II SA/Bk 360/08
WyrokWSA w Białymstoku2008-10-02
Skład orzekający: Stanisław Prutis, Małgorzata Roleder, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego na produkcyjny została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dwuinstancyjności i obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności i obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organy obu instancji nie przeprowadziły ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, ograniczając się do polemiki z zarzutami odwołania i skargi, a uzasadnienia decyzji były lakoniczne i nie zawierały wyczerpującej analizy materiału dowodowego.Stan faktyczny
Spółdzielnia M. M. zaskarżyła decyzję Wojewody P. utrzymującą w mocy decyzję Starosty G. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku magazynowego na produkcyjny. Spółdzielnia podnosiła szereg zarzutów dotyczących m.in. braku wskazania obsługującego inwestycję zbiornika, braku naniesienia zbiornika na mapach, rozbieżności w dokumentacji, braku zgody na sytuowanie zbiornika w budynku, naruszenia ochrony przed uciążliwościami oraz braku tytułu prawnego inwestora do dysponowania gruntem. Wojewoda P. w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się do zarzutów, jednak Sąd uznał, że organy obu instancji nie przeprowadziły prawidłowego postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody P. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. Stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącej Spółdzielni M. M. kwotę 757,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni M. M. w G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty G. z dnia [...] lutego 2008 roku numer [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącej Spółdzielni M.M. w G. kwotę 757,00 (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-
Zaskarżoną decyzją Wojewody P. z dnia [...] marca 2008 r.
nr [...] utrzymano w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P.-F. Sp. z o.o. w E. pozwolenia na zmianą sposobu użytkowania części budynku magazynowego na produkcyjny, zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. E. [...] w G..
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2006 r. P.-F. Sp. z o.o. w E. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w G.
z wnioskiem o wydanie pozwolenia na zmianą sposobu użytkowania części budynku magazynowego na produkcyjny zlokalizowanego na działce nr [...] przy
ul. E. [...] w G.. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Starosta G. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania zgodnie z żądaniem wniosku. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Spółdzielnia M. "M." w G. złożyła odwołanie do organu wyższego stopnia. W wyniku jego rozpatrzenia Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Na powyższą decyzję Spółdzielnia M. "M." w G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., który wyrokiem z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt [...] uchylił decyzję organów obu instancji. Po zwrocie akt sprawy Starosta G. wezwał inwestora do uzupełnienia materiału dowodowego i po ponownym przeanalizowaniu wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na zmianą sposobu użytkowania części budynku magazynowego na produkcyjny na działce nr [...]. Od tej decyzji Spółdzielnia M. "M." w G. odwołała się do Wojewody P. podnosząc, iż: 1) organ I instancji w decyzji nie wypowiedział się jaki zbiornik ma obsługiwać wskazaną w decyzji inwestycję, 2) na przedłożonej mapie do celów projektowych, na której opracowano projekt zagospodarowania terenu, ani na mapie stanowiącej załącznik do decyzji o warunkach zabudowy nie jest naniesiony przez geodetę rzekomo istniejący zbiornik na ścieki, 3) naniesione na mapie "dzikie" przyłącze kanalizacji sanitarnej, do rzekomo istniejącego szamba znajduje się poza terenem oznaczonym w decyzji o warunkach zabudowy, a stanowi istotny element zadania inwestycyjnego, 4) istnieje rozbieżność w przedstawionej dokumentacji do Starostwa Powiatowego i