II SA/Bk 485/17
WyrokWSA w Białymstoku2017-09-21
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ściany oddzielenia pożarowego jest prawidłowa, jeśli organ stwierdził naruszenie przepisów prawa, ale uznał, że nie wymaga to dalszych działań naprawczych?Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego jest nieprawidłowa, gdy organ stwierdził naruszenie przepisów prawa, ale nie podjął merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W takiej sytuacji organ powinien wydać decyzję o odstąpieniu od nałożenia obowiązków naprawczych lub podjąć inne kroki zgodne z przepisami Prawa budowlanego, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. Naruszenie przepisów dotyczących materiałów budowlanych (styropian zamiast wełny mineralnej) oraz usytuowania otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki, stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego i wymaga właściwej kwalifikacji prawnej.Stan faktyczny
Skarżący domagali się uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego ściany oddzielenia pożarowego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając, że mimo naruszeń przepisów (ocieplenie styropianem zamiast wełny, trzy okna zamiast dwóch, okna w ramie aluminiowej zamiast luksferów), nie ma podstaw do dalszych działań. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów techniczno-budowlanych oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak wszechstronnej oceny dowodów i błędne uznanie opinii technicznej za wystarczającą.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi A. R. i C. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego ściany oddzielenia pożarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących A. R. i C. G. solidarnie kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B.(dalej w skrócie: "PINB PG") w dniu [...] lutego 2017 r., na skutek wniosku A. R. i C. G. (powoływanych dalej jako: Skarżący") wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ściany oddzielenia pożarowego - szczytowej - w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej na działce nr [...] przy ul. [...] w B., należącym do N. i A. M. (powoływani dalej jako "Inwestorzy"). W toku postepowania organ ustalił, że przedmiotowy budynek wybudowany został w oparciu o projekt zatwierdzony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2014 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę. W dniu [...] października 2015r. Inwestorzy zawiadomili PINB PG w B. o zakończeniu budowy, a organ od tego zawiadomienia nie wniósł sprzeciwu.
Na skutek kontroli przeprowadzonych przez organ ustalono, że ściana szczytowa przedmiotowego budynku oddalona jest ok. 3 m od granicy z działką nr [...] - należącą do Skarżących, oraz ok. od 3,36 m do 3,51 m od budynku zlokalizowanego na ich działce. Ocieplenie ściany szczytowej (ściany oddzielenia przeciwpożarowego) zostało wykonane w technologii BSO z warstwą izolacji termicznej wykonanej ze styropianu o grubości 15 cm. Organ I instancji stwierdził ponadto, że w kontrolowanej ścianie zlokalizowano trzy, zamiast dwóch zatwierdzonych w projekcie objętym pozwoleniem na budowę, otwory okienne. W otworach tych zamiast luksferów (przewidzianych w tym projekcie) wstawione zostały natomiast atestowane przegrody szklane w ramie aluminiowej o odporności ogniowej EI60. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2016 r. PINB PG potwierdził wykonanie - w szczytowej ścianie oddzielenia pożarowego - trzech okien typu fix firmy D. Sp. z o.o. oznaczonych znakiem B i klasą odporności ogniowej EI60. Organ przyjął jednocześnie, że mimo iż ściana oddzielenia pożarowego jest wykonana (w zakresie jej docieplenia) zgodnie z zatwierdzonym projektem przy w/w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, to koniecznym było sprawdzenie czy nie narusza rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422, dalej powoływane w skrócie jako: "Rozporządzenie"), w zakresie dot. wymagań stawianych ścianom oddzielenia pożarowego. W związku z powyższym PINB PG postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r., znak: [...], działając w oparciu w oparciu o art. 81c ust.2 ustawy Prawo budowlane, nakazał Inwestorom przedłożyć - do dnia [...] grudnia 2016r. - ekspertyzę techniczną sporządzoną przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, dotyczącą wykonanej ściany oddzielenia pożarowego w budynku od strony działki o nr [...] należącej do Skarżących.
