II SA/Bk 251/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Zakładu Z. O. "E.-S." Sp. zo.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu opłaty podwyższonej za składowanie odpadów na terenach leśnych w I półroczu 2012 roku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zakład Z. O. "E.-S." Sp. zo.o. w S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca spółka podała, iż od dłuższego czasu znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Problemy te są związane z trudnościami związanymi z realizacja inwestycji na składowisku odpadów w miejscowości K. Spółka przystępując do realizacji tej inwestycji nie mogła przewidzieć rozmiaru trudności finansowych z tym związanych, w rezultacie zmuszona była dokonać cesji umowy dzierżawy nieruchomości, na której realizowana miała być inwestycja. Aktualnie stronie pozostała jedynie rekultywacja starego składowiska w miejscowości K. Z uwagi na ponoszone koszty działalności (w tym koszty rekultywacji środowiska) spółka nie była w stanie osiągnąć poziomu rentowności, co więcej wciąż przynosiła straty. W celu pokrycia bieżących kosztów działalności i zachowania możliwości działania na rynku strona skarżąca zaciągała pożyczki u spółek powiązanych z nią kapitałowo i w bankach komercyjnych, co skutkowało wpadnięciem w spiralę zadłużenia. Obecnie banki odmawiają skarżącej udzielenia kredytów z powodu pogarszającej się sytuacji finansowej oraz brakiem majątku wolnego od obciążeń, dodatkowo z uwagi na nieregulowanie przez spółkę w terminie zobowiązań toczy się kilkanaście postępowań egzekucyjnych z czego większość została już zakończona z powodu braku majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja. Spółka skarżąca obecnie nie zatrudnia pracowników. W 2014 r. Zakład Z. O. "E.-S." Sp. zo.o. w S. osiągnął dochód w kwocie 2.041.755,80 zł, wskazana kwota została w całości ściągnięta przez komornika. Na rachunkach bankowych spółki nie ma wolnych środków, które można przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi. Dodatkowo na części posiadanych rachunków spółka na saldo ujemne (np. [...] Bank [...] – zablokowana kwota 474.161,54 zł). Wszystkie rachunki bankowe są zajęte przez komornika, kwoty wpływające na te rachunki są przekazywane organowi prowadzącemu egzekucję z majątku. Strona skarżąca nie posiada również majątku (ruchomego i nieruchomości), który umożliwiłby jej uzyskanie kredytu bankowego, jest właścicielką tylko jednej nieruchomości, obciążonej hipoteką umowną na kwotę 500.000 zł oraz hipotekami przymusowymi. Ponadto spółka wskazała, iż na dzień [...] grudnia 2014 r. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 100.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy - 132.044,77 zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu to 2.041.755,80 zł. Końcowo spółka podała, iż na rachunkach bankowych nie posiada środków finansowych - debet w wysokości 20 zł (k. 71 – 73). Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: postanowienie z dnia [...] czerwca 22014 r. o umorzeniu postepowania egzekucyjnego (k. 75 – 76); dokumenty wysłuchanie wierzyciela i dłużnika przed zawieszeniem lub umorzeniem postepowania (k. 77 – 82); rachunek zysków i strat za 2014 r. (k. 83); wyciągi z rachunków bankowych (k. 84 – 88); wyciąg z księgi wieczystej dział IV hipoteka (k. 89 – 90); wykaz środków trwałych (k. 91 – 92). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Ze złożonych oświadczeń wynika, że na dzień [...] grudnia 2014 r. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Zakładu Z. O. "E.-S." Sp. zo.o. w S. wynosi – 100.000 zł, wartość środków trwałych to 132.044,77 zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu to 2.041.755,80 zł. Wskazana kwota zysku została w całości zajęta przez komornika. Na rachunkach bankowych spółki nie ma wolnych środków, które można przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi. Wszystkie rachunki bankowe są zajęte przez komornika, wpływające kwoty są przekazywane organowi prowadzącemu egzekucję z majątku. Dodatkowo część posiadanych rachunków spółka na saldo ujemne (np. [...] Bank [...] – zablokowana kwota 474.161,54 zł). Strona skarżąca nie posiada również majątku (ruchomego i nieruchomości), nie zatrudnia pracowników. W tym miejscu należy zatem stwierdzić, iż wykazane okoliczności nie świadczą o tym, iż skarżąca spółka nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Przede wszystkim Zakład Z. O. "E.-S." Sp. zo.o. w S. mimo wykazanych trudności finansowych (posiadanie nieruchomości obciążonych hipotekami, brak majątku i środków pieniężnych na rachunkach, prowadzone wobec niej egzekucje komornicze) w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. W 2014 r. skarżąca spółka osiągnęła z tego tytułu zysk w wysokości 2.041.755,80 zł (k. 83). Podkreślenia wymaga, że zysk ten wielokrotnie przekracza koszty postępowania sądowoadministracyjnego, które na obecnym etapie postepowania wynoszą 47.303 zł – wpis od skargi (k. 56). Wykazana przez stronę blokada kont bankowych z powodu prowadzonych egzekucji komorniczych nie stanowi przeszkody w korzystaniu z ewentualnych wolnych środków finansowych, gdyż w tym zakresie można zastosować środek wynikający z treści art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1019 , ze zm.), z którego wnika, możliwość dokonywania wypłat z zajętego rachunku bankowego za zgodą organu egzekucyjnego w celu poniesienia wydatków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Mając na uwadze powyższe to należało stwierdzić, iż z części wpływających na konta bankowe środków spółka powinna wygospodarować te niezbędne do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy wskazać, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów (postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 01 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Szczególnej zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, z dnia 01 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.