do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G.. W opinii sanitarnej stwierdza się, że w przedłożonym projekcie brak jest podanego sposobu odprowadzenia ścieków bytowo - gospodarczych oraz ścieków technologicznych do właściwego usytuowanego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe lub kanalizacji sanitarnej, a w przedłożonej dokumentacji do Starostwa mówi się o istnieniu zbiornika na ścieki, 5) przedłożony załącznik graficzny z dnia [...] lutego 2008 r., jako uzupełnienie dokumentacji do projektu nie jest uzgodniony z rzeczoznawcą ds. higieniczno-sanitarnych, 6) odnosząc się do wyjaśnień inwestora, że bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe znajduje się w budynku warsztatowo-magazynowym, a Spółdzielnia M. M. jako właściciel obiektu nie wyraża zgody na sytuowanie zbiornika na ścieki w budynku. Wszelkie prace budowlane powodujące trwałe powiązanie z gruntem wymagają opinii odpowiednich organów i wydania pozwolenia na budowę. Z przedstawionego opisu wynika, że zbiornik ustawiony jest na utwardzonej powierzchni dodatkowo otoczonej fundamentem o wysokości około [...] cm. Przy braku pełnej dokumentacji kanalizacji sanitarnej pozostaje wątpliwość, co do przepływu ścieków z kanalizacji zagłębionej około [...] m w gruncie do zbiornika. Przedstawiona dokumentacja na zbiornik jest niekompletna, nie wiadomo czy dotyczy zamontowanego zbiornika, nie posiada deklaracji zgodności. W przedstawionej umowie na wywóz nieczystości stałych i płynnych z dnia [...] listopada 2004 r. wskazany jest odbiorca ścieków do przewozu,
a brak jest podania odbiorcy ścieków, który przyjmuje je do dalszej przeróbki,
7) planowana inwestycji narusza ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez zanieczyszczenie powietrza - zbyt bliska odległość od hali magazynowej spowoduje przenikanie zapachów - dokumentacja przewiduje zamontowanie wywietrzników montowanych do ściany zewnętrznej od strony magazynu produktów mleczarskich, 8) wnioskodawca jest czasowym użytkownikiem gruntu, a jako właściciel działki i obiektów planują docelowo dokonanie rozbiórki dwóch budynków, które są w złym stanie technicznym oraz budowę parkingu na samochody osobowe
i ciężarowe, 9) Spółka z o.o. P.-F. nie posiada tytułu prawnego do dysponowania gruntem na cele budowlane, z księgi wieczystej i aktu notarialnego wynika, że to prawo w przyszłości być może pod warunkiem powstanie.
W następstwie rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym Wojewoda P. Odnośnie pierwszego punktu zarzutu wyjaśniono, iż Starosta G. w swojej decyzji odniósł się do zaleceń zawartych w wyroku WSA. Przed wydaniem decyzji zobowiązał inwestora do dostarczenia projektu zagospodarowania terenu na aktualnym wyrysie geodezyjnym z istniejącymi obiektami, wyjaśnienia problemu odprowadzenia ścieków oraz tego gdzie znajduje się istniejący zbiornik, jaką ma pojemność i czy jest wystarczający na obsługę planowanej inwestycji i czy spełnia wymogi, a także uzgodnienia z odbiorcą ścieków. Ponadto zobowiązał inwestora do określenia robót budowlanych, które ingerują w konstrukcję budynku. Inwestor spełnił wszystkie warunki. Odnośnie punktu drugiego stwierdzono, iż inwestor w dniu
[...] lutego 2008 r. dostarczył brakujące dokumenty, tj. aktualną mapę do celów projektowych z dnia [...] lutego 2008 r., na której jest naniesiona istniejąca kanalizacja sanitarna, która doprowadzona jest do istniejącego budynku, w którym zlokalizowany jest istniejący zbiornik na nieczystości ciekłe. To, że zbiornik rzeczywiście istnieje potwierdza protokół z kontroli Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w G. z dnia [...] czerwca 2004 r., stwierdzający, że inwestor wykonał polecenia zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2004 r. Odnośnie punktu 3 odwołania wywiedziono, iż ponieważ zbiornik na ścieki, jak też kanalizacja sanitarna są istniejące (nie projektowane) nie musiały być objęte decyzją ustalającą warunki zabudowy. Na przedłożonej mapie istnieje zinwentaryzowane geodezyjnie przyłącze sanitarne, które skarżąca