Inwestor realizując powyższe zobowiązanie przedłożył opinię techniczną nr [...] z dnia [...] listopada 2015r. sporządzoną przez uprawnionego rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych E. S. z P. w B. Autor opinii stwierdził zaś, że powierzchnia umieszczonych w ścianie oddzielenia pożarowego przegród szklanych zamontowanych w ramach aluminiowych (klasa odporności ogniowej EI60) wynosi w całości ok. 3 m2 co stanowi 3,1% powierzchni ściany, a tym samym nie przekracza granicznej wielkości przeszklenia wynoszącej max. 15%. Odnośnie zaś ochrony przeciwpożarowej autor opinii wskazał, że usytuowanie budynku z uwagi na stopień rozprzestrzeniania ognia ściany szczytowej od strony granicy działki o nr [...] stanowi co prawda naruszenie § 272 ust. 3 w zw. z § 222 ust.1 i 2 Rozporządzenia, tym niemniej zastosowany styropian do ocieplenia kontrolowanej ściany zewnętrznej jest wyrobem samo gasnącym, tj. pali się pod wpływem ognia, lecz po odjęciu płomienia gaśnie i nie zapala się ponownie, a więc nie rozprzestrzenia ognia. We wnioskach końcowych autor opinii uznał, że istniejące rozwiązanie z wyrobem budowlanym jakim jest styropian, można pozostawić w stanie istniejącym.
Dokonując analizy przedłożonej opinii technicznej organ I instancji uznał, że zastosowanie, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, styropianu w ścianie oddzielenia pożarowego narusza przepisy, jednak zgodnie z przedłożoną opinią techniczną E. S. istniejące rozwiązanie można pozostawić w stanie istniejącym. Dokonane zaś przez Inwestorów zmiany polegające na wykonaniu trzeciego otworu w ścianie oddzielenia pożarowego i rezygnacja z luksferów na rzecz wypełniania otworów szkłem nie są istotne, a tym samym nie ma podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego, albowiem zmiany te nie naruszają przepisów.
W tych okolicznościach PINB PG decyzją z dnia [...] marca 2017r., znak: [...], na mocy art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne dot. ściany oddzielenia pożarowego - szczytowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej na działce nr [...] przy ul. [...] w B.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli Skarżący zarzucając jej naruszenie:
- § 12 ust. 1 i § 232 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nienakazanie przywrócenia budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów, pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów zgromadzonych w toku postępowania, nadto poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy bez należytego uzasadnienia, które to naruszenia przejawiały się w: (-) ustaleniu, że odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego podczas
realizacji budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul.[...] były odstępstwami nieistotnymi, (-) uznaniu za wartościową i przydatną w niniejszym postępowaniu opinii E. S. w sytuacji, kiedy pomimo oczywistej i niekwestionowanej przez PINB PG w B., niezgodności sposobu wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego z przepisami rozrządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., opinia ta nie wskazuje na te odstępstwa, (-) ustaleniu, że nikt nie zakwestionował opinii E. S.w sytuacji, kiedy sam Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. stwierdza, że ściana oddzielenia przeciwpożarowego nie spełnia wymogów obowiązującego prawa, (-) ustaleniu, że biegły J. J. nie podważa ustaleń i wniosków opinii E. S., (-) ustaleniu że projektant budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] wyraził zgodę na dokonanie zmian, w sytuacji kiedy brak jest w dokumentacji jakiejkolwiek obowiązkowej w takim przypadku kwalifikacji zmian oraz rysunków i opisów, zatem dokonane zmiany noszą znamiona samowoli budowlanej; (-) zupełnym pominięciu stanowiska Państwowej Straży Pożarnej odnośnie nieprawidłowości dotyczących wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] oraz (-) zaniechaniu dopuszczenia dowodu z opinii biegłych z zakresu budownictwa i pożarnictwa w sytuacji, kiedy opinia E. S. jest całkowicie sprzeczna z pozostałym materiałem dowodowym sprawy i jako taka nieprzydatna do czynienia stanowczych ustaleń;
- art. 10 k.p.a. art. 79 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie dowodu z oględzin, tj. bez udziału skarżących lub ich pełnomocnika na skutek niezawiadomienia ich o oględzinach przeprowadzonych przez PINB na działce nr ew. [...] pomimo posiadania statusu strony.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając zawarte w niej rozstrzygnięcie umorzenia postępowania za prawidłowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy za niezasadny w pierwszej kolejności uznał zarzut naruszenia §12 ust. 1 i 232 ust.1 Rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i nienakazanie przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu okna w ścianie budynku (od strony działki Skarżących) znajdują się w pomieszczeniach stanowiących ciąg komunikacyjny budynku (na działce nr [...]), nie zaś w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, zatem przepis ten nie jest naruszony w sposób rażący i wymagający restrykcyjnego nakazania wykonania robót - likwidacji tych okien. Odnosząc się z kolei do zarzutu uznania przez organ I instancji za wartościową i przydatną w niniejszym postępowaniu opinii technicznej E. S., organ II Instancji stwierdził, że przedłożona opinia rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych jest wykonana w sposób obszerny i wyczerpujący, w oparciu o przywołane przepisy techniczno-budowlane i przeciwpożarowe. Tymczasem Skarżący nie przedkładają żadnych dokumentów na poparcie swoich zarzutów.
