II SA/Bk 380/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zaliczenia do stopnia niepełnosprawności oddala skargę. II SA/Bk 380/07 UZASADNIENIE Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2007 r. znak [...] ustalił R. P. umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem, iż niepełnosprawność istnieje od listopada 2001 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie analizy przedstawionej dokumentacji medycznej, badania lekarskiego i oceny funkcjonowania społecznego stwierdzono u w/w naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność zapewnienia czasowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. P. zarzucając rozstrzygnięciu niemerytoryczność i powierzchowność. Zakwestionował w szczególności pkt 7 orzeczenia wskazując, iż "wszyscy lekarze: rodzinny, neurolog, okulista oraz chirurg naczyń i transplantacji" podkreślają, że stwierdzone u niego schorzenia uniemożliwiają samodzielną egzystencję i wymagają stałej pomocy i opieki innej osoby. Podał, iż przepracował ciężko 17 lat, obecnie płaci 108, 92 zł składki na ubezpieczenie zdrowotne, a ponadto jest zmuszony pokrywać w 100 % wydatki na leki. Schorzenia uniemożliwiają mu normalne funkcjonowanie i wykonywanie codziennych czynności. Dotychczas opłacał opiekuna, który przychodził cztery razy w miesiącu, co kosztowało go 200 zł, jednak obecnie wizyty te musi ograniczyć do dwóch razy w miesiącu ze względu na sytuację materialną. Przedstawił szczegółowo wyliczenia dotyczące kosztów utrzymania. Wynika z nich, iż z całego dochodu 1.132, 82 zł po opłaceniu czynszu, energii, abonamentu, telefonu, lekarstw i zastrzyków pozostaje mu na utrzymanie i żywność oraz środki czystości kwota 437,42 zł. Stwierdził, iż nie jest w stanie za tę kwotę wykonywać zaleceń dotyczących diety, a nie jest również w stanie zarobić w inny sposób z uwagi na schorzenia kończyn. Jak podał, zależy mu na otrzymaniu dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 153,19 zł i 100 % ulgi na przejazdy środkami komunikacji. Wniósł o wnikliwe rozpatrzenie jego odwołania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. znak [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podano, iż doręczona stronie w dniu 21 lutego 2007 r. decyzja zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Odwołanie zostało wniesione w dniu 09 marca 2007 r. – dwa dni po terminie 14 dni przewidzianym na dokonanie tej czynności procesowej. Odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu uchybienie ustawowego terminu dla dokonania czynności procesowej powoduje jej bezskuteczność, a zatem odwołanie wniesione w sprawie niniejszej nie mogło być rozpoznane, a organ zobowiązany był do stwierdzenia uchybienia terminu na podstawie art. 134 Kpa. W dniu 22 marca 2007 r. R. P. wniósł do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. pismo zatytułowane "Odwołanie", w którym zawarta jest prośba nadania biegu spóźnionemu odwołaniu. Podał w piśmie, iż nieterminowość we wniesieniu odwołania spowodowana była nadmierną ilością obowiązków oraz nasilającymi się objawami chorobowymi, jak również niemożnością znalezienia osoby, która udzieliłaby mu pomocy przy sformułowaniu odwołania i wysłaniu go. W dniu 09 maja 2007 r. R. P. złożył skargę na rozstrzygnięcie organu II instancji z dnia [...] marca 2007 r. oraz – jak wskazał w skardze - na orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. Podał, iż stwierdzone u niego schorzenia pogłębiają się, zaś z opinii biegłych lekarzy wynika, iż nie jest on w stanie samodzielnie egzystować i wymaga opieki drugiej osoby. Opinie te zdaniem skarżącego nie zostały wzięte pod uwagę przez organ. Wskazał, iż nie był w stanie wnieść w terminie odwołania z uwagi na dolegliwości. Wniósł o przebadanie go przez biegłych sądowych, przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153, 19 zł oraz 100 % ulgi na przejazdy dla niego i osoby towarzyszącej. Podał także, iż jego kondycja fizyczna i psychiczna pogorszyła się z uwagi na częściową rezygnację, z uwagi na koszty, z pomocy osoby trzeciej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Podał uzupełniająco, iż wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął po wydaniu przez organ II instancji rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania tej czynności procesowej, dlatego nie mógł być rozpoznany. Nadto, jak stwierdził organ, z przepisu art. 58 § 2 Kpa jednoznacznie wynika, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, tymczasem skarżący złożył odwołanie w dniu 09 marca 2007 r., a prośbę o jego przywrócenie po upływie siedmiodniowego terminu, bo dopiero w dniu 22 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawierała usprawiedliwionych podstaw. Sąd administracyjny nie dopatrzył się w postępowaniu administracyjnym poddanym kontroli w niniejszej sprawie uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie organu II instancji, którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podstawą tego orzeczenia był przepis art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do jego wniesienia. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 Kpa). Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji jest uprawniona do jego zakwestionowania poprzez wniesienie odpowiedniego środka odwoławczego i spowodowanie ponownego rozpoznania sprawy tym razem przez organ II instancji. Przedmiotem niniejszej sprawy było ustalenie stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z przepisem § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.) odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wnosi się w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia osobie zainteresowanej (błędnie podano w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji art. 35 § 3 Kpa jako określający termin wniesienia odwołania w sprawie niniejszej). Organ odwoławczy, do którego wpływa środek zaskarżenia jest obowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy środek ten spełnia warunki formalne, a dopiero pozytywne ustalenie w tym zakresie uprawia do nadania mu biegu i przekazania sprawy do rozpoznania merytorycznego. Do warunków formalnych należy przede wszystkim złożenie środka zaskarżenia w odpowiednim terminie, którym w niniejszym przypadku był termin czternastodniowy od doręczenia orzeczenia wydanego w I instancji. Jak wynika z adnotacji na kserokopii orzeczenia z dnia [...] lutego 2007 r. R. P. otrzymał je w dniu 21 lutego 2007 r. Rozstrzygnięcie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym prawie odwołania oraz o sposobie i terminie jego wniesienia. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upływał zatem dla skarżącego w środę 07 marca 2007 r. Z pieczątki poczty znajdującej się na kopercie, w której przesłano odwołanie wynika, iż nadano je w dniu 09 marca 2007 r., a więc dwa dni po terminie, co prawidłowo ustalono w postępowaniu odwoławczym. W tych okolicznościach organ II instancji nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy i oceny rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego co do jego istoty, ale był zobowiązany zastosować powoływany wyżej przepis art. 134 Kpa i stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Słusznie organ podał również, iż treść odwołania nie wskazywała, by skarżący wnosił o przywrócenie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. W dacie orzekania organ II instancji dysponował zatem odwołaniem, które zawierało wyłącznie zarzuty dotyczące merytorycznej poprawności rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego i brak w nim było oświadczenia (prośby, wniosku) skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu. Biorąc pod uwagę, iż postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu ma charakter wnioskowy (art. 58 Kpa), a zatem nie może być wszczęte z urzędu przez organ, brak wiedzy organu na datę wydawania rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego o istnieniu takiego wniosku uzasadniał zastosowanie przepisu art. 134 Kpa. Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż skarżący w dniu 22 marca 2007 r., a więc jeden dzień przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, nadał na poczcie pismo zatytułowane "Odwołanie", w którym przyznał uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia oraz wskazał, iż przyczyny takiego stanu rzeczy nie były przez niego zawinione, jak również wniósł "o przyjęcie odwołania". To pismo niewątpliwie miało charakter wniosku o przywrócenie terminu, zostało nadane dzień przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, jednak wpłynęło do organu II instancji dopiero w dniu 26 marca 2007 r., a więc po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania możliwe jest tylko wówczas, gdy organ odwoławczy ustali spóźnione złożenie środka odwoławczego i brak wniosku strony o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W przypadku gdy strona złoży taki wniosek, wydanie postanowienia na podstawie art. 134 Kpa możliwe jest tylko po ostatecznym jego rozpoznaniu (vide wyroki WSA w Warszawie z dnia 14 września 2006 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1078/06, Lex nr 256681 oraz z dnia 31 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1351/06, Lex nr 281939). W niniejszej sprawie, jak to już wyżej wskazano, organ w dacie rozstrzygania na podstawie art. 134 Kpa nie dysponował takim wnioskiem, w związku z czym nie był władny badać kwestii zasadności przywrócenia terminu z urzędu. Na marginesie należy zauważyć, iż wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej powinien być złożony, zgodnie z przepisem art. 58 § 2 Kpa, w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Termin na złożenie przedmiotowego wniosku przez skarżącego należało zatem liczyć od dnia 09 marca 2007 r. - daty złożenia odwołania, albowiem w tej dacie ustała przyczyna uniemożliwiająca dokonanie czynności procesowej. Termin upływał w piątek 16 marca 2007 r., zaś wniosek został złożony dopiero 22 marca 2007 r. Również podać należy, że sąd rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu nie jest uprawniony do przywrócenia terminu do wniesienia spóźnionego odwołania, albowiem zgodnie z przepisem art. 3 § 1 w zw. z art. 145 i n. p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy ma w zasadzie charakter kasacyjny. Sądy nie rozstrzygają co do istoty sprawy stanowiącej przedmiot zaskarżonego aktu, mogą utrzymać go w mocy albo wyeliminować z obrotu prawnego gdy jest sprzeczny z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 618/06, Lex nr 221959). Skarżący podał, iż kwestionuje zarówno decyzje organu I instancji, jak i orzeczenie z dnia [...] marca 2007 r. Wskazać zatem trzeba, iż w przypadku zaskarżenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie o istocie sprawy, oceną sądu może być objęte tylko i wyłącznie to postanowienie, a nie zasadność decyzji pierwszoinstancyjnej. Decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. stała się ostateczna z upływem terminu do wniesienia odwołania i z tego powodu nie podlega ani kontroli instancyjnej, ani sądowoadministracyjnej (nie znajduje zastosowania przepis art. 135 p.p.s.a.). Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 października 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 2352/02, OSP 2007/3/25, jak również powoływany już wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt V SA/Wa 618/06). Mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.