II SA/Bk 329/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 03 listopada 2009 r. sprawy ze skarg A. T. i M. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego i orzeczenia o wymeldowaniu oddala skargi. Zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] uchylono decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] i orzeczono o wymeldowaniu A. T. z pobytu stałego w lokalu położonym w Ł. przy ul. M. [...] m [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: W dniu 25 lipca 2008 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej B. – P. w B. wystąpił do Burmistrza Ł. o wymeldowanie A. T. z pobytu stałego w lokalu położonym w Ł. przy ul. M. [...] m [...]. Burmistrz Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] odmówił wymeldowania A. T. z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. M. [...] m [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wprawdzie A. T. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania stałego, ale nie opuścił go trwale i dobrowolnie i dlatego nie można uznać, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślono, że A. T. posiada klucze do przedmiotowego lokalu oraz że znajdują się tam jego rzeczy osobiste, co świadczy o tym, iż nie zrezygnował on z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić. Nadto organ I instancji wskazał, iż opuszczenie przez A. T. lokalu nie nosi znamion dobrowolności albowiem jest on poszukiwany listem gończym, więc jest rzeczą oczywistą, że będzie się ukrywał przed organami ścigania. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej B. – P. w B., podnosząc m.in. że A. T. od dłuższego czasu przebywa zarobkowo w Wielkiej Brytanii i co najmniej od kwietnia 2008 r. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Z zeznań słuchanych w sprawie świadków nie wynika, aby przyjeżdżał – nawet sporadycznie – do Polski, co więcej niewiadomo, czy w ogóle zainteresowany planuje wrócić do Polski. Odwołujący się wskazał ponadto, iż A. T. ukrywa się przed organami ścigania, a tym samym samodzielnie podjął decyzje o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu A. T. z pobytu stałego w lokalu położonym w Ł. przy ul. M. [...] m [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż A. T. co najmniej od kwietnia 2008 r. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, a jego nowe miejsce pobytu nie jest dokładnie znane, prawdopodobnie wyjechał do Wielkiej Brytanii i podjął tam pracę. Wojewoda [...] podniósł ponadto, iż zainteresowany poszukiwany jest listem gończym. Pozwala to przypuszczać, iż opuścił on przedmiotowy lokal dobrowolnie i trwale, w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej, co uzasadnia zastosowanie art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył A. T. oraz M. T. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 77 § 1 kpa. Wskazali, iż wprawdzie A. T. nie przebywa pod adresem zameldowania, jednakże opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania nie było definitywne i nie może świadczyć o zamiarze trwałego związania się z innym miejscem i urządzeniem w nim nowego centrum życiowego. Skarżący podnieśli ponadto, iż A. T. posiada klucze do przedmiotowego lokalu oraz że nadal znajdują się w nim jego rzeczy osobiste, co świadczy o tym, iż nie zrezygnował on z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić. Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarzuty skargi są niezasadne. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody [...], którym uchylono decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [....] i orzeczono o wymeldowaniu A. T. z pobytu stałego w lokalu położonym w Ł. przy ul. M. [...] m [....]. W przedmiotowej sprawie jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. np. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że opuszczenie lokalu na skutek wyjazdu zagranicznego z jednoczesnym brakiem jakichkolwiek informacji o miejscu faktycznego przebywania i przypuszczalnym terminie powrotu, w sytuacji gdy osoba ta ukrywa się przed organami ścigania, uznać należy za dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu (por. np. wyrok NSA z dnia 5 września 1994 r., sygn. akt V SA 772/94, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 27/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 619/06). Przekładając powyższe wywody na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Wojewoda [...] prawidłowo uznał, iż w rozpoznawanym wypadku zachodzą przesłanki uzasadniające wymeldowanie, o których mowa w art.15 ust.2 w/w ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy A. T. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania co najmniej od kwietnia 2008 r. i przebywa obecnie poza granicami kraju, jednakże jego nowe miejsce pobytu nie jest dokładnie znane. Ewidentnie więc koncentruje on swoje życie osobiste i zaspokaja potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu zamieszkania niż dotychczasowym. Trzeba też zwrócić uwagę, iż A. T. poszukiwany jest listem gończym w związku z toczącą się przeciwko niemu sprawą karną. Sąd pragnie zauważyć, iż skarżący nie może wywodzić dla siebie pozytywnych skutków z faktu ukrywania się przed Policją. Okres, w ciągu którego ani organy ścigania, ani też organy meldunkowe nie mogły ustalić, gdzie faktycznie przebywa skarżący, należy – zdaniem składu orzekającego – uznać za w pełni wystarczający do przyjęcia, iż opuszczenie spornego lokalu miało charakter trwały, tym bardziej że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie deklarował chęci powrotu do dotychczasowego mieszkania. W realiach rozpoznawanej sprawy nie powinno również budzić wątpliwości, że opuszczenie to nosi znamiona dobrowolności. Trafności takiej oceny nie może bowiem podważać przyczyna, która skłoniła A. T. do wyprowadzenia się z dotychczasowego mieszkania. Obawa przed organami ścigania i chęć uniknięcia odpowiedzialności karnej za czyn przestępczy zarzucany zainteresowanemu nie może wszak stanowić usprawiedliwienia, które mogłoby skutkować w sprawie o wymeldowanie. Nie do przyjęcia byłoby zapatrywanie, że osoba naruszająca porządek prawny może powoływać się skutecznie na obawę przed konsekwencjami tego typu naruszeń, w celu uniknięcia wymeldowania, zgodnego z prawem. Za takie, w pełni odpowiadające prawu, należy zaś uznać wymeldowanie dokonane decyzją organu II instancji, której legalność podlegała kontroli sądu w niniejszej sprawie. W świetle dotychczasowych wywodów trzeba się w pełni zgodzić z oceną organu odwoławczego, iż poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego spornego lokalu, zgodnie a założeniem wynikającym z art. 9 ust. 2b tej ustawy. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisu art. 77 § 1 kpa, stwierdzić trzeba, iż nie znajduje on usprawiedliwionych podstaw. Zgodzić się można z poglądem zawartym w skardze, że fakt posiadania kluczy do lokalu oraz przetrzymywanie w nim rzeczy osobistych z reguły świadczy o tym, że osoba w stosunku do której jest prowadzone postępowanie w przedmiocie wymeldowania nie opuściła trwale lokalu. Jednakże na owe okoliczności należy patrzeć przez pryzmat wszystkich faktów ustalonych w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że A. T. przebywa poza granicami kraju oraz że jest poszukiwany listem gończym w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa. Zatem rozumowanie organu odwoławczego, iż opuszczenie lokalu przez A. T. ma charakter trwały i dobrowolny, jest uzasadnione, gdyż zapewne obawia się on powrotu do miejsca zameldowania w obawie przed ujęciem przez organy ścigania i poniesieniem odpowiedzialności karnej. Dlatego też oględziny lokalu, w którym jest zameldowany A. T., w celu ustalenia czy znajdują się w nim jego rzeczy nie były konieczne, gdyż fakt trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu wynika z całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie, a ponadto, jak wynika z akt sprawy, przeprowadzenie oględzin nie było też możliwe. Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.