określa jako "dzikie". Na istniejący zbiornik inwestor posiada atest higieniczny Państwowego Zakładu Higieny Nr [...], który ważny jest do [...] maja 2008 r. Odnośnie punktu 4 podkreślono, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w decyzji z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] przedstawił 3 alternatywne sposoby na właściwe odprowadzanie ścieków z zakładu przez: 1) właściwy zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, 2) biologiczną oczyszczalnię ścieków, 3) podłączenie do sieci kanalizacyjnej. Inwestor rozwiązał to zagadnienie przez "odprowadzenie ścieków do zbiornika bezodpływowego, stosując właściwe zabezpieczenia zbiornika, co zostało wykazane w protokole kontroli sanitarnej i oględzin Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z dnia [...] czerwca 2004 r. Ustosunkowując się do punktu 5 odwołania wskazano, iż przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany (projekt technologiczny) posiada uzgodnienie Rzeczoznawcy ds. bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast takiego uzgodnienie nie wymaga projekt zagospodarowania terenu, lecz wyłącznie projekt technologiczny zakładu. Odnośnie punktu 6 organ podał, iż kwestia zbiornika została wyjaśniona powyżej, natomiast do czasu obowiązywania umowy użytkowania działki nr [...] przez P.-F., organ nie miał podstaw prawnych do żądania zgody SM M. na użytkowanie istniejącego w budynku zbiornika. Na wywóz nieczystości stałych i płynnych inwestor zawarł w dniu [...] listopada 2004 r. umowę (na czas nieokreślony) z PHU "M." Usługi Komunalne w G.. Do obowiązków wykonawcy umowy należy zapewnienie prawidłowego przewozu i zrzutu wywożonych nieczystości zgodnie z przepisami o ochronie środowiska. W punkcie 7 uzasadnienia wskazano, iż zarzut ewentualnego zanieczyszczenia powietrza przez zamontowanie wywietrzników od strony magazynu produktów mleczarskich jest nieuzasadniony. Projektowana inwestycja nie należy do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Przez zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych uciążliwości zostały ograniczone do granic własnego terenu. Projektowana inwestycja posiada wymagane uzgodnienia. Ponadto na dzień dzisiejszy żadne przepisy nie regulują kwestii ochrony sąsiednich nieruchomości przed przenikaniem zapachów. W punkcie 8 wskazano, iż kwestie planowanych przez SM "M." inwestycji na działce nr [...] nie są przedmiotem tego postępowania, dlatego organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu nie odnosi się do tej kwestii. Zaś w punkcie 9 organ odwoławczy przyjął, iż pomimo faktu, że SM "M." jest wieczystym użytkownikiem działki nr [...], to Spółka z o.o. P.-F. miała prawo do złożenia oświadczenia
o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Z Księgi Wieczystej i aktu notarialnego wynika prawo użytkowania przez spółkę P.-F. działki nr [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika,
że w/w nieruchomość obciążona jest ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz P.-F. Sp. z o.o. - co zostało ujawnione w Księdze Wieczystej [...] nr [...]. Prawo to zostało ustanowione do dnia [...] grudnia 2017 r. (akt notarialny Repertorium "A" nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r.), z którego wynika, że użytkownik ma prawo do dokonywania nakładów na nieruchomości, ponosi koszty użytkowania
i uiszcza zapłatę za jej użytkowanie itp. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono,
iż nikt nie kwestionuje, że Spółdzielnia M. "M." jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...] lecz to, że nieruchomość ta do czasu zmiany lub rozwiązania umowy jest użytkowana zgodnie z prawem przez P.-F., jest potwierdzone wpisem do Księgi Wieczystej. Do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor składa oświadczenie pod groźbą odpowiedzialności karnej za oświadczenie nieprawdy (art. 233 Kodeksu karnego). Jeśli strona skarżąca twierdzi, że inwestor nie miał prawa do złożenia takiego oświadczenia, może skierować sprawę do zbadania przez prokuratora.
