania czterech otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] położonych przy ul. P.[...] w N., od strony działki nr [...], poprzez wyjęcie ościeżnic i ram okiennych i wypełnienie otwoów cegłą lub podobnym materiałem, bądź materiałem przepuszczającym światło (luksfery, cegła szklana), w terminie do 30 czerwca 2011 r.
Od powyższej decyzji E. i J. S. złożyli odwołanie do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o nałożeniu na E. i J. S. obowiązku zlikwidowania w terminie do 30 czerwca 2011 r. czterech otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...]
i [...] położonych w N. przy ul. P. [...], od strony działki nr [...], poprzez wyjęcie ościeżnic i ram okiennych i wypełnienie otworów cegłą lub podobnym materiałem, bądź materiałem przepuszczającym światło (np. luksfery, cegła szklana) albo wymiany istniejących okien na okna o zwiększonej odporności ogniowej, spełniające wymagania ściany oddzielenia przeciwpożarowego.
Organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotowy budynek powstał na podstawie decyzji o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydanej przez Urząd Rejonowy w H. w dniu [...] lipca 1998 r. o nr [...]. W dniu 28 listopada 2008 r. (data wpływu do organu) w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w H. przyjęto zawiadomienie o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. Jednakże podczas oględzin w dniu 26 sierpnia 2010 r. organ I instancji stwierdził, że budynek został zlokalizowany niezgodnie z wydanym pozwoleniem na rozbudowę. Odległość od granicy z działką sąsiednią (nr [...]), która zgodnie z pozwoleniem na rozbudowę winna wynosić 7,5 m, faktycznie wynosi od 2,92 do 3,60 m. Ściana od strony działki nr [...] posiada natomiast otwory okienne.
W związku z takim usytuowaniem budynku (ściana z oknami bliżej niż 4 m od granicy) naruszone zostały przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 1994 r. (obowiązujące w okresie rozpoczęcia jego budowy) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te dotyczące usytuowania budynków w określonych odległościach od granic działki mają na względzie bezpieczeństwo pożarowe tych budynków oraz obiektów sąsiednich.
Mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego, ściana budynku zlokalizowana bliżej niż 4,0 m od granicy działki winna spełniać wymogi ściany oddzielenia pożarowego. Z tego też względu organ I instancji prawidłowo nakazał E. i J. S. likwidację okien w ścianie szczytowej od strony działki [...]. Organ zauważył jednakże, iż wskazane rozporządzenia zawierają przepisy, które dopuszczają istnienie otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego pod warunkiem ich obudowania przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykania za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego. Stąd w ocenie organu odwoławczego po wstawieniu okien o odpowiedniej odporności ściana szczytowa przedmiotowego budynku będzie spełniała wymagania ściany oddzielenia pożarowego. Z tego też powodu organ odwoławczy zmienił sentencję decyzji pierwszoinstancyjnej, dając skarżącym dodatkową możliwość wymiany przedmiotowych okien na takie, które będą spełniały odpowiednie warunki przeciwpożarowe.
Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, iż w niniejszym postępowaniu organy nadzoru obu instancji stwierdziły, iż E. i J. S. dokonali podczas budowy istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę, polegających między innymi na zmianie lokalizacji w stosunku do granic posesji. Jednakże, biorąc pod uwagę skuteczne zawiadomienie o zakończeniu robót w 2008 r. organy nie wszczęły postępowania w sprawie dokonanych odstępstw, a jedynie w sprawie dotyczącej stanu technicznego (bezpieczeństwa pożarowego) budynku.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, D. W. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej wymiany istniejących okien na okna o zwiększonej odporności ogniowej spełniające wymagania ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Skarżąca wskazała, że na swojej działce wybudowała (zgodnie z otrzymanym pozwoleniem na budowę) budynek handlowo – usługowy, który jest
w trakcie przygotowania do przekazania do użytkowania. W ocenie skarżącej pozostawienie okien w ścianie zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy jej działki może spowodować wniesienie zarzutu, że jej budynek przesłania budynek mieszkalny E. i J. S., uniemożliwiając właściwe oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Zdaniem skarżącej, dopuszczenie wymiany okien a nie ich zlikwidowanie jest niezgodne
z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki. Ponadto nie zachodzi potrzeba traktowania ściany budynku mieszkalnego S., jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego, ponieważ to skarżąca musiała dostosować swój budynek handlowy do wymogów przeciwpożarowych, co wiązało się z planowanym przekazaniem budynku do użytkowania.