PWINB za niezasadny uznał też zarzut zaniechania dopuszczenia dowodu z opinii biegłych zakresu budownictwa i pożarnictwa. Wskazał, że przywoływana przez Skarżących opinia sporządzona przez biegłego z zakresu budownictwa J. J., na potrzeby prowadzonego postępowania przygotowawczego w sprawie z powództwa cywilnego, nie może stanowić dla organów nadzoru budowlanego dokumentu, w oparciu o który organy podejmują swoje rozstrzygnięcia. Opinia techniczna sporządzona w niniejszej sprawie przez uprawnionego rzeczoznawcę d/s zabezpieczeń przeciwpożarowych jest dla organów nadzoru budowlanego podstawą do wydania swojego rozstrzygnięcia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jako bezpodstawny organ odwoławczy uznał również zarzut zupełnego pominięcia przez organ I instancji stanowiska Państwowej Straży Pożarnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ I instancji zapoznał się z pismami z dnia [...] lutego 2016r. i z dnia 21 lipca 2016r. Komendanta PSP w B., jednakże pisma te nie stanowią opinii technicznej osoby uprawnionej d/s zabezpieczeń przeciwpożarowych. Tym samym nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że ściana szczytowa budynku na działce nr [...] w wykonanej formie stanowi takie zagrożenie. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W zakresie natomiast zarzutu naruszenia art. 10 i 79 § 1 k.p.a. wyjaśniono, że organ I instancji prowadził kilkakrotnie kontrolę budowy, która w myśl przepisów prawa budowlanego odbywa się w obecności inwestora lub kierownika budowy. Natomiast po wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ I instancji nie prowadził oględzin, a strony postępowania, w tym Skarżący, mieli możliwość uczestniczenia w postępowaniu - zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się. Końcowo odnosząc się do wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu ochrony przeciwpożarowej, organ uznał, że przedłożona w niniejszej sprawie opinia techniczna jest zgodna z ostatecznym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r., znak: [...] i nie zawiera uchybień. Natomiast w trakcie postępowania Skarżący nie przedłożyli żadnej opinii sporządzonej przez osobę uprawnioną ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, którą organ mógłby uznać za kontrdowód w niniejszej sprawie.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli Skarżący zarzucając jej naruszenie:
1) przepisu § 12 ust. 1 i § 232 ust 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nienakazanie przywrócenia budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem;
2) § 13 ust. 1 Rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji kiedy przepis ten nakłada dodatkowe wymagania co do odległości pomiędzy budynkami i w żaden sposób nie pozwala na pomniejszenie odległości budynku od granicy z sąsiednią działką określonych w § 12 rozporządzenia;
3) art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. z których to wynika, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy;
4) art. 8 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej,
5) art. 9 k.p.a. poprzez brak informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
6) art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ II instancji kierował się przy załatwieniu sprawy, brak uzasadnienia faktycznego postanowienia,
7) art. 76 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową,
8) art. 79 i 81 k.p.a. poprzez niezachowanie wymagań określonych tymi przepisami, które to jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej,
9) art. 10 k.p.a. i art. 79 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie dowodu z oględzin, tj. bez udziału skarżących lub ich pełnomocnika na skutek niezawiadomienia ich o oględzinach przeprowadzonych przez PINB na działce nr ew. [...], pomimo posiadania statusu strony,
10) art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, który jest związany ściśle z przyjętą w postępowaniu administracyjnym zasadą swobodnej oceny dowodów,
11) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się organu II instancji do zarzutów sformułowanych przez skarżącego oraz pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów zgromadzonych w toku postępowania, nadto poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy bez należytego uzasadnienia, które to naruszenia przejawiały się w (-) ustaleniu, że odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego podczas realizacji budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] były odstępstwami nieistotnymi w sytuacji kiedy wykonanie dodatkowych trzech okien dających możliwość penetracji wzrokowej w budynku oddalonym trzy metry od granicy nieruchomości jest niedopuszczalne na gruncie przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, (-) zastosowanie styropianu do ocieplenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego nie spełnia wymagań przepisu § 232 ust 1 rozporządzenia, nadto w dokumentacji budowlanej brak jest niezbędnej kwalifikacji dokonanych zmian, ich opisów i rysunków; (-) uznaniu za wartościową i przydatną w niniejszym postępowaniu opinii E. S. w sytuacji, kiedy opinia ta nie wskazuje na te odstępstwa, a co więcej wskazuje przyjęte rozwiązania za dopuszczalne; (-) ustaleniu, że nikt nie zakwestionował opinii E. S. w sytuacji, kiedy sam Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. stwierdza, że ściana oddzielenia przeciwpożarowego nie spełnia wymogów obowiązującego prawa, nadto jednoznacznie negatywne jest w tym zakresie stanowisko Państwowej Straży Pożarnej, a sami skarżący od dwóch lat wskazują na oczywiste niezgodności; (-) ustaleniu, że biegły J. J. nie podważa ustaleń i wniosków opinii E. S. w sytuacji, kiedy J. J. jednoznaczne wskazuje, że budynek został wykonany niezgodnie z obowiązującymi przepisami, (-) ustaleniu że projektant budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] wyraził zgodę na dokonanie zmian, w sytuacji kiedy brak jest w dokumentacji jakiejkolwiek obowiązkowej w takim przypadku kwalifikacji zmian oraz rysunków i opisów, zatem dokonane zmiany noszą znamiona samowoli budowlanej; (-) zupełnym pominięciu stanowiska Państwowej Straży Pożarnej odnośnie nieprawidłowości dotyczących wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...], (-) błędnym ustaleniu że okna wykonane niezgodnie z przepisami i zatwierdzonym projektem budowlanym w budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] znajdują się w ciągach komunikacyjnych w sytuacji, kiedy co najmniej jedno z trzech okien znajduje się pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi,
12) zaniechaniu dopuszczenia dowodu z opinii biegłych zakresu budownictwa i pożarnictwa w sytuacji, kiedy opinia E. S. jest całkowicie sprzeczna z pozostałym materiałem dowodowym sprawy i jako taka nieprzydatna do czynienia stanowczych ustaleń, nadto druga znajdująca się w aktach opinia sporządzona przez J. J. nie odnosi się do wielu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności z uwagi na jej zakres zlecony przez Prokuraturę Rejonową w B.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ściany oddzielenia pożarowego - szczytowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej na działce nr [...] przy ul. [...] w B.
Podstawę rozstrzygniecia zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a., w myśl którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym na tle przywołanej normy prawnej - podzielanym zresztą w pełni przez tutejszy Sąd - podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpoznania sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Jak wynika z powyższego decyzja o umorzeniu postępowania ma charakter wyjątkowy i ma zastosowanie tylko w sytuacjach, kiedy nie ma możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Uwzględniając powyższe rozważania Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone decyzje w sposób ewidentny naruszają powołany art. 105 § 1 k.p.a., albowiem wbrew przekonaniu organów nadzoru budowlanego, w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. W zaistniałym stanie faktycznym skoro organ uznał, że wprowadzone przez Inwestora zmiany i odstępstwa od projektu budowlanego naruszają przepisy prawa, ale nie wymagają jednocześnie wykonania żadnych dodatkowych czynności, ani robót w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, winien - na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz.U. z 2017 r. , poz. 1332, dalej: "Prawo budowlane") - wydać decyzję o odstąpieniu od nałożenia na Inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Przypomnieć bowiem należy, że celem prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że organ nadzoru powinien na wstępie ustalić, czy wykonane roboty budowlane naruszają aktualnie obowiązujące przepisy, czy też nie. Tylko w przypadku gdy stwierdzi, że wykonane roboty, chociaż wykonane w warunkach samowoli budowlanej, były zgodne ze standardami i nie wymagały przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót, brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego (tak m.in. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1091/15). Jak wynika z powyższego zastosowanie w przedmiotowej sprawie konstrukcji umorzenia prowadzonego postępowania w sytuacji ustalenia przez organy nadzoru budowlanego, że dokonane przez Inwestora zmiany naruszają przepisy prawa, jest niewłaściwa. Już powyższe naruszenie przepisów dawało podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie szeregowej wybudowany został w oparciu o projekt zatwierdzony ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2014r., nr [...], o pozwoleniu na budowę. W ramach czynności podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego w toku niniejszego postępowania ustalono też, że ściana szczytowa przedmiotowego budynku oddalona jest ok. 3 m od granicy z działką nr [...] należącą do Skarżących, oraz ok. od 3,36 m do 3,51 m od budynku zlokalizowanego na ich działce. Ocieplenie ściany szczytowej (ściany oddzielenia przeciwpożarowego) zostało wykonane w technologii BSO z warstwą izolacji termicznej wykonanej ze styropianu o grubości 15 cm (zamiast przewidzianej w projekcie wełny), a w ścianie zlokalizowano trzy, zamiast dwóch zatwierdzonych w projekcie objętym pozwoleniem na budowę, otwory doświetlające pomieszczenia w budynku. W otworach tych zamiast luksferów (przewidzianych w tym projekcie) wstawione zostały natomiast okna w ramie aluminiowej o odporności ogniowej EI60.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ nadzoru budowlanego doszedł do wniosku, że pomimo, iż zastosowanie w ścianie oddzielenia pożarowego wyrobu budowlanego w postaci styropianu narusza § 232 ust.1 Rozporządzenia, to istniejące rozwiązanie można pozostawić w stanie istniejącym, co potwierdza sporządzona na poczet niniejszego postępowania - opinia techniczna E. S., w której wprost przesądzono, że przedmiotowa ściana spełnia wymagania stawiane ścianom oddzielenia pożarowego.
W ocenie Sądu konkluzja, do jakiej doszedł organ – w głównej mierze na podstawie ww. opinii – stanowi naruszenie wskazanego przepisu, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy. Z przepisu § 232 ust. 1 Rozporządzenia w sposób wyraźny wynika bowiem, że ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych, a występujące w nich otwory - obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego. Również w projekcie budowlanym kontrolowanego budynku ściana szczytowa segmentu zabudowy szeregowej miała być ocieplona wełną jako ściana "bezpieczeństwa pożarowego". Tymczasem z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że ocieplenie ściany szczytowej zostało wykonane z warstwy styropianu, który – jak sam przyznaje organ – jest materiałem palnym i nie spełnia wymogów z § 232 ust. 1 Rozporządzenia. Taką samą kwalifikację użytego do ocieplenia wyrobu budowlanego jakim jest styropian potwierdzają też dołączone do akt sprawy pisma Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2016 r. oraz z dnia [...] lipca 2016 r.
Kwestia zastosowanego przez Inwestora styropianu do ocieplenia przeciwpożarowej ściany szczytowej budynku, jako materiału niedozwolonego, podnoszona była od samego początku prowadzonego postępowania. Dlatego też obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było odniesienie się do niej nie tylko przez pryzmat sporządzonej opinii technicznej biegłego pożarnika, ale przede wszystkim w kontekście obowiązujących przepisów prawa, a także z wykorzystaniem wszystkich pozostałych argumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym pochodzących z opinii biegłego sądowego J. J. oraz zaprezentowanych w stanowiskach Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w B. zawartych w pismach z dnia [...] lutego 2016r. i z dnia [...] lipca 2016 r.). Dopiero na tej podstawie i w oparciu o poczynienie własnych ustaleń, z uwzględnieniem również treści art. 75 k.p.a., organ mógł dokonać stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest bowiem zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., który stanowi o obowiązku organów administracji publicznej podejmowania w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy zobowiązane są przy tym do oceny każdego przeprowadzonego dowodu. Każdy dowód organy mogą uznać za wiarygodny, bądź odmówić mu wiarygodności w całości lub części. Organy mają zatem nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać, czy przedłożona w toku postępowania opinia jest zupełna, wiarygodna i logiczna oraz ewentualnie żądać jej uzupełnienia. Przepis art. 80 k.p.a. wymaga, aby ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną była oparta na całokształcie materiału dowodowego. Wnioski dotyczące okoliczności faktycznych powinny być oparte na dowodach zdobytych i sprawdzonych przez organ.
