II SA/Bk 245/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy p o s t a n a w i a: odrzucić skargę , D. K. wnioskiem z [...] lipca 2014 r. wystąpił o wydanie wtórnika prawa jazdy. Prezydent Miasta B. w dniu [...] lipca 2014 r. wydał wnioskodawcy dokument prawa jazdy kategorii A i B wskazując, że jest on ważny do 28 lipca 2029 r. (k. 49 akt admin.). W piśmie z [...] marca 2022 r. D. K. złożył do sądu administracyjnego skargę na czynność Prezydenta Miasta B. z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy. Zakwestionował wskazaną w dokumencie datę jego ważności. Zdaniem strony, prawo jazdy powinno być wydane bezterminowo, a nie jak zostało wydane przez organ, na czas określony. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że wydał skarżącemu prawo jazdy na okres piętnastu lat, tj. kat. A oraz B z terminem ważności do [...] lipca 2029 r. i nastąpiło to na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami - przywrócono osobom, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszczenia symbolu "-" informację, że dana kategoria praw jazdy jest ważna bezterminowo. Wobec powyższego oraz z uwagi na spełnienie przez stronę przesłanek zawartych w tym rozporządzeniu, w przypadku złożenia przez zainteresowanego wniosku wraz z niezbędnymi załącznikami o zmianę danych w prawie jazdy, dokument ten zostanie wymieniony na odpowiednik w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi konieczna jest ocena jej dopuszczalności. Zakres kognicji sądów administracyjnych odnośnie działalności organów administracji publicznej wynika ściśle z przepisów prawa, tj. z art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: P.p.s.a. Sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w tym przepisie w punktach 1-7. Niezależnie od tego, sąd administracyjny jest także właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, skarga do sądu administracyjnego może być wniesiona na akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 P.p.s.a. lub na bezczynność (zaniechanie) w podjęciu konkretnego aktu lub czynności (art. 3 § 2 pkt 8 – 9 P.p.s.a.). Zdaniem sądu, w przedmiotowej w sprawie skarga została złożona na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wymiana dokumentu prawa jazdy realizowana jest bowiem obecnie (i była realizowana w dacie dokonania zaskarżonej czynności) przez wydanie nowego dokumentu w oparciu o przepis art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600 ze zm., a obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), dalej: u.k.p. Wydanie tego nowego dokumentu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej - czynność materialno-techniczną dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ta zaś, na mocy art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., objęta jest kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności. Wydanie nowego dokumentu następuje bowiem z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, w konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt. I OSK 585/16, wyrok z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Po 848/13). Skutkiem tej czynności jest potwierdzenie określonego stanu prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że czynność wpisania do nowego dokumentu prawa jazdy terminu ważności dotychczas posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami - stanowi czynność z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegającą kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności, która na mocy tego przepisu objęta jest kognicją sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2563/21). Powyższa kwalifikacja powoduje, że skarżącego obowiązywał określony tryb i termin zakwestionowania tej czynności skargą do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania wtórnika prawa jazdy, czyli na dzień 28 lipca 2014 r.), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Stosownie do treści art. 53 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu na ww. datę, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Dodać należy, że przepis art. 52 § 3 uległ zmianie z dniem 15 sierpnia 2015 r., na mocy art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658 ze zm.) w ten sposób, że dodano zdanie, zgodnie z którym sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy strony i rozpoznać skargę. Zauważyć jednak wypada, że na mocy art. 2 ustawy nowelizującej – przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Zdaniem sądu powyższe oznacza, że do zaskarżenia czynności materialno-technicznej wydania wtórnika prawa jazdy datowanej na [...] lipca 2014 r. należy zastosować przepisy art. 52 § 3 i art. 53 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. Aby więc zaskarżyć tę czynność, skarżący powinien wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa i w zależności od tego, czy organ na to wezwanie odpowie – wnieść skargę w terminie trzydziestu bądź sześćdziesięciu dni. Z akt sprawy nie wynika, aby po uzyskaniu wtórnika prawa jazdy odebranego [...] sierpnia 2014 r. skarżący występował do Prezydenta Miasta B. z jakimkolwiek wnioskiem zawierającym zakwestionowanie treści wydanego wtórnika, które można by kwalifikować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Sąd zażądał od organu nadesłania akt administracyjnych skarżącego i z akt tych prowadzenie takiej korespondencji nie wynika. Pierwszym pismem w sprawie, po znajdującym się w aktach administracyjnych formularzu wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy, jest "Skarga" z 29 marca 2022 r. zaadresowana do sądu administracyjnego, obecnie procedowana. W tych okolicznościach należy przyjąć, że skarga została złożona bez należytego dochowania trybu właściwego dla zaskarżenia czynności materialno-technicznej z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. jako niedopuszczalnej z innych przyczyn. Skarżący nie jest jednak pozbawiony możliwości dochodzenia uzyskania prawa jazdy z innym terminem ważności niż wskazano we wtórniku (bądź prawa jazdy bezterminowego). Ma bowiem obecnie możliwość wystąpienia do organu z wnioskiem o wydanie prawa jazdy z wpisaniem prawidłowych, w ocenie skarżącego, danych dotyczących ważności prawa jazdy. Na tę możliwość wskazano również w odpowiedzi na skargę, w której organ poinformował skarżącego, że w przypadku złożenia wniosku wraz z niezbędnymi załącznikami o zmianę danych w prawie jazdy, dokument ten zostanie wymieniony na odpowiednik w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. Jeszcze raz przypomnieć należy, że jak wynika z przywoływanego orzecznictwa sądowego - czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności uprawnień objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne i podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Działanie formalne organu stanowiące odpowiedź na ten wniosek (w postaci czynności materialno-technicznej) będzie zatem podlegało kontroli sądowoadministracyjnej (ponownie vide III SA/Kr 1556/21, VI SA/Wa 2563/21). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.