Skargę na przedmiotową decyzję wnieśli również E. i J. S. Skarżący podnieśli, że ich budynek powstał na podstawie decyzji o pozwoleniu na rozbudowę wydaną w dniu [...] lipca 1998 r. przez Urząd Rejonowy w H. Następnie w dniu 28 listopada 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. przyjął zawiadomienie o zakończeniu rozbudowy budynku i w dniu 1 grudnia 2008 r. przesłał zawiadomienie o skutecznym zakończeniu robót. W tym czasie Urząd Gminy w N., po otrzymaniu stosownych dokumentów, poinformował ich o możliwości zameldowania, co też uczynili. W tym stanie rzeczy niezrozumiałym jest dla nich, dlaczego po upływie ponad dwóch lat od oddania ich budynku do użytkowania, aktualnie organ nakazuje likwidację okien w ścianie szczytowej. Należący do skarżących budynek powstawał, gdy działka sąsiednia o nr [...] była niezabudowana, a gdy ich budynek był oddawany do użytku w 2008 r. D. W. nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń. W ocenie skarżących to inwestorka dokonała odstępstw od wymogów nałożonych w decyzji o warunkach zabudowy budynku handlowo – usługowego i to ona powinna dostosować się ze swoją inwestycją do lokalizacji budynku mieszkalnego należącego do skarżących.
W odpowiedzi na skargi, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Ustosunkowując się do skargi D. W. organ wyjaśnił, że ściana z oknami przeciwpożarowymi będzie
w tym przypadku spełniała te same wymogi bezpieczeństwa, co ściana bez okien,
a jedyna różnica będzie polegała na doświetleniu pomieszczeń, co przy zamurowaniu otworów nie jest możliwe. W odpowiedzi zaś na zarzuty E. i J. S. organ stwierdził, że istnienie w ścianie znajdującej się bliżej niż
w odległości 4 m od granicy otworów okiennych (nie posiadających wymaganej dla ścian ognioodpornych, odporności ogniowej) nie spełnia ani warunków technicznych, określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ani warunków bezpieczeństwa pożarowego. W odniesieniu do zarzutów dotyczących budynku D. W., organ stwierdził, że nie dotyczą one niniejszej sprawy.
Podczas rozprawy sądowej w dniu 30 czerwca 2011 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarządził połączenie sprawy II SA/Bk 113/11 ze skargi D. W. ze sprawą
II SA/Bk 114/11 ze skargi E. i J. S., celem ich łącznego rozpoznania
i rozstrzygnięcia.
Pełnomocnik E. i J. S. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik skarżących wskazał na uchybienie postępowania wyjaśniającego, polegające na wadliwym przeprowadzeniu dowodu z oględzin. Podał, że pomiaru odległości budynku skarżących od granicy działki nr [...] dokonano z działki D. W., za pomocą tyczki drewnianej. Ponadto, organ ustalając przebieg granicy działek, oparł się jedynie na wyjaśnieniach w/w. Powyższe wskazuje na dokonanie błędnych ustaleń, co do odległości ściany budynku z oknami jej mocodawców od granicy działki nr [...].
Skarżąca D. W. podtrzymała swoją skargę z dotychczasową argumentacją.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu w sprawie wystąpiły istotne odstępstwa od projektu budowlanego, polegające na zmianie lokalizacji budynku oraz jego kubatury, jednakże ze względu na złożenie skutecznego zawiadomienia do organów nadzoru o zakończeniu budowy, nie jest możliwe przeprowadzenia postępowania naprawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skargi należało uwzględnić, albowiem zarówno w decyzji organu I instancji, jaki i w uchylającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w Białymstoku stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (art. 145 §1 ust. 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – zwanej p.p.s.a.
W tym miejscu podnieść należy, iż stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty wymagają ustosunkowania się, jednak nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Oznacza to możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego także z przyczyn nie podniesionych w skardze, a z powodu naruszenia przepisów prawa dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.
Przedmiotowe postępowanie – zainicjowane wnioskiem D. W. o zlikwidowanie otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku mieszkalnego E. i J. S. położonego w m. N. na działce [...] i [...] w odległości mniejszej niż 4 m od granicy jej działki nr [...] - wszczęto w sprawie doprowadzenia do zgodności z prawem wyżej opisanego budynku mieszkalnego należącego do E. i J. S.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przeprowadzonych oględzinach organy obu instancji ustaliły, iż przedmiotowy budynek powstał na podstawie decyzji o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydanej przez Urząd Rejonowy w H. w dniu [...] lipca 1998 r. o nr [...]. W dniu 28 listopada 2008 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w H. przyjęto zawiadomienie o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. Jednocześnie organy obu instancji stwierdziły, iż w/w budynek został zlokalizowany niezgodnie z wydanym pozwoleniem na rozbudowę. Odległość od granicy z działką sąsiednią (nr [...]), która zgodnie z pozwoleniem na rozbudowę winna wynosić 7,5 m, faktycznie wynosi od 2,92 do 3,60 m. Ściana od strony działki nr [...] posiada cztery otwory okienne. Ponadto w stosunku do projektu bryłę budynku obrócono o 90° i wykonano lustrzane odbicie.
W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, iż w/w budynek jest
w nieodpowiednim stanie technicznym, albowiem narusza wymagane przepisami odległości w stosunku do granicy działki sąsiedniej i powołując się na art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U, Nr 156, poz. 1118 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, nałożył na skarżących obowiązek doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno - budowlanymi poprzez zlikwidowanie okien w ścianie szczytowej spornego budynku od strony działki nr [...], w terminie do dnia 30 czerwca 2011 r. Organ administracji publicznej wyższego stopnia, uznając za słuszne stanowisko zawarte w powyższej decyzji, co do konieczności doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, stwierdził jednakże, iż obowiązujące przepisy prawa dopuszczają istnienie otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego pod warunkiem ich obudowania przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykania za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego. Z tego też powodu organ odwoławczy zmienił sentencję decyzji pierwszoinstancyjnej, dając skarżącym dodatkową możliwość wymiany przedmiotowych okien na takie, które będą spełniały odpowiednie warunki przeciwpożarowe. Końcowo organ odwoławczy wyjaśnił, iż prowadząc niniejsze postępowanie stwierdził, iż E. i J. S. dokonali podczas budowy istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę, polegających między innymi na zmianie lokalizacji w stosunku do granic posesji, jednakże z uwagi na skuteczne zawiadomienie o zakończeniu robót w 2008 r. organy nie wszczęły postępowania w sprawie dokonanych odstępstw, a jedynie w sprawie dotyczącej stanu technicznego (bezpieczeństwa pożarowego) budynku. Pełnomocnik organ potwierdził powyższe stanowisko podczas rozprawy sądowej w dniu 30 czerwca 2011 r., wskazując dodatkowo, iż istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegały również na zmianie kubatury budynku (k. 113 verte).