Z akt rozpatrywanej sprawy wynika zaś, że organy nadzoru budowlanego w sposób bezkrytyczny powołały się jedynie na ustalenia zawarte w opinii technicznej E. S. z dnia [...] listopada 2015r. odmawiając przy tym wartości dowodowej wszystkim pozostałym zebranym dowodom i uchylając się od oceny prawnej zastosowanego rozwiązania technicznego (styropian zamiast wełna mineralna). Tymczasem przedłożona przez Inwestora opinia techniczna powinna być oceniona z zastosowaniem zasad przedstawionych powyżej oraz na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego, a nie tylko zacytowana przez organ jako uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że autor tejże opinii w jej pkt 4.0 wskazuje jednoznacznie, że "styropian jest materiałem palącym się pod wpływem ognia", zaś w pkt 3.0. dotyczącym ochrony przeciwpożarowej sam przyznaje, iż "Z uwagi na stopień rozprzestrzeniania ognia ściany szczytowej od strony granicy działki nr geod. [...] stanowi (to) naruszenie przepisu § 272 ust. 3 w zw/ z § 222 ust. 1 i 2 warunków techniczno – budowlanych". Z samego zatem faktu, iż rzeczoznawca w konkluzji przedłożonej opinii uznał, że istniejące rozwiązanie z wyrobem budowlanym jakim jest styropian można pozostawić w stanie istniejącym, organ nie miał podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa ściana spełnia wymagania stawiane ścianom oddzielenia pożarowego. Ocena zawarta w powyższej opinii jest bowiem jednoznacznie sprzeczna z wymogami, jakie stawia ścianom oddzielenia pożarowego regulacja § 232 ust. 1 Rozporządzenia. We wskazanym przepisie jest bowiem jednoznaczne stwierdzenie, że ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych. Brak jest tam rozróżnienia na materiały palne rozprzestrzeniające ogień i nierozprzestrzeniające ognia. Przypomnieć więc należy, że organy administracji publicznej związane są obowiązującymi przepisami prawa, a nie opiniami, w szczególności, gdy stanowiska w nich zawarte nie są poparte pogłębioną analizą prawną.
Na marginesie można tylko zauważyć, czego organy nie dostrzegają, że w swojej opinii biegły zajął się też budynkiem usytuowanym na działce sąsiedniej (nr geod. [...]) i stwierdził, że posadowienie jego narusza § 12 Rozporządzenia, gdyż jego ściana posiada otwór okienny, prawdopodobnie o klasie odporności ogniowej EI 60, co w tym przypadku jest niedozwolone. Przy czym szczególnego podkreślenia wymaga, że analizowana przez biegłego przeciwpożarowa ściana budynku posadowionego na działce nr geod. [...], znajdująca się w odległości trzech m od granicy działki, także posiada trzy okna, a jednak biegły w tym przypadku staje na stanowisku, że "istniejące rozwiązanie ... można pozostawić w stanie istniejącym". Już sam ten fakt winien skłonić organy do zastanowienia się, jaki walor dowodowy nadać należy przedmiotowej opinii.
W tym miejscu należy też podkreślić, że skoro przedmiotem wszczętego postępowania administracyjnego były dokonane przez Inwestora zmiany i odstępstwa od projekt budowlanego, to wynikiem tego postępowania powinno być uregulowanie stanu prawnego wszystkich, a nie tylko niektórych wykonanych robót. Pominięcie zatem niektórych robót wykonanych w ramach odstępstw stanowi wadę istotną decyzji organu I instancji uzasadniającą przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (tak m.in. WSA w Krakowie w wyroku 7 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 559/15, dostępny w CBOSA). W kontrolowanej sprawie ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie dokonały właściwej kwalifikacji odstępstw polegających na samowolnym "wybiciu" trzeciego (nie przewidzianego w projekcie budowanym) otworu okiennego w ścianie szczytowej kontrolowanego obiektu. PINB PG stwierdził jedynie, że zostały one zakwalifikowane jako nieistotne.
Tymczasem, co należy rozumieć jako nieistotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, reguluje art. 36a ust. 5a Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem nie jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę zmiana wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego niebędącego obiektem liniowym, jeżeli odstąpienie łącznie spełnia następujące warunki: (1) nie przekracza 2% wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego określonych w projekcie budowlanym; (2) nie zwiększa obszaru oddziaływania obiektu; (3) nie mieści się w zakresie odstępstw, o których mowa w ust. 5 pkt 3-6, z wyjątkiem odstępstwa od projektowanych warunków ochrony przeciwpożarowej, jeżeli odstępstwo zostało uzgodnione z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych; (4) nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Jak wynika zaś z art. 36a ust. 6 tej ustawy to projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, obowiązany jest zamieścić w projekcie budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia.
W świetle przedstawionej regulacji organ nadzoru budowlanego powinien szczegółowo wyjaśnić, dlaczego dokonane przez Inwestora odstępstwo polegające na "wybiciu" dodatkowego otworu okiennego potraktował jako nieistotne. Nie jest bowiem jasne, jakie okoliczności skłoniły organy do wspomnianej konkluzji, tym bardziej, że wykonanie okien w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego zwróconej ku granicy działki znajdującej się w odległości 3 m, zawsze zwiększa obszar oddziaływania budynku, o jakim mowa w art. 36a ust. 5a pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W stanie faktycznym sprawy ma to tym większe znaczenie, że budynek na sąsiedniej działce stoi bezpośrednio przy granicy działki, a zatem pomiędzy obydwoma budynkami jest odległość mniejsza niż 4 m. W ocenie Sądu przyjęcie zaś, że Inwestor wykonał samowolnie dodatkowy otwór okienny, skutkować powinno prowadzeniem postępowania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, przy czym ewentualne doprowadzenie wykonanych robót budowlanych powinno nastąpić z uwzględnieniem § 232 ust. 6 Rozporządzenia. Cytowany przepis dopuszcza bowiem wypełniane otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, zaś klasa odporności ogniowej nie jest niższa niż wskazana w przepisie (tak też NSA w wyroku z 19 grudnia 2012 r. II OSK 1509/11, dostępny w CBOSA).
Taką samą kwalifikację, bez dokonania pogłębionej w tym zakresie – oceny, organ nadzoru budowlanego przypisał dokonanej samowolnie przez Inwestora zamianie wypełnienia otworów w postaci luksferów na wypełnienie w postaci okien w ramie aluminiowej. Tymczasem, jak stanowi § 12 ust. 1 Rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: (1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; (2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Przepis § 12 dopuszcza szereg wyjątków od ogólnych zasad określonych w ust. 1, jednakże żadne z tych wyjątków nie dotyczą projektowania i budowy ścian z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 od granicy działki sąsiedniej, a tym bardziej ściany oddzielenia pożarowego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Zachowanie minimalnych odległości wskazanych w § 12 cytowanego rozporządzenia służy możliwości nieskrępowanego zabudowania terenu na sąsiedniej działce budowlanej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W tym zakresie mieści się również prawo do poszanowania intymności i spokoju osoby dysponującej tytułem prawnym do sąsiedniej działki budowlanej. Nie bez przyczyny więc prawodawca ograniczył możliwość sytuowania otworów okiennych i drzwiowych w ścianie zbliżonej do granicy z działką sąsiednią, albowiem ich usytuowanie w zbliżeniu do wspomnianej granicy w sposób oczywisty ogranicza prawa osoby, której przysługuje tytuł prawny do sąsiedniej działki. Zakaz umieszczania otworów okiennych (konstrukcyjnych) w ścianie budynku, w odległości niniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną oznacza również zakaz umieszczania w takich otworach okien. Powyższe stanowisko wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Powyższym zakazem nie jest natomiast objęte użycie przeźroczystych kształtek budowlanych w postaci luksferów, które to zostały przewidziane w projekcie budowlanym ściany szczytowej kontrolowanego budynku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem, że otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych, gdyż nie mają podstawowej cechy jaką musi zapewniać otwór okienny – cechy przezroczystości, a w konsekwencji nie dają możliwości obserwacji terenu na zewnątrz budynku. Luksferów nie można traktować jako wypełnienia okien, ale jako przemurowanie ścian. Fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami (pustakami szklanymi) w świetle rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy traktować tak samo, jak ścianę wypełnioną cegłą szklaną, to jest ścianę pełną, bez otworów okiennych, co za tym idzie, brak jest w tym względzie niezgodności z przepisami § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zob. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., II OSK 92/08, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 670/11, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 210/08). Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie i Skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni je podziela.