Nie godząc się z tą decyzją Spółdzielnia M. "M." w G. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.. Skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów:
- art. 4 ustawy prawo budowlane poprzez bezpodstawne udzielenie inwestorowi pozwolenia na budowę zgodnie z wnioskiem, mimo że nie posiada on tytułu prawnego do dysponowania gruntem na cele budowlane,
- art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez bezpodstawne i sprzeczne z prawem przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do dysponowania gruntem będącym przedmiotem postępowania, a że takie prawo ma P.-F.,
- art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wydanie decyzji sprzecznej z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego sposobu postępowania zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia [...] września 2007 r. poprzez pominięcie tekstu umowy z dnia [...] listopada 2002 r. przy badaniu tytułu prawnego inwestora do gruntu, nie wyjaśnienia, czemu pierwotnie zbiornik na ścieki nie został umieszczony na kopii mapy zasadniczej, nie wyjaśnieniu czy wskazany zbiornik istnieje (brak zażądania od inwestora i zbadania dokumentacji budowlanej obiektów znajdujących się na przedmiotowej działce), nie wyjaśnienie czy zbiornik na ścieki wskazany przez inwestora jako mający obsługiwać inwestycję spełnia odpowiednie ku temu wymogi, w tym w szczególności § 47 i § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. oraz czy jest wystarczający na potrzeby planowanej inwestycji,
- art. 32 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego poprzez brak ponownego uzgodnienia z organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej w G.,
- art. 32 ust. 4a i art. 28 ust. 1 ustawy prawo budowlane poprzez pominięcie go przy rozpoznawaniu sprawy, mimo iż z zebranego materiału dowodowego wynika,
iż inwestor rozpoczął roboty budowlane przed uzyskaniem pozwolenia budowlanego,
- art. 35 ust. 1 ustawy prawa budowlanego przez odmowę zbadania czy planowana inwestycja może stwarzać uciążliwość w zakresie zanieczyszczeń powietrza, mimo iż inwestor został zobowiązany do ochrony tych inwestorów prawomocną decyzją Burmistrza G. o warunkach zagospodarowania
i zabudowy z dnia [...] kwietnia 2006 r.,
- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa ewentualnie 138 § 2 kpa przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, kiedy należało ją uchylić i orzec, co do istoty sprawy ewentualnie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Podnosząc powyższe zarzuty i rozbudowując w uzasadnieniu skargi argumentację, skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał stanowisko zawarte
w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie ze wszystkich powodów w niej podniesionych.
Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz przepisu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty z zakresu administracji publicznej, a także skarg na bezczynność i polega na badaniu zgodności tych czynności i aktów z przepisami prawa materialnego oraz prawa procesowego.
Stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podniesione w skardze zarzuty nie są więc wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (vide: wyroki WSA w Warszawie z dnia 06.05.2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, Lex 146756 i z dnia 29.06.2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, Lex 146750). Oznacza to możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego także z przyczyn nie podniesionych w skardze, a z powodu naruszenia przepisów prawa dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.
W przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, co w zasadzie czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Ta, bowiem narusza przepisy prawa procesowego w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję
o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy stwierdzi, iż decyzja ta jest prawidłowa. Inaczej mówiąc, gdy uzna, że rozstrzygnięcie organu II instancji pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej kpa, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. W wyroku
z dnia 23 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji".
W tym stanie prawnym organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz jak wskazano wyżej, zobligowany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy zgodnie
z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i zasadą swobodnej oceny dowodów
(art. 80 kpa) winien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż w konkretnym przypadku nie doszło do ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy administracyjnej i zbadania decyzji z punktu widzenia celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu podjęta decyzja stanowi jedynie weryfikację rozstrzygnięcia organu I instancji. Na powyższe wskazuje przede wszystkim treść uzasadnienia, w którym organ odwoławczy ustosunkowuje się do zarzutów odwołania. Fakt ten dodatkowo potwierdza redakcja uzasadnienia
w formie punktowej. Zauważyć także należy, iż rozważania organu II instancji ograniczają się wyłącznie do badania materiału dowodowego uzupełnionego
w oparciu o zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w B. z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt. [...], zupełnie pomijając ocenę całościową materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących podjęcie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego
i udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku.
Wprawdzie z podstawy prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, iż organ ten dokonywał badania zebranego w sprawie materiału dowodowego w oparciu
o przepisy art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), to jednakże uznać należy, iż wyniki tej oceny nie przesądziły w sposób niebudzący wątpliwości o poprawności podjętego rozstrzygnięcia. Stwierdzenia organu dotyczące analizy w powyższym zakresie mają charakter ogólnikowy i lakoniczny. W uzasadnieniu tej decyzji uznano, iż inwestor usunął nieprawidłowości złożonego pierwotnie projektu budowlanego. W dniu
[...] lutego 2008 r. złożył bowiem na piśmie wyczerpujące wyjaśnienia dotyczące odprowadzania ścieków oraz przedłożył załącznik do projektu budowlanego uwzględniający projekt zagospodarowania na aktualnym wyrycie geodezyjnym. Ponowna zaś analiza wniosku dowiodła, iż zaprojektowane roboty wymagają pozwolenia na budowę. Konsekwencją powyższego stwierdzenia stał się zapis uzasadnienia, iż "projekt został opracowany zgodnie z obowiązującymi przepisami
i zasadami wiedzy technicznej. Projektanci złożyli oświadczenie zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy prawo budowlane." Organ nie uzasadnił jednakże powodów poprawności przyjętych twierdzeń, nie zostały one niczym poparte oraz umotywowane.
