II SA/Bk 20/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. Ch. i B. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu A. z dnia [...].07.2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje adwokat K. W.-M. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty A. nr [...], ustalającą odszkodowanie z tytułu utraty, z mocy prawa, współwłasności gruntu położonego w A. ,obręb 2, zajętego pod drogę powiatową – ulicę P. Decyzja ta jest trzecią decyzją organu odwoławczego w sprawie, bowiem w poprzednich postępowaniach organ wydawał decyzje kasacyjne. U podstaw rozstrzygnięcia organu odwoławczego legły następujące ustalenia: Wysokość odszkodowania za utracony przez właścicieli grunt organ I instancji ustalił w oparciu o operat szacunkowy sporządzony dnia 19 maja 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego, E. E, którego ustalenia zostały zakwestionowane przez Odwołujących się. Zdaniem organu odwoławczego Odwołujący się poza ogólnym stwierdzeniem, że wysokość odszkodowania im nie odpowiada, nie podnieśli konkretnych zarzutów co do jego treści. Nie przedstawili też dowodów potwierdzających wysokość cen rynkowych nieruchomości przeznaczonych pod drogi na poziomie przez siebie wskazanym. Nie można więc uznać, że odwołanie w tym zakresie jest zasadne. W ocenie organu odwoławczego aktualny operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, E. E., jest wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami i można go zaakceptować jako dowód w sprawie. Zawiera on elementy określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, póz. 2109 z późn. zm.). Przy sporządzeniu zastosowano właściwą metodę wyceny, do porównania wzięto szereg transakcji sprzedaży nieruchomości położonych na terenie Miasta A. Wskazano, że strony odwołujące się domagają się też uzupełnienia odszkodowania o utracone korzyści i bezumowne korzystanie z nieruchomości. Organ odwoławczy nie zakwestionował zasadności tego roszczenia i wyjaśnił, że podtrzymuje stanowisko zawarte w tej kwestii w swojej decyzji z dnia [...].01.2008 r. Nr [...]. Ponadto stwierdzono, iż zarzuty dotyczące błędnego przyjęcia przez organ I instancji udziałów we własności nieruchomości, za którą ustalane jest odszkodowanie, są bezpodstawne. W momencie zajęcia pod ul. P., jak wskazano w decyzji, przedmiotowa nieruchomość należała do B. J. K. w udziale ½ i P. Ch. w udziale ½. Strony prowadzonego postępowania administracyjnego są zaś spadkobiercami P. Ch. Wobec powyższego odszkodowanie, jakie należało się M. Ch., P. W. Ch., M. G. P., B. B., łącznie odpowiada 1/2 wartości gruntu o po w. 302 m2. Do ustalenia przedmiotowego odszkodowania nie bierze się pod uwagę aktualnego stanu prawnego nieruchomości graniczących z ul. P. K. B., jak wskazano w uzasadnieniu, opiera się na postanowieniu Sądu Rejonowego w A. z [...].06.1977 r., sygn. akt [...] i dołączonym do niego projekcie podziału nieruchomości. Należy jednak stwierdzić, iż z treści przedmiotowego postanowienia jednoznacznie wynika, iż spadkobiercami całej nieruchomości przy ul. P. w A. są P. Ch. i B. J. K. - współwłaściciele w równych częściach. Taki stan prawny potwierdzają też wpisy w rejestrach gruntów znajdujących się w Starostwie Powiatowym w A. Strona swoje twierdzenia opiera na projekcie biegłego geodety J. Sz., który jest integralną częścią ww. postanowienia. W projekcie tym przygotowano podział nieruchomości niezbędny do zniesienia współwłasności nieruchomości pomiędzy P. Ch. i B. J. K., jednak ostateczne postanowienie Sądu Rejonowego w A. przyznaje wszystkie działki wchodzące w skład nieruchomości przy ul. P., na współwłasność w/w osób. W dniu 5 listopada 2009 roku M. Ch. i B. B. wniosły skargę za pośrednictwem Wojewody P. zarzucając, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało przez Starostę A. w sposób nieobiektywny i została rażąco zaniżona wartość 1 m2 wywłaszczonego gruntu pod drogę – ul. P. Podtrzymały również zarzut niewłaściwego ustalenia odszkodowania w związku z wadliwym ustaleniem udziałów we współwłasności, a także zarzut niewypłacenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. W odpowiedzi na odwołanie Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), normującym przejście nieruchomości zajętej pod drogi publiczne na Skarb Państwa bądź właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, nabycie mienia przez podmiot publicznoprawny w tym trybie wynika z przepisów prawa administracyjnego (norm prawnych o charakterze wywłaszczeniowym), z tym że przejście prawa własności następuje z mocy samego prawa bez potrzeby ujawnienia tak nabytego prawa w księdze wieczystej (wpis ma charakter obowiązkowy ale deklaratoryjny). Wobec tego, że nabycie mienia w tym trybie następuje z mocy samego prawa należy przyjąć, że wnioskodawcą - właścicielem uprawnionym do odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 jest osoba, która utraciła własność gruntu z dniem 1 stycznia 1999 r. (wyrok WSA w Warszawie, I SA/Wa 1204/08). Również wykładnia celowościowa i funkcjonalna przepisu art. 73 ust. 4 powyższej ustawy prowadzi do wniosku, iż uprawnionym do odszkodowania jest wyłącznie właściciel nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Skoro bowiem powołany przepis art. 73 ustawy określa, że z punktu widzenia zajęcia gruntu pod drogę publiczną datą prawnie istotną jest dzień 31 grudnia 1998 r. , to również właścicieli nieruchomości zajmowanej należy ustalić na tę datę. Wcześniejsze zajęcie gruntu prywatnego pod drogę publiczną, jeśli nie wydano żadnego aktu administracyjnego o zajęciu i nie doszło do zasiedzenia gruntu, nie spowodowało przejścia zajmowanego gruntu na Skarb Państwa czy samorząd terytorialny. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, z dnia 10 marca 2008 r., I OSK 1981/06, odszkodowanie, przewidziane w art. 73 ust. 1 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jest ściśle związane z utratą prawa własności, stanowiąc rekompensatę za przejęte w tym trybie nieruchomości. Uprawnionym do odszkodowania jest zatem właściciel nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., bowiem to on utracił własność zajętej pod drogę publiczną nieruchomości i na jego wniosek - zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy - ustalone i wypłacane jest odszkodowanie. Biorąc pod uwagę powyższe budzi Sądu wątpliwości prawidłowość ustaleń organów co do udziałów we współwłasności nieruchomości zajętej pod drogę, a w konsekwencji ustalenia co do wysokości odszkodowania. Organy przy wydawaniu decyzji nie wzięły pod uwagę postanowienia Sądu Wojewódzkiego w S. z [...] maja 1996 r., sygn. akt [...], zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w A. z dnia [...] stycznia 1996 r., [...], o dziale spadku po P. Ch. i zniesieniu współwłasności łączącej w/w z B. J. K. (czarna teczka w aktach administracyjnych, opisana symbolem GK. 7222/7/2006; akta nieponumerowane). Z powołanego orzeczenia wynika jednoznacznie, że współwłasność między następcami P. Ch. a B. J. K. została zniesiona, zatem zarzuty Skarżących w części dotyczącej udziałów w nieruchomości, wydają się być są uzasadnione. Nie można uznać natomiast za trafne argumentów skarżących wskazujących na wadliwość ustalenia operatu szacunkowego i wysokości odszkodowania za 1m2 ceny nieruchomości. Skarżące nie przedstawiły żadnych dowodów na tą okoliczność, a Sąd badając zgodność z prawem tego operatu nieprawidłowości się nie dopatrzył. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał za konieczne uchylenie decyzji obu instancji, z uwagi na naruszenie przepisów: art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., które mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy ponownie przeanalizują krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania w oparciu o tytuły prawne do gruntu na dzień 31 grudnia 1998 r. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu A. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. W związku z uchyleniem kwestionowanych decyzji orzeczono, iż nie mogą być one wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na podstawie art. 152 ust. 1 powyższej ustawy.