Konkludując należy stwierdzić, że skoro zatwierdzony projekt budowlany przewidywał budowę ściany z dwoma otworami w postaci luksferów, a Inwestor dokonał samowolnej zamiany luksferów na okna, to odstępstwo to jest istotne albowiem w sposób oczywisty narusza § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do absurdalnej sytuacji, w której niemożliwym byłoby w przypadku projektowania budynku umieszczenia otworu okiennego w określonej odległości, a następnie, gdy budynek został wybudowany, wybicie dowolnej ilości otworów okiennych. Powyższe stwarzałoby fikcję tej regulacji prawnej. Naruszony przepis § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia przewiduje natomiast bezwzględny zakaz umieszczania otworów okiennych w ścianach położonych w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki. Nie ma więc żadnej możliwości pozostawienia otworów okiennych usytuowanych sprzecznie z tymi przepisami. Stąd też nie można domniemywać - jak uczyniły to organy nadzoru budowlanego - legalności opisanego otworu okiennego. Podstawą takiego domniemania nie może też być powoływany przez organy przepis § 13 Rozporządzenia. Przepis ten dotyczy bowiem zapewnienia właściwego oświetlenia naturalnego i nakłada dodatkowe wymagania co do odległości między budynkami. Nie może być zatem traktowany jako podstawa do modyfikacji minimalnych odległości budynku od granicy działki określonych w § 12 rozporządzania, w zależności od tego, czy okna w ścianie budynku znajdują się w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, czy w pomieszczeniach stanowiących ciąg komunikacyjny budynku. Ponadto należy zwrócić uwagę, że organy nadzoru budowlanego błędnie ustaliły, że wykonane samowolnie okna w ścianie szczytowej budynku w zabudowie szeregowej w B. przy ul. [...] znajdują się w ciągu komunikacyjnym. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy (m.in. protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2017 r. oraz dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej) wynika bowiem w sposób bezsporny, że co najmniej jedno z trzech okien znajduje się pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi, tj. kuchni. Dodatkowo należy zaakcentować, na co trafnie zwrócili uwagę Skarżący, że organ II instancji nie próbuje nawet w najmniejszym stopniu przedstawić argumentacji, czy jakichkolwiek wyliczeń potwierdzających, że usytuowanie spornego budynku wypełnienia dyspozycję przepisu § 13 Rozporządzenia.
Ponadto, jak wynika z art. 36a ust. 6 ustawy Prawo budowlane to projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, obowiązany jest zamieścić w projekcie budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. W aktach postępowania, wbrew stanowisku organów, brak jest jakiegokolwiek dowodu na wykonanie tych obowiązków przez projektanta mgr inż. arch. M. C.
Z akt sprawy nie wynika też, aby Inwestor uzyskał odstępstwa od warunków technicznych na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza wprawdzie możliwość dokonania odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, także w stosunku do zrealizowanych już obiektów budowlanych (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1951/08 i z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3152/14 - CBOSA). Ponadto jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1330/16, wykładnia art. 9 ust. 1- 4 Prawa budowlanego przemawia za możliwością stosowania wynikającej z tego przepisu instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu naprawczym (art. 50-51 P.b.) i w postępowaniu dotyczącym legalizacji obiektu budowlanego bądź jego części. Zauważenia jednak wymaga, że w niniejszej sprawie brak jest w materiale dowodowym stosownego wniosku Inwestora, a tym bardziej zgody na dokonanie odstępstw od przepisów techniczno – budowlanych. Również organy, jak wynika z akt sprawy, nie zajęły się tą kwestią i w tej mierze nie poczyniły żadnych ustaleń.
Konkludując Sąd doszedł do wniosku, iż brak ustaleń dotyczących wskazanych wyżej okoliczności oraz koniecznych w tym zakresie rozważań w uzasadnieniach wydanych decyzji stanowi o naruszeniu przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia również wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem w zasadzie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie postępowania oraz odniesienia się do niektórych zarzutów odwołania. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazuje na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy i nie uzasadnia w żadnym razie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, co prowadzi do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest dowolna i wymyka się spod oceny Sądu. Podkreślić przy tym trzeba, że nie jest rzeczą Sądu analiza akt administracyjnych sprawy oraz poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty. Jak wskazano na wstępie, sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, w ocenie Sądu, nie mógł w sprawie znaleźć zastosowania przepis art. 145a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o co wnioskował pełnomocnik Skarżących na rozprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Prowadząc ponownie postępowanie, organy nadzoru budowlanego uwzględnią sformułowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku poglądy prawne i w zależności od poczynionych ustaleń, podejmą stosowne rozstrzygnięcie.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Koszty te winny wynieść kwotę 997 zł, omyłkowo jednak zasądzono je w kwocie 757 zł, gdyż zamiast kwoty 480 zł, przyznano kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło