II SA/Bk 392/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 392/13, odmawiając przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata stwierdził, iż jedynymi dokumentami, z których jednoznacznie wynika wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów jest decyzja KRUS o przyznaniu renty rolniczej ([...] zł) oraz decyzja o płatności ONW na kwotę ponad [...] zł (z pierwszej połowy ubiegłego roku). Skarżący przyznał dodatkowo, że uzyskał zwrot podatku akcyzowego (... zł), roczny dochód z dzierżawy (... zł) oraz zwrot kosztów postępowania (... zł), jednakże dochody te co do zasady nie mające charakteru stałego (zwrot kosztów, zwrot akcyzy), bowiem te ograniczają się do kwoty zaledwie [...] zł. Powyższe budziło w ocenie Sądu wątpliwości, co do wiarygodności złożonych oświadczeń, zwłaszcza co do tego, skąd skarżący uzyskuje comiesięcznie kwotę [...] zł na pokrywanie bieżących wydatków oraz skąd czerpie środki na inne wydatki jak np. zakup oleju napędowego na kwotę [...] zł we wrześniu 2013 r. Skarżący przedłożył ponadto liczne dokumenty wskazujące na jego zadłużenie np. wezwanie z dnia [...] października 2013 r. do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW na kwotę [...] zł, upomnienie z dnia [...] listopada 2013 r. na kwotę [...] zł, wezwanie do zapłaty z dnia [...] grudnia 2013 r. wystawione przez PZU S.A. na kwotę [...] zł, zestawienie nieopłaconych faktur na rzecz operatora telefonii komórkowej w wysokości [...] zł z dnia [...] listopada 2013 r., niezapłacony za grudzień 2013 r. rachunek za energię elektryczną na kwotę [...] zł oraz dokumenty mające świadczyć o jego niewypłacalności (postanowienie o umorzeniu egzekucji kwoty [...] zł wobec stwierdzenia jej bezskuteczności z dnia [...] października 2013 r. i zarządzenie o umorzeniu należności sądowych w kwocie [...] zł). Zdaniem Sądu l instancji przedstawiały one jednak tylko wybiórczo jego sytuację majątkową tzn. wyłącznie stronę zadłużenia. Sąd podkreślił, że nie wynika z nich w jaki sposób skarżący uzyskuje środki na bieżące utrzymanie i okazjonalne inne wpłaty (zwłaszcza przy wskazywanym ograniczeniu dochodowości gospodarstwa i braku sprzedaży płodów rolnych od sierpnia 2013 r.). W ocenie Sądu l instancji domagając się po raz kolejny przyznania prawa pomocy skarżący nie wykazał również, aby jego sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu. Nadto Sąd l instancji wskazał, iż w postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r. w sprawie II OZ 1083/13, dysponując podobnym jak w sprawie niniejszej materiałem dowodowym (w tym wydanymi wobec skarżącego postanowieniami o bezskuteczności egzekucji, a także zarządzeniem o odroczeniu spłaty należności) NSA oddalił zażalenie od postanowienia tutejszego sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych przyczyn Sąd l instancji odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił dowolną i stronniczą ocenę jego sytuacji życiowej i materialnej, pominięcie dowodów z zaświadczeń lekarskich potwierdzających jego zły stan zdrowia, bezpodstawne stwierdzenie, że wnioskodawca przedstawia wybiórczo swoją sytuację finansową wskazując jedynie na wydatki oraz pominięcie faktu, że w chwili obecnej jest bezdomny z uwagi na to, że jego dom nie spełnia żadnych minimalnych wymagań do pobytu ludzi. Do zażalenia skarżący dołączył zaświadczenie lekarza sądowego z dnia [...] lutego 2014 r. potwierdzające problemy zdrowotne kardiologiczne i neurologiczne skarżącego, skierowanie do szpitala z dnia [...] lutego 2014 r., na oddział kardiologiczny z rozpoznaniem choroby wieńcowej i pogorszeniem wydolności, tytuł wykonawczy wystawiony w dniu [...] stycznia 2014 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.M. wskazujący na zadłużenie z tytułu podatków odpowiednio na kwotę 332 zł, 396 zł., 396 zł. 396 zł. Ponadto skarżący powołał postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1078/13, którym uwzględniono jego zażalenie na postanowienie WSA o odmowie przyznania prawa pomocy w innej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 243/14, w związku z zaistniałymi nowymi okolicznościami wskazanymi w zażaleniu strony skarżącej, związanymi zarówno z pogorszeniem stanu zdrowia, jak również jego sytuacji finansowej spowodowanej narastającym zadłużeniem, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pomimo, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia Sąd l instancji nie posiadał dołączonych do zażalenia dokumentów, to jednak przyjąć należy, na co wskazywał NSA, że potwierdzają one okoliczności powoływane wcześniej we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił także, że zły stan zdrowia może być pośrednio przyczyną przyznania prawa pomocy wtedy, gdy przekłada się on na sytuację materialną wnioskodawcy, powodując na przykład, że nie jest on w stanie zarobkować czy też zmuszony jest ponosić relatywnie wysokie koszty leczenia. Wobec powyższych okoliczności, zdaniem NSA, konieczne stało się ponowne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, przy ponownej ocenie sytuacji materialnej skarżącego Sąd l instancji powinien mieć na uwadze ww. załączniki przedstawione przy zażaleniu, gdyż mogą one mieć istotny wpływ na możliwości płatnicze skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy, jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie jedynie w szczególnych przypadkach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący. Ponowna analiza zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym nowych dokumentów zgromadzonych na etapie wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że sytuacja materialna, życiowa i faktyczna uległa pogorszeniu w sposób znaczny, w stosunku do okresu, w którym Skarżący po raz pierwszy występował o przyznanie prawa pomocy w sposób całkowity. Zwiększyło się znacznie jego zadłużenie, a także wzrosły wydatki na leczenie i hospitalizację. W tym stanie rzeczy przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wydaje się uzasadnione. Ze względu na powyższe Sąd postanowił jak w sentencji.