W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie przyjęły, iż w ustalonym stanie faktycznym zastosowanie ma przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Uznać bowiem należy, że w sytuacji realizacji obiektu budowlanego w oparciu o pozwolenie na budowę, jednakże z istotnymi odstępstwami od tego pozwolenia, niedopuszczalne jest orzekanie, w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy, o usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości. Istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę wymagają bowiem przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane. Powyższe stanowisko zostało wyrażone w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10 stycznia
2008 r., II SA/Sz 913/07, Lex 466897 a następnie zaaprobowane w wyroku NSA
z dnia 3 kwietnia 2009 r. II OSK 427/08, Lex 555778). Zdaniem tego ostatniego Sądu nie powinno budzić wątpliwości, że "przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy takich stanów faktycznych, kiedy to obiekt budowlany ze względu na jego niewłaściwe użytkowanie został doprowadzony do takiego stanu, iż znalazł się w nieodpowiednim stanie technicznym, który wymaga wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego nakazu usuwającego stwierdzone nieprawidłowości. W przepisie tym, zatem chodzi o skutki wynikające z użytkowania obiektu". Opisana wyżej sytuacja w konkretnym przypadku nie wystąpiła, bowiem nie jest sporne, wynika to także ze stanowiska organu prezentowanego podczas rozprawy sądowej, iż w sprawie niniejszej miały miejsce istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, zaś organ uznaje, że akceptacja zakończenia budowy uniemożliwia zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego, przez co właściwa jest w sprawie regulacja art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
W takim stanie faktycznym, jaki występuje w niniejszej sprawie należy jednoznacznie stwierdzić, że sprawa administracyjna prowadzona przez organ nadzoru budowlanego powinna dotyczyć likwidacji ewentualnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę, a więc stosownie do tak określonego przedmiotu sprawy ma zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma natomiast żadnego znaczenia okoliczność, że właściwy organ wyraził pogląd, co do tego, iż obiekt zrealizowano zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i może być użytkowany (por. wyżej cytowany wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r. II OSK 427/09).
W tym miejscu podkreślić należy, iż przystąpienie inwestorów do użytkowania obiektu innego, niż wynikało to z pozwolenia na budowę, w trybie przepisów art. 54 Prawa budowlanego, to znaczy po dokonaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy i przy braku zgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu w drodze decyzji, nie nadaje - wbrew stanowisku organów obu instancji - uczynionym odstępstwom waloru legalności. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 kwietnia 2009 r. II SA/PoWa 857/08 (Lex nr 550261), iż prawnie skuteczne jest zawiadomienie właściwego organu o zakończeniu budowy tylko, co do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę, czyli budowy prowadzonej legalnie. Oznacza to, że przyjęcie zawiadomienia nie legalizuje dokonanych istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Podobnie w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 13 października 2009 r. II SA/Lu 439/09, Lex 573789, Sąd ten stwierdził, iż przyjęcie zawiadomienia o przystąpieniu do użytkowania budynku nie jest tożsame z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, która jak każda decyzja korzysta z domniemania mocy obowiązującej dopóki nie zostanie podważona. Tym samym zgłoszenie zakończenia budowy przez inwestora nie może stanowić przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych zgodnie z pozwoleniem na budowę, bowiem ustawodawca nie przewidział w przepisach prawa budowlanego żadnego okresu przedawnienia dla stwierdzenia przez właściwy organ nadzoru wykonania robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
Powyższe oznacza, że w rozpatrywanej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność zgodności realizacji przedmiotowego budynku z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia 17 lipca 1998 r.
W tym celu należałoby porównać ustalenia projektu ze stanem faktycznym przedmiotowego budynku. Dopiero w następstwie tych czynności będzie można ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy doszło do istotnych odstępstw od projektu, czy też takie odstępstwa nie mają miejsca. Stwierdzenie, że doszło do istotnych odstępstw od projektu powinno skutkować wszczęciem procedury legalizacyjnej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, ustalenie zaś że budowa nie była połączona z istotnymi odstępstwami od projektu wskazuje, iż przedmiotem badania będzie stan techniczny budynku.
Końcowo już niejako marginalnie, podzielić należy wątpliwości pełnomocnika skarżących E. i J. S. odnośnie prawidłowości przeprowadzonych podczas oględzin pomiarów odległości spornego budynku od granicy działki nr [...]. W ocenie Sądu, bez wątpienia "tyczki drewnianej" nie można uznać za przyrząd mierniczy gwarantujący poprawność dokonywanych pomiarów. Dodatkowo zauważyć należy, iż pomiarów dokonywano z działki sąsiedniej.
W związku z brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy
i naruszeniem tym samym art. 7 i 77 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszeniem art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy winien mieć na względzie treść wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego oraz procesowego i prawidłowo je stosować.
Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152, zaś o wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wykonywanej na rzecz skarżących E. i J. S., przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).-
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło