II SA/Bk 131/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. i R. D. G. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie powyżej 10.000 zł w sprawie ze skargi R. D. G. i A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobytą bez wymaganej koncesji kopalinę postanawia - odmówić przyznania A. G. i R. D. G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie powyżej 10.000 zł (dziesięciu tysięcy złotych). A. G. i R. D. G. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie powyżej 10.000 zł podając, iż pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym (k. 2, k. 7, k. 26 i k. 31). Źródło utrzymania wnioskodawców stanowi dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. R. D. G. prowadzi Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "G.-K." z siedzibą w Ł., w okresie [...] – [...] 2010 r. poniosło ono stratę w wysokości 89.643,27 zł (według ewidencji księgowej). A. G. jest właścicielem Zajazdu "R." w Ł. W okresie [...] – [...] 2010 r. przedsiębiorstwo to osiągnęło dochód w kwocie 24.344,33 zł. Majątek R. D. G. stanowią: grunty po kopalni k. D.; linia do przerobu kruszywa (wartość księgowa - 38.037,77 zł); kruszarka szczękowa (wartość księgowa - 25.386,72 zł). A. G. jest właścicielem: pieca z p. (wartość księgowa – 11.970 zł); altany ogrodowej (wartość księgowa – 11.544,62 zł) oraz klimatyzatora (wartość księgowa – 16.900,10 zł). Na dzień [...] listopada 2010 r. wnioskodawczyni posiadała na kontach w [...] Banku S.A. łączną kwotę 4.844,86 zł. R. D. G. nie posiada zgromadzonych oszczędności, jest osobą schorowaną ponoszącą zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną (k. 9 – 15; k. 26 – 27; k. 31 – 32 i k. 43). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 marca 2011 r. (k. 39 – 40) małż. G. oświadczyli, iż wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą około 550 zł miesięcznie. Skarżący nie posiadają samochodów, osobowych i ciężarowych, nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych. Nieruchomość usytuowana przy ul. R. [...] w Ł. stanowi przedmiot użyczenia od rodziców A. G. (k. 43 i k. 163). Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli: deklarację na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy na miesiąc [...] 2011 r. - przedsiębiorstwo Z. "R." w Ł. (k. 44); wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów na miesiąc luty 2011 r. przedsiębiorstwa Z. "R." w Ł. (k. 45); zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorstwa Zajazd "R." w Ł. z dnia [...] października 2010 r. (k. 46); dokumenty PIT 36L, PIT/B, PIT 37 za 2010 r. A. G. (k. 47 – 51); wyciąg z rachunku bankowego przedsiębiorstwa Zajazd "R." w Ł, za okres [...] – [...] 2011 r. (k. 52 – 155); wyciąg z konta oszczędnościowego w [...] Bank S.A. A. G. za okres [...] – [...] 2011r. (k. 156 – 158); wyciąg z ROR A. G. za okres od [...] do [...] 2011 r. (k. 159 – 162); jednostronny rachunek zysków i strat Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "G.-K." z siedzibą w Ł. na miesiąc [...] 2010 r. i luty 2011 r. (k. 164 i k. 166); zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorstwa "G. – K." z dnia [...] grudnia 2009 r. (k. 165); wyciąg z rachunków bankowych Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "G.-K." z siedzibą w Ł. za okres [...] – [...] 2011 r. w [...] Banku S.A. (k. 167 – 236)i w Banku S. w Ł. (k. 237 - 270). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wnioskowane zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie ponad 10.000 zł), następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu A. G. i R. D. G. wykazali, iż pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródło utrzymania wnioskodawców stanowi dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. R. D. G. jest właścicielem Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "G.-K." z siedzibą w Ł. – wydobywanie piasku, żwiru, gliny, kaolinu, działalność usługowa wspomagająca górnictwo i wydobywanie (k. 165). Przedsiębiorstwo to na miesiąc [...] bieżącego roku poniosło stratę w wysokości 29.171,25 zł, przy wykazanym przychodzie 173.997,90 zł (k. 164). W roku 2010 firma prowadzona przez R. D. G. poniosła stratę w wysokości 160.794,47 zł, przy uzyskanym przychodzie 2.259.401,01 zł (k. 166). Zajazd "R." w Ł. (usługi gastronomiczne i noclegowe, handel detaliczny i inne – k. 46 i k. 49) prowadzony przez A. G. poniósł na miesiąc [...] br. stratę w wysokości 33.808,51 zł, przy wykazanym przychodzie 113.951,07 zł (k. 44). W roku 2010 przedsiębiorstwo to przyniosło dochód w wysokości 27.484,21 zł, przy uzyskanym przychodzie 944.822,91 zł (k. 49). Dodatkowo w 2010 r. A. G. osiągnęła przychód w kwocie 3.708,33 zł (k. 90 – 91). W okresie [...] [...] – [...] [...] br. na konto wnioskodawczyni (Zajazdu "R.") w [...] Banku S.A. wpłynęło łącznie 79.641,93 zł, z czego w [...] br. 23.334,02 zł; w [...] br. 32.045,13 zł; w [...] br. 24.262,78 zł (k. 52 – 155). W tym samym okresie na rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy (ROR) skarżącej w [...] Banku S.A. wpłynęło łącznie 51.876,31 zł, z czego 40.400 zł zostało przelane na konto Zajazdu "R." w Ł. (k. 159 – 162). Na dzień [...] marca 2011 r. wnioskodawczyni posiadała na koncie oszczędnościowym w [...] Banku S.A. kwotę 2.281,35 zł (k. 156). W okresie [...] [...] – [...] [...] br. na konto Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "G.-K." z siedzibą w Ł. w [...] Banku S.A. wpłynęło łącznie 145.548,20 zł, z czego w [...] br. 36.593,54 zł; w [...] br. 49.635,86 zł; w [...] br. 59.318,80 zł (k. 167 – 235). W tym samym okresie na konto tego przedsiębiorstwa w Banku S. w Ł. wpłynęło razem 209.929,75 zł, w tym: w [...] 50.999,86 zł; w [...] 76.863,65 zł; w [...] 82.066,24 zł (k. 237 – 270). W skład majątku małż. G. wchodzą: grunty po kopalni k. D.; linia do przerobu kruszywa (wartość księgowa - 38.037,77 zł); kruszarka szczękowa (wartość księgowa - 25.386,72 zł). A. G. jest właścicielem: pieca z p. (wartość księgowa – 11.970 zł); altany ogrodowej (wartość księgowa – 11.544,62 zł) oraz klimatyzatora (wartość księgowa – 16.900,10 zł). Miesięczne utrzymanie gospodarstwa domowego wnioskodawców wynosi około 550 zł. R. D. G. jest osobą schorowaną (c. w. s.) – k. 34 – 35. W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do wpisu od skargi w kwocie 33.543,20 zł. Skarżący dnia [...] lutego 2011 r. uiścili z tego tytułu 10.000 zł (k. 8). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna małż. A. i R. D. G. uzasadnia tezę, iż są oni w stanie ponieść całość kosztów sądowych w sprawie niniejszej. U podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła przede wszystkim wysokość przychodu uzyskanego przez skarżących z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych (tj. Zajazd "R." w Ł. – A. G. i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "G.-K." z siedzibą w Ł. – R. D. G.) w okresie [...] – [...] 2011 r. tj. łącznie 287.948,97 zł (k. 44 i k. 164). W przeliczeniu na poszczególne miesiące analizowanego okresu przychód ten wynosi 143.974,48 zł. Jest to znaczna kwota świadcząca o dużym potencjale finansowym wnioskodawców nawet biorąc pod uwagę, że w całkowitym rozliczeniu prowadzonych działalności gospodarczych w tym okresie małż. A. i R. D. G. ponieśli stratę w łącznej wysokości 62.979,76 zł. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że w okresie od [...] [...] do [...] [...] 2011 r. przez konta przedsiębiorstw należących do skarżących przepłynęły środki finansowe w łącznej kwocie 435.119,88 zł (k. 52 – 155; k. 167 – 235; k. 237-270) Powyższe okoliczności pozwalają na przyjęcie, że uiszczenie na obecnym etapie postępowania kwoty 23.543,20 zł (przy uwzględnieniu wpłaconych dnia 01 lutego 2011 r. 10.000 zł) tytułem wpisu sądowego oraz pokrycie pozostałych kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się w sprawie niniejszej nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżących. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych ( vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 ). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, publ. LEX nr 479125 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienia NSA z dnia 05 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 227/08, niepubl. i z dnia 03 września 2010 r. sygn. akt II FZ 335/10, niepubl.). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie sygn. akt II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Odnosząc powyższe okoliczności do sytuacji finansowej małż. A. i R. D. G. to raz jeszcze podkreślenia wymaga, iż osiągają oni znaczny przychód miesięczny oraz obracają środkami finansowymi, z których z całą pewnością istnieje możliwość wygospodarowania na obecnym etapie postępowania kwoty 23.543,20 zł oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-