II SA/Bk 1203/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...].09.2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku 3. przyznaje adwokat A. G.-K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego A. S. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. po przeprowadzeniu z urzędu postępowania zainicjowanego pismem S. L. – sąsiada skarżącego A. S. - w sprawie zbadania legalności zabudowy działki o numerze geodezyjnym [...] położonej w S. przy ulicy [...], w tym legalności użytkowania budynku inwentarskiego, w którym prowadzona jest hodowla zwierząt, wydał dnia [...] września 2014r. decyzję, mocą której nakazał A. S. przeróbkę ściany budynku gospodarczego wybudowanej wzdłuż granicy z działkami o numerach [...] i [...] w sposób spełniający wymogi ściany oddzielenia przeciwpożarowego, wykonanej z materiałów niepalnych i o właściwej klasie odporności ogniowej. Jednocześnie nakazał wykonanie zaleconych robót budowlanych pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane, która po ich zakończeniu potwierdzi zgodność wykonanej ściany z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego, oraz z wiedzą i sztuką budowlaną i brak stwarzania zagrożenia bezpieczeństwu zdrowia i życia ludzi oraz mienia. W podstawie prawnej decyzji organ powołał przepis art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. oraz w związku z par. 232 ust. 1 i ust. 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na nieruchomości oznaczonej numerem [...] w S. przy ulicy[...] zlokalizowany jest, między innymi, budynek gospodarczy o wymiarach 4,60x14,0m. o konstrukcji drewnianej szkieletowej i ścianach obitych deskami, z dachem jednospadowym pokrytym blachą ze spadkiem na własną działkę, usytuowany w odległości 1,80 od granicy z działkami [...] i [...]. Część tego budynku na około dwie trzecie długości o wysokości około 5,5 m. odchylona jest od pionu i pochylona w stronę nieruchomości sąsiedniej, na której wzniesiony jest murowany budynek gospodarczy usytuowany w odległości 1,40 od granicy z działką [...]. Elementy drewniane kontrolowanego budynku posiadają spękania wzdłuż i ubytki w przekroju poprzecznym elementów, w związku z czym zachodzi możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku. Na budowę budynku nie zostało okazane pozwolenie a wedle twierdzeń skarżącego – właściciela obiekt został wzniesiony częściowo w roku 1985 a częściowo w roku 1993. W budynku przechowywana jest słoma, siano i ziarno. W trakcie oględzin inwestor stwierdził, że obiekt został wzniesiony w latach 1990-1991 i powyższe lata budowy potwierdzili powołani przez inwestora świadkowie W. W., J. K. i B. S. Starostwo Powiatowe w S. przesłało organowi nadzoru budowlanego dokumentację związaną z pozwoleniem na budowę budynku gospodarczego murowanego i domu mieszkalnego tj. obiektami innymi niż stanowiący przedmiot postępowania. Jednocześnie inwestor podał, że o pozwolenie na budowę spornego obiektu nie występował. Biorąc pod uwagę ustalenia organ uznał, że do oceny samowoli związanej z wzniesieniem spornego budynku gospodarczego, będzie miało zastosowanie Prawo budowlane z 1974r. gdyż pod jego rządami obiekt został wzniesiony. Organ wskazał, że postanowieniem z [...] lipca 2014r. wydanym na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku gospodarczego sporządzonej przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami budowlanymi ze szczególnym uwzględnieniem przepisów techniczno – budowlanych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Skarżący w dniu [...] sierpnia 2014r. przedłożył ekspertyzę podpisaną przez osoby o specjalności konstrukcyjno- budowlanej bez ograniczeń i architektonicznej bez ograniczeń. Z opracowania wynika, że dla zachowania niezmienionej lokalizacji kontrolowanego obiektu konieczne jest dostosowanie ściany zewnętrznej budynku graniczącej z nieruchomością sąsiednią do wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego zgodnie z par. 232 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Kierując się treścią ekspertyzy organ nakazał wykonanie takiej ściany. W dniu [...] września 2014r. organ wydał postanowienie uzupełniające decyzję o termin wykonania nałożonego obowiązku określając go jako data "17.11.2014r." W odwołaniu od tej decyzji A. S. zakwestionował nakaz wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego w jego budynku gospodarczym, który został wybudowany zanim sąsiad S. L. wzniósł w latach 1997-1998 swój budynek gospodarczy i którego to sąsiada budynek powinien był zostać dostosowany do wymogów zgodności z przepisami przeciwpożarowymi. Zarzucił też nieuwzględnienie treści ekspertyzy technicznej, z której wynikało, że dla zachowania niezmienionej lokalizacji obu budynków gospodarczych wystarczające jest dostosowanie ściany zewnętrznej jednego z nich do wymogów ściany przeciwpożarowej, przy czym ekspertyza wprost zaleciła potrzebę przeróbki ściany budynku sąsiada jako budynku wzniesionego później niż budynek skarżącego. Skarżący stwierdził, ze organ nie uwzględnił, że budynek gospodarczy sąsiada zlokalizowany został w odległości 1,40 m. od granicy z działką [...] i nie spełnia wymogów ochrony przeciwpożarowej,. Odwołujący się podał, że jego budynek jest w złym stanie technicznym więc dokonanie przeróbki ściany jest niecelowe, gdyż przeróbka wiązać się będzie z koniecznością zmiany lokalizacji. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] października 2014r. orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i nakazał A. S. "wykonanie do 31 grudnia 2014r. przy budynku gospodarczym zlokalizowanym na działce nr [...] w S. przy ulicy [...] od strony granicy z działkami nr [...] i [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego (jako ściany pełnej murowanej z cegły pełnej lub bloczka betonowego) o grubości 25 cm do wysokości 0,3m. ponad pokrycie dachowe budynku gospodarczego (w każdej z jego części), na długości ściany przedmiotowego budynku (od strony działek [...]i [...] wydłużonej z obu stron o 0,3m (czyli o długości sumarycznej 14,6m)" z nakazem posadowienia ściany na własnym fundamencie betonowym zbrojonym. W uzasadnieniu decyzji reformatoryjnej organ II instancji stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował samowolę budowlaną skarżącego do oceny poprzez pryzmat przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. albowiem lata budowy obiektu wskazywane przez skarżącego przypadły na okres przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994r. Dalej organ II instancji stwierdził, że w takich przypadkach mają zastosowanie przepisy art. 37 lub 40, a następnie 42, ustawy Prawo budowlane z 1974r. a związku z wykluczeniem konieczności rozbiórki spornego budynku (według art. 37 ww. ustawy) słusznie stwierdzono uzasadnienie dla zastosowania art. 40 ww. ustawy. Sposób jednakże doprowadzenia spornego obiektu do zgodności z przepisami określony przez organ I instancji jest niewykonalny jako mało precyzyjny, bo nieopisujący, z jakich materiałów i o jakich wymiarach ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należałoby wykonać. Zdaniem organu II instancji dostosowanie ściany budynku gospodarczego do wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego winno było nawiązywać do przepisów warunków technicznych obowiązujących w dacie wznoszenia obiektu czyli warunków technicznych z Rozporządzenia MA,GT i OŚ z dnia 3 lipca 1980 r. Po przeanalizowaniu przepisów tego rozporządzenia organ II instancji stwierdził, że doprowadzenie budynku do stanu zgodności z przepisami rozporządzenia a także zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego wymaga wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego zewnętrznej pełnej na własnym fundamencie betonowym zbrojonym. Organ II instancji nawiązując do zarzutów odwołania stwierdził, że są one niezasadne, gdyż przedmiotem postępowania nie był obiekt wzniesiony przez sąsiada a obiekt wybudowany samowolnie przez skarżącego. Nadto organ II instancji podkreślił, że budynek gospodarczy sąsiada został wzniesiony za pozwoleniem na budowę oraz że w sprawie tego budynku toczy się odrębne postępowanie. W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję ostateczną A. S. podniósł następujące zarzuty; - naruszenie art. 7, 77 par. 1 i 80 K.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz wadliwe zastosowanie przez organ przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pomimo, że obiekt skarżącego nigdy nie spowodował i nie spowoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia uzasadniających nakazanie zmian i przeróbek, a w konsekwencji wadliwe nieumorzenie postępowania administracyjnego; - naruszenie art. 7 K.p.a. w związku z par. 232 i 271 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie z urzędu w stosunku do obiektu sąsiada S. L., wzniesionego później niż sporny obiekt skarżącego a w konsekwencji z pierwszeństwem koniecznego dostosowania do wymogów przepisów przeciwpożarowych z uwagi na bliskie usytuowanie względem granicy i budynku skarżącego i niespełnianie wymogów wskazanego wyżej rozporządzenia; - naruszenie art. 28 K.p.a. w związku z art. 8 i art. 10 par. 1 K.p.a. poprzez wadliwe uznanie za prawidłowe postępowania organu I instancji w sytuacji pominięcia przez ten organ treści przedłożonej ekspertyzy, wprost wskazującej na potrzebę dostosowania ściany budynku sąsiada do wymogów ściany przeciwpożarowej. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek z innych całkowicie przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Wynikający z art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, nakazywał sądowi dokonanie oceny całokształtu sprawy niezależnie od argumentów strony skarżącej. W następstwie dokonanej zaś oceny sprawy Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego obu instancji wydały swoje decyzje z rażącym naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 37 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. poprzez pominięcie normy tego przepisu przy ocenie dopuszczalności legalizacji popełnionej przez skarżącego samowoli budowlanej. Przy ustaleniu bowiem, że samowolna budowa obiektu miała miejsce w latach 1991 - 1992r. a w konsekwencji właściwym przyjęciu, że jej skutki podlegają ocenie przy stosowaniu przepisów ustawy Prawo budowlane z 24.10.1974r. (zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7.07.1994r), obowiązkiem organu nadzoru budowlanego przed podjęciem czynności zmierzających do legalizacji, było jednoznaczne wykluczenie przesłanek przymusowej rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu. Stosownie zaś do treści art. 37 ust. 1 starego prawa budowlanego przymusowa rozbiórka obiektu budowlanego wybudowanego pod rządami tego prawa, ale z naruszeniem przepisów obowiązujących w okresie budowy, musiała być orzeczona w razie stwierdzenia, że sporny obiekt, bądź jego część: 1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, bądź 2. powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Istniała też możliwość wydania decyzji o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego (lub jego części) w razie uznania przez organ istnienia innych ważnych przyczyn poza wyżej wymienionymi (art. 37 ust. 2 ustawy). Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje, że w sprawie koniecznego wyeliminowania przesłanek przymusowej rozbiórki, w ogóle nie zostało przeprowadzone właściwe postępowanie. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle pominął kwestię poprzedzenia rozważań co do zakresu koniecznych czynności naprawczych oceną wykluczenia obowiązku rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Bez jakiegokolwiek bowiem nawiązania do treści art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. stwierdził potrzebę nałożenia obowiązku dostosowania obiektu do wymogów przeciwpożarowych. Organ II instancji wprawdzie nawiązanie do treści art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. w uzasadnieniu swojej decyzji zawarł, ale uczynił to zdawkowo i bez rozwinięcia argumentacji wskazującej na przeanalizowanie przesłanek w zakresie przymusowej rozbiórki. Stwierdził bowiem krótko, że "w związku z wykluczeniem konieczności rozbiórki rozpatrywanego budynku (art. 37 w/w ustawy), słusznie uznano, że podstawę do wydania rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 40". Materiał dowodowy zgromadzony przez organy obu instancji w ogóle nie wskazuje przy tym na podjecie przez organy obu instancji czynności w zakresie ustalenia, jaki miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał dla terenu inwestycji w okresie samowolnej budowy i czy na datę likwidacji samowoli budowlanej obowiązuje dla terenu inwestycji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W okolicznościach sprawy taka postawa organów obu instancji świadczy o niezbyt wnikliwym czytaniu materiału dowodowego dołączonego do akt, w których za protokołem pierwszej kontroli obiektu skarżącego wszyta została kserokopia decyzji kasacyjnej Wojewody P. z [...] czerwca 2014r. w sprawie udzielenia S. L. pozwolenia na przebudowę poddasza jego budynku gospodarczego ze zmianą sposobu użytkowania, w uzasadnieniu której wprost znalazła się informacja o obowiązywaniu dla miasta S. w jego granicach administracyjnych i dla części obszaru gminy S. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Sokółce z 31 marca 2006r. a zmienionego uchwałami Rady Miejskiej w Sokółce z 12 października 2009r. i 20 czerwca 2013r. Ani na etapie postępowania przed organem I instancji, ani na etapie postępowania przed organem II instancji, nie było zatem ustaleń, czy dla terenu objętego inwestycją istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, poprzez pryzmat zapisów którego to planu – w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r. - należałoby ocenić "dopuszczalność" lokalizacji spornej inwestycji. Należy przy tym pamiętać, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r. istotne są ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego z daty orzekania o samowoli budowlanej, a nie z daty popełnienia tej samowoli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie było wszakże jednolitości poglądów, co do interpretacji art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r. Istniała rozbieżność stanowisk, co do tego, ustalenia którego z planów zagospodarowania przestrzennego miałyby przesadzać o dopuszczalności akceptacji lokalizacji samowolnie zrealizowanej inwestycji. Wcześniej prezentowany był pogląd o decydującym znaczeniu planu zagospodarowania przestrzennego z daty zdarzenia tj. popełnienia samowoli budowlanej (vide: między innymi wyroki NSA z 20.05.2004r. sygn. OSK 281-282/04, z dnia 16.12.2005r. sygn. II OSK 354/05, z dnia 14.02.2006r. sygn. II OSK 522/05, z dnia 19.12.2005r. sygn. II OSK 119/06). Później utrwaliło się jednak stanowisko, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r. należy uwzględniać treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania o skutkach samowoli budowlanej. O ile charakter inwestycji, będącej samowolą budowlaną, nie kolidowałby z ustaleniami aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, nie byłoby podstaw do rozbiórki w oparciu o przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r.( vide: między innymi wyroki NSA z dnia 8.10.2007r. sygn. II OSK 1318/06, z dnia 23.04.2010r. sygn. II OSK 708/09, z dnia 11.05.2010r. sygn. II OSK 810/09, czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10.08.2010r. sygn. IISA/Bk 196/10). Rozbieżności orzecznictwa rozwiała uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. II OPS 2/13, stwierdzająca, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględniać także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Umknęło uwadze organów obu instancji, że art. 40 Prawa budowlanego z 1974r., który to przepis oba organy uczyniły podstawą prawną zaskarżonych rozstrzygnięć, mógł być stosowany dopiero po wykluczeniu zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 37 ww. ustawy. Przepis ten wprost stanowi, że w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do zgodności z przepisami. Wykluczenie konieczności rozbiórki obiektu budowlanego przy stosowaniu art. 37 starego Prawa budowlanego polega na stwierdzeniu, że lokalizacja tego obiektu jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym a sam obiekt, nawet jeżeli wymaga koniecznych zmian czy przeróbek, nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ocena dopuszczalności legalizacji obiektu budowlanego wymagać będzie zatem również ustalenia przeznaczenia (funkcji) tego obiektu, co do którego to przeznaczenia spornego obiektu brak jednoznacznych ustaleń. W świetle stwierdzeń inicjatora kontrolowanego postępowania - sąsiada S. L. budynek pełni funkcję inwentarską, co nie zostało zweryfikowane przez organ. Oczywiste pominięcie wyeliminowania konieczności rozbiórki spornego obiektu budowlanego (będącego warunkiem legalizacji) stanowi rażące naruszenie przepisu prawa materialnego, skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji (art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 K.p.a.) Ponieważ rezultat ponownego rozpatrzenia sprawy może okazać się bardziej niekorzystny dla skarżącego niż kwestionowany nakaz czynności naprawczych (tu jako nakaz wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego), stwierdzenie nieważności decyzji jest jednocześnie – stosownie do treści art. 134 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - rozstrzygnięciem nienaruszającym zakazu "reformationis in peius". Odnosząc się zaś do zarzutów strony skarżącej stwierdzić należy ich oczywistą bezzasadność. Przedmiotem postępowania był obiekt budowlany skarżącego a nie sąsiada S. L. a w konsekwencji nie było potrzeby badania pod kątem zgodności z przepisami i normami, stanu technicznego budynku gospodarczego sąsiada. Dywagacje autora ekspertyzy w tym przedmiocie jako wykraczające poza przedmiot sprawy administracyjnej, nie mogły być brane pod uwagę przez organy. W prawie budowlanym nie obowiązuje też zasada "prior tempore potior iure" ("pierwszy w czasie, lepszy w prawie") a więc nie może mieć znaczenia okoliczność późniejszej, niż data wzniesienia spornego obiektu, daty budowy budynku gospodarczego sąsiada, a w konsekwencji wyprowadzanej przez skarżącego konieczności wyprzedzającego obowiązek skarżącego obowiązku dostosowania przez sąsiada własnego budynku gospodarczego do zgodności z przepisami przeciwpożarowymi. Na marginesie należy zauważyć jedynie, że budynek gospodarczy sąsiada wykonany jest z materiałów niepalnych (jest budynkiem murowanym) i wzniesiony został po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji (art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 K.p.a.). Konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji (ich wyeliminowania) stała się konieczność zamieszczenia w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu ustanowionemu dla skarżącego, wynagrodzenia za zastępstwo prawne strony przed sądem wykonane na zasadzie prawa pomocy (art. 250 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).