Powyższych błędów nie naprawił też organ odwoławczy. W uzasadnieniu decyzji tego organu brak jest bowiem odniesienia do zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności jego oceny w całokształcie, jak również wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawaniu przedmiotowej decyzji. Również i w tym przypadku uzasadnienie nie zawiera argumentacji przekonywującej zarówno, co do prawidłowości jak i zasadności treści rozstrzygnięcia, stanowiąc
w gruncie rzeczy polemikę z zarzutami odwołania. Tymczasem zwrócić należy uwagę, iż prawidłowo wydaną decyzję powinna poprzedzać szczegółowa i wnikliwa analiza wniosku z punku widzenia mających zastopowanie w konkretnym przypadku odpowiednich przepisów art. 32 – 36 prawa budowlanego. Tym bardziej, iż Spółdzielnia M. "M." niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania jak i w trakcie jego trwania zgłaszała szereg zarzutów odnośnie treści wniosku. W rozpatrywanej sprawie takiej analizy niewątpliwie zabrakło. W decyzji obu instancji nie zawarto oceny zgodności projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy, zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, nie zbadano kompletności projektu i nie wskazano posiadania konkretnych wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń itp. dla projektowanych robót budowlanych.
Nie ustosunkowanie się przez organ odwoławczy do wskazanych wyżej kwestii i nie wyjaśnienie ich w sposób kompletny w uzasadnieniu decyzji poprzez odniesienie się do odpowiednich dokumentów stanowi naruszenie przepisów art. 77 § 1 i 80 kpa. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez NSA OZ we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 lutego 2000r., l SA/Wr 28/98 "nie ustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości, co do prawidłowości oceny innych dowodów". Podobnie "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym - wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94 – OSNAP, nr 7, poz. 83).
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się również, iż ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy
i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą,
z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA
z 6 października 1993 r., l SA 1270/93 - OSP 1994, nr 7-8, poz. 131).
Opisane wyżej działania niewątpliwie nie miały miejsca w kontrolowanym postępowaniu. Ocena zaś wybiórcza materiału dowodowego z powołaniem się na niektóre dowody i z pominięciem pozostałych, które to organ uznaje za nieistotne, bez wskazania przyczyn takiego postępowania nie odpowiada podstawowym zasadom prawa administracyjnego. Pamiętać przy tym należy, iż fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego jest spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy - art. 7 kpa. Właściwe ustalenie stanu faktycznego - niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji - wymaga z kolei wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego - art. 77 kpa. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia skodyfikowanej w art. 7 kpa zasady dokonania niezbędnych ustaleń tak, aby w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić stan faktyczny sprawy
i pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa. Powyższa zasada pozostaje
w związku z zasada praworządności, albowiem właściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Wątpliwości Sądu budzi również wykonanie przez organy obu instancji zaleceń zawartych w wyroku z dnia [...] września 2007 r. sygn. akt [...], w którym nakazano między innymi zbadanie kwestii istnienia zbiornika na ścieki związanego
z planowaną inwestycją, wyjaśnienia dlaczego zbiornik ten nie został umieszczony na kopii mapy zasadniczej, a zaznaczono go później, a także jednoznaczne wypowiedzenie się organu, jaki zbiornik ma obsługiwać sporną inwestycję i czy spełnia on odpowiednie ku temu wymogi. Sąd zaakcentował przy tym, iż wyjaśnienie wskazanych wyżej wątpliwości i nieścisłości stanowi podstawę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. W tym miejscu podnieść należy, iż zgodnie z treścią
art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego
a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne
w sprawie. Ocena prawna, o której mowa w powołanym wyżej przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, natomiast wskazania mają wytyczyć kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Tymczasem stwierdzić należy, iż organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny czy wskazywany przez inwestora zbiornik na ścieki spełnia wymogi prawne. Nie potwierdza tego oświadczenie projektanta zawarte na k. 37 akt administracyjnych, gdzie wyraźnie wskazuje on,
iż zbiornik na ścieki mający obsługiwać projektowaną inwestycję ma pojemność
[...] m ³, zaś średnia dobowa ilość ścieków odprowadzanych od budynku wyniesie [...] m ³. Na powyższą nieścisłość zwrócił uwagę skarżący w treści swojej skargi, jednakże organ nie odniósł się do niej w odpowiedzi na skargę, nie potrafił również wyjaśnić tej rozbieżności podczas rozprawy przyjmując, iż jest to zapewne błąd, ale
i tu nie wskazano na czym miałyby on polegać, w efekcie przerzucając wyjaśnienie tych wątpliwości na uczestnika postępowania. Powyższe dowodzi zdaniem Sądu na dokonanie oceny dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie w sposób nierzetelny i pobieżny.
