II SA/Bk 140/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. skargi I. H. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Bk 22/17 w sprawie ze skargi P. H. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę W dniu [...] lutego 2018 r. I. H. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 22/17, zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 7 marca 2017 r., na mocy którego oddalono skargę P. H. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] ustalające P. H. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł za wybudowanie, bez wymaganego pozwolenia na budowę, budynku stodoły na działce nr [...] przy ul. [...] w K. Wnioskodawczyni była uczestnikiem w przedmiotowym postępowaniu. W treści skargi I. H. wskazała, że w sprawie zakończonej ww. wyrokiem zaistniała przesłanka nieważności postępowania z art. 271 pkt 1 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), bowiem w ww. postępowaniu sądowym, brało udział dwóch sędziów (tj. sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys oraz sędzia NSA Mieczysław Markowski), którzy podlegają wyłączeniu z mocy prawa ze względu na fakt, że orzekali oni w sprawie, w której brali wcześniej udział w wydaniu wyroku tj. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 25/16. W sprawie tej w dniu 1 marca 2016 r. zapadł wyrok uchylający postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] października 2015 nr [...] ustalające P. H. i I. H. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł za legalizację stodoły posadowionej na działce o nr geod. [...] w K., a także poprzedzające jego wydanie ww. postanowienie organu I instancji. Wyrok powyższy został wydany w składzie: sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, (przewodnicząca), sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska oraz sędzia NSA Mieczysław Markowski (sprawozdawca). Postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], zaskarżone przez P. H. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 22/17 zostało wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy wskutek wyroku z dnia 1 marca 2016 r. (II SA/Bk 25/16), zaś w wydaniu wyroku z dnia 7 marca 2017 r. - oddalającego skargę na nie, brali udział: sędzia NSA Mieczysław Markowski (przewodniczący, sprawozdawca), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk oraz sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys. W ocenie skarżącej, dwukrotne orzekanie w wymienionych sprawach dwojga spośród ww. sędziów, narusza konstytucyjną zasadę prawa do sprawiedliwego sądu oraz może rodzić podejrzenia o brak obiektywizmu. W związku z tym wnioskodawczyni wniosła o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie II SA/Bk 22/17 oraz o zmianę wyroku wydanego w dniu 7 marca 2017 r., poprzez uchylenie obu ww. postanowień organów nadzoru budowlanego. Skarżąca wskazała, że o podstawie wznowienia postępowania sądowego dowiedziała się w dniu otrzymaniu odpisu wyroku NSA z dnia 22 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1474/17, mocą którego oddalono skargę kasacyjną P. H. od wyroku tut. Sądu z dnia 7 marca 2017 r. wydanego w sprawie sygn. akt II SA/Bk 22/17, a więc w dniu 15 lutego 2018 r. Podała, że przed tą datą treść wyroku z dnia 7 marca 2017 r. nie była jej znana, bowiem nie wnosiła ona o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, a zatem nie mogła ona wnioskować o wyłączenie sędziów przed uprawomocnieniem się tego wyroku, skoro nie znała składu sędziowskiego, który go wydał. Pismem z dnia 22 marca 2018 r. udział w postępowaniu sądowym zgłosił P. H., wskazując jednocześnie, że popiera skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 22/17, wywiedzioną przez jego małżonkę I. H. Dodał, że oboje są współwłaścicielami działki nr [...] przy ul. [...] w K., na której to posadowiona jest stodoła objęta postępowaniem legalizacyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na fakt, że w świetle art. 271-273 p.p.s.a., powołane w niej okoliczności nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego. Pismem z dnia 10 sierpnia 2018 pełnomocnik skarżącej i uczestnika postępowania P. H. wniósł o uznanie dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego sygn. akt II SA/Bk 22/17 zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2017 r. oraz o połączenie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W piśmie zawarł także argumentację merytoryczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlegała oddaleniu, bowiem powołana w niej podstawa wznowienia okazała się bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII ww. ustawy, który w sposób wyczerpujący reguluje tryb oraz podstawy procedowania w sprawach o wznowienie postępowania sądowoadministarcyjnego. Stosownie do przepisów zawartych w art. 280-282 p.p.s.a., rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania tj. czy została wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Jeżeli którykolwiek z tych elementów nie zachodzi, sąd skargę odrzuca. Ta wstępna, formalna ocena nie dotyczy zatem badania zasadności skargi, a jej celem jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, umożliwiające skierowanie skargi do kolejnego etapu. Drugi etap obejmuje merytoryczne rozpoznanie skargi, w kontekście oceny, czy powołana w niej przyczyna wznowienia jest uzasadniona, a jeżeli tak, czy miała ona wpływ na treść uprzednio wydanego orzeczenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie, w przypadku stwierdzenia na tym etapie, że zgłoszona podstawa wznowienia postępowania jest bezzasadna lub, że stwierdzona podstawa wznowienia nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia, skarga podlega oddaleniu, natomiast w każdym innym przypadku skarga o wznowienie postępowania powinna podlegać uwzględnieniu (por. wyrok NSA z 6 dnia lipca 2016 r., II OSK 2836/15, LEX nr 2142381). Dokonując wstępnego badania przedmiotowej skargi tut. Sąd stwierdził, że oba, wymagane na tym etapie elementy formalne, zostały spełnione. Po pierwsze skarga została wywiedziona w ustawowym terminie przewidzianym w art. 277 p.p.s.a., bowiem skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia w dniu 5 lutego 2018 r., tj. w dniu w którym doręczony jej został odpis wyroku NSA z dnia 22 stycznia 2018 r. wydanego w sprawie sygn. akt II OSK 1474/17 wraz z uzasadnieniem (k. 138 akt o sygn. II SA/Bk 22/17). Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie została z kolei nadana przez skarżącą w urzędzie pocztowym w dniu 28 lutego 2018 r., a zatem trzymiesięczny termin z art. 277 p.p.s.a. został zachowany. Po drugie skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, którą jest art. art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Podstawa ta z kolei została w dalszej części skargi wyczerpująco uzasadniona twierdzeniami do niej się odnoszącymi, z których skarżąca wywodzi zasadność skargi o wznowienie postępowania. Powyższe skutkowało skierowaniem niniejszej sprawy do drugiego etapu, umożliwiając dokonanie merytorycznej oceny wywiedzionej skargi, w wyniku której, tut. Sąd nie doszukał się zaistnienia przyczyny uzasadniającej, w ocenie skarżącej, jej uwzględnienie. Zauważyć w tym względzie należy, że skarga o wznowienie postępowania została oparta na ustawowej podstawie wznowienia z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Skarżąca wskazuje, że w sprawie doszło do naruszenia prawa skutkującego nieważnością postępowania w sprawie II SA/Bk 22/17 ze względu na fakt, że w składzie orzekającym przy wydaniu wyroku z dnia 7 marca 2017 r. brało udział dwóch sędziów, będących członkami składu orzekającego przy wydaniu wyroku z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie II SA/Bk 25/16 (tj. sędzia NSA Mieczysław Markowski i sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys), którzy podlegali wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stanowiska tego tut. Sąd nie podziela. Jak wynika z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu musi być ścisła oraz, że bezwzględnie zabroniona jest jego wykładnia rozszerzająca (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2011 r., I OZ 490/11 lub postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., II FSK 1241/10, oba dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem:http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w jako: "CBOSA"). Tymczasem zakaz z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. obejmuje sytuacje, w których sędzia brałby udział w wydaniu orzeczenia w I instancji, a kolejno ten sam sędzia wziąłby udział w II instancji w tej samej sprawie, wskutek zaskarżenia tego orzeczenia. Podkreślić przy tym należy, że NSA w uchwale z dnia 23 maja 2005 r. (I OPS 3/05) stwierdził, że ratio legis art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odnosi się do gwarancji bezstronności sędziego przy kontrolowaniu zaskarżonego orzeczenia w sądzie wyższej instancji. NSA wskazał także, że na tym gruncie nie sposób pominąć brzmienia art. 185 p.p.s.a., który stanowi, że w razie uchylenia zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w celu ponownego rozpoznania sprawy przez ten sąd, przekazanie następuje do ponownego rozpoznania sprawy w innym składzie. W przypadku uznania, że art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. dotyczy całkowitego wyłączenia od udziału w sprawie sędziego, który wydał zaskarżone orzeczenie, przepis art. 185 p.p.s.a. byłby zbędny (treść uchwały dostępna w CBOSA). Reasumując - zawarte w ww. przepisie wyłączenie dotyczy jedynie sędziego, który brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało zaskarżone. Sędzia ten jest wyłączony w rozpoznaniu sprawy w wyższej instancji, a w wypadku uchylenia orzeczenia przez sąd wyższej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, także w niższej instancji. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że okoliczności, o których mowa w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Nie można bowiem uznać, że wymienieni w skardze o wznowienie postępowania sędziowie, brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w rozumieniu ww. przepisu. Z całą pewnością nie świadczy o tym fakt, że sędziowie ci byli członkami składu orzekającego przy wydaniu prawomocnego wyroku z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 25/16. Regulacja ta nie dotyczy bowiem sytuacji, w których ten sam sędzia orzeka ponownie w sprawie, w której uprzednio zapadł w I instancji wyrok uchylający decyzję, a następnie została wniesiona skarga na nową decyzję, wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie wypracowany został w tym względzie jednolity pogląd, stanowiący o braku potrzeby wyłączania sędziego od orzekania, na mocy art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w sytuacji gdy na skutek kolejnej skargi sąd I instancji kontroluje decyzję organu administracyjnego, wydaną po uprzednim sądowym uchyleniu wcześniejszej decyzji. W takiej sytuacji wyrok uchylający uprzednią decyzję administracyjną nie jest zaskarżonym orzeczeniem w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. m.in. wyroki NSA z dnia 20 maja 2010 r., II OSK 904/09 i z dnia 28 sierpnia 2008 r., II OSK 1533/07, dostępne na CBOSA). Stanowisko to Sąd orzekający w pełni podziela. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że powołana w skardze o wznowienie postępowania podstawa zaskarżenia nie była uzasadniona, co skutkowało oddaleniem skargi o wznowienie postępowania, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.