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż decyzja została wydana również
z uchybieniem art. 107 § 3 kpa, z którego jednoznacznie wynika, iż uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa), a także objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawnego w sprawie. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji (vide: wyrok NSA OZ w Gdańsku z 6 maja 1999 r.
II SA/Gd 134/97, Lex nr 44166, wyrok z dnia 29.09.1987r. IV SA 220/87). Ustawodawca jako podstawowy elementem decyzji wskazuje bowiem na uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno
w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W konkretnym przypadku w ocenie Sądu zabrakło tych elementów. Natomiast uzasadnieniem decyzji ponad wszelką wątpliwość nie może być - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – ustne stanowisko organu wyrażone w tym zakresie podczas rozprawy.
Powyższe uchybienia postępowaniu administracyjnemu uniemożliwiły Sądowi dokonanie merytorycznej oceny zarzutów skargi, albowiem ocena taka byłaby równoznaczna z zastąpieniem przez sąd jurysdykcji zastrzeżonej organom administracyjnym, której działanie sąd administracyjny jedynie kontroluje pod względem zgodności z prawem, o czym już była mowa na wstępie. Na wyłączną kompetencje sądów administracyjnych do dokonywania oceny legalności zaskarżanych decyzji niejednokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, między innymi w wyroku z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 12/06, wyrok
z dnia 20 grudnia 2006r. sygn. akt I FSK 259/06).
Sąd podziela natomiast stanowisko organów obu instancji w przedmiocie legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pomimo faktu, że SM "M." jest wieczystym użytkownikiem działki nr [...]. Z Księgi Wieczystej i aktu notarialnego wynika bowiem prawo użytkowania przez spółkę P.-F. działki nr [...]. Wyżej wymieniona nieruchomość obciążona jest ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz P.-F. Sp. z o.o. - co zostało ujawnione w Księdze Wieczystej [...] nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G.. Prawo to zostało ustanowione do dnia [...] grudnia 2017 r. na podstawie aktu notarialnego Repertorium "A" nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r., z którego wynika, że użytkownik ma prawo do dokonywania nakładów na nieruchomości, ponosi koszty użytkowania i uiszcza zapłatę za jej użytkowanie. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż do czasu zmiany lub rozwiązania umowy omawiana nieruchomość użytkowana jest zgodnie z prawem przez P.-F., co jest potwierdzone wpisem do Księgi Wieczystej. Końcowo Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż w konkretnym przypadku w zakresie, komu faktycznie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością – użytkownikowi wieczystemu nieruchomości (Spółdzielni M. "M." w G.) czy też użytkownikowi (P. – F. Sp. z o. o.), a co za tym idzie czyje oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane wiąże organ administracji i wywołuje zamierzone przez inwestorów skutki w postaci uzyskania pozwolenia na budowę tutejszy Sąd szczegółowo wypowiedział się w wyroku z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...]. Sąd w składzie obecnym w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w powyższym wyroku.
Wobec stwierdzonego naruszenia wyżej wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c"
w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji. Organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy winien mieć na względzie treść wyżej wskazanych przepisów prawa procesowego
i prawidłowo je stosować. Przede wszystkim decyzja w omawianej sprawie powinna zostać wydana na podstawie analizy całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a jej uzasadnienie winno w sposób wyczerpujący przedstawiać podstawy prawne i faktyczne tej decyzji oraz tok rozumowania organu. Orzeczenie
o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit c w związku z § 2 ust. 2 i 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło