II SA/Bk 52/26
WyrokWSA w Białymstoku2026-03-12
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Marta Joanna Czubkowska, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skreślenie studenta z listy studentów z powodu braku postępów w nauce i nieuzyskania zaliczenia roku w terminie jest zasadne, jeśli studentowi odmówiono prawa do egzaminu komisyjnego bez należytego uzasadnienia i możliwości wglądu do pracy egzaminacyjnej?Ratio decidendi
Skreślenie studenta z listy studentów z powodu braku postępów w nauce i nieuzyskania zaliczenia roku w terminie jest niezasadne, jeśli uczelnia uniemożliwiła studentowi skorzystanie z prawa do egzaminu komisyjnego poprzez odmowę wglądu do pracy egzaminacyjnej bez uzasadnienia oraz poprzez ustalenie terminu egzaminu poprawkowego w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie egzaminu komisyjnego przed końcem roku akademickiego. Decyzja o skreśleniu, będąca decyzją uznaniową, wymaga wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu studenta, co w niniejszej sprawie nie zostało należycie wykazane w uzasadnieniu decyzji.Stan faktyczny
Studentka została skreślona z listy studentów Uniwersytetu Medycznego z powodu braku postępów w nauce i nieuzyskania zaliczenia roku, po tym jak dwukrotnie nie zdała egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia. Studentka zakwestionowała odmowę przyznania jej egzaminu komisyjnego, wskazując na problemy z przebiegiem egzaminu, brak możliwości wglądu do pracy egzaminacyjnej oraz nieuzasadnioną odmowę. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu, uznając, że studentka nie spełniła przesłanek do powtarzania roku po raz drugi i że interes społeczny przemawia za skreśleniem.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z dnia 3 października 2025 r. Zasądzono od Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku na rzecz skarżącej K.K. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2025 r. nr R.447.4.2025 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z dnia 3 października 2025 r. numer DWL.450.43831.2.2025; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku na rzecz skarżącej K.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2025 r. znak R.447.4.2025 Rektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (dalej: Rektor lub organ) utrzymał w mocy własną decyzję z 3 października 2025 r. znak DWL.450.43831.2.2025 w przedmiocie skreślenia K. K. (dalej: skarżąca) z listy studentów drugiego roku kierunku lekarskiego Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim – kierunek lekarski, z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce oraz z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Z akt osobowych skarżącej wynika, że w roku 2022 została przyjęta na niestacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku lekarskim, prowadzone
na Wydziale Lekarskim z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
W związku z niezaliczeniem w roku akademickim 2022/2023 przedmiotu takiego jak Anatomia i anatomia zintegrowana skarżąca została warunkowo dopuszczona do podjęcia nauki na drugim roku studiów w roku akademickim 2023/2024.
Z akt postępowania administracyjnego wynika również, że skarżąca w roku akademickim 2023/2024 nie zaliczyła na drugim roku studiów trzech przedmiotów: Immunologia, Fizjologia oraz Mikrobiologia. Na wniosek skarżącej Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim wyraził zgodę na powtórzenie II roku studiów w roku akademickim 2024/2025. Skarżąca miała obowiązek uzyskania zaliczenia i zdania egzaminu z wymienionych wyżej przedmiotów w roku akademickim 2024/2025. W semestrze letnim skarżąca ponownie nie zdała egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia. Wszystkie pozostałe egzaminy zarówno z pierwszego i drugiego roku zostały zaliczone.
W związku z powyższym skarżąca złożyła wniosek o wyrażenie zgody na egzamin komisyjny z przedmiotu Mikrobiologia. W podaniu do Dziekana z dnia 15.09.2025r. zastrzeżenia skarżącej dotyczyły: czasu jaki został wyznaczony na rozwiązanie zadań pracy egzaminacyjnej, czasu przeznaczonego na sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych, pozbawienia możliwości wglądu do pracy egzaminacyjnej. Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim nie wyraził zgody na przeprowadzenie egzaminu komisyjnego, z uwagi na brak przesłanek z § 17 ust. 1 Regulaminu Studiów I Stopnia, II Stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (dalej: Regulamin). Zgodnie z Regulaminem Studiów, Dziekan może zarządzić egzamin komisyjny na pisemny wniosek studenta, przedstawiający wiarygodne okoliczności podważające obiektywizm egzaminatora.
Mając powyższe na uwadze w dniu 18 września 2025 r. zostało wydane zawiadomienie o wszczęciu w stosunku do skarżącej postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów drugiego roku kierunku lekarskiego Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
Decyzją Rektora z 3 października 2025 r. skreślono skarżącą z listy studentów. Organ wskazał, że zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 2 i 3 Regulaminu studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu Medycznego
w Białymstoku student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce oraz z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Na podstawie § 19 ust. 4 pkt c) Regulaminu za brak postępów w nauce uważa się w szczególności niezdanie egzaminu. Na tej podstawie organ wskazał, że w roku akademickim 2023/2024 skarżąca nie zaliczyła na II roku przedmiotów Immunologia, Fizjologia oraz Mikrobiologia i za zgodą Dziekana powtarzała ten rok. W semestrze letnim skarżąca nie zdała egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia. Na podstawie §19 ust. 10 student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku, nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba. W przypadku skarżącej taka sytuacja nie zachodziła, a zatem nie istniały podstawy do powtarzania roku po raz drugi.
Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że zgodnie z zapisem §19 ust. 5 pkt 3 lit. b brak postępów w nauce i nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie skutkuje skreśleniem z listy studentów w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny danego roku studiów. W związku z powyższym, wobec niezdania egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia w ramach powtarzania roku, w roku akademickim 2024/2025, skreślenie skarżącej z listy studentów stało się zasadne.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła skarżąca. Wskazała, że decyzja podjęta została bez rozpatrzenia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Przede wszystkim, zwróciła uwagę, iż została pozbawiona możliwości przystąpienia do egzaminu komisyjnego z przedmiotu Mikrobiologia Lekarska prowadzonego w Zakładzie Mikrobiologii Lekarskiej i Inżynierii Nanobiomedycznej. Prawo takie przysługiwało jej na podstawie § 17 Regulaminu Studiów I Stopnia, II Stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku ("Regulamin"). Zgodnie z treścią przytoczonego paragrafu, w odpowiednim terminie złożyła wniosek o przyznanie terminu egzaminu komisyjnego, który został odrzucony bez podania żadnej przyczyny. We wniosku wskazała konkretne zarzuty dotyczące zarówno przebiegu egzaminu, jak i procesu sprawdzania, a także oceniania jej pracy. Zgłoszone we wniosku zastrzeżenia dotyczyły:
a) czasu jaki został wyznaczony na rozwiązanie zadań na pracy egzaminacyjnej tj. na rozwiązanie 100 pytań zamkniętych na egzaminie przeznaczono 120 minut, co oznacza, że na zaznaczenie odpowiedzi na egzaminie, oraz poprawne przeniesienie jej na kartę odpowiedzi, przypadało niewiele ponad minutę. Ze względu na złożoność pytań oraz czas jakiego wymagało zastanowienie się nad zaznaczeniem poprawnej odpowiedzi, nie pozostawało wiele czasu, na zweryfikowanie czy odpowiedzi zostały w sposób poprawny przeniesione na kartę odpowiedzi.
b) czasu przeznaczonego na sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych - egzamin został sprawdzony w ciągu około 30 minut, podczas gdy podchodziło do niego aż osiem osób; egzamin składał się ze stu pytań, a więc sprawdzeniu podlegało 800 pytań. Sprawdzenie tak dużej ilości materiału, w tak krótkim czasie, wzbudzało wątpliwości względem dokładności, rzetelności i wiarygodności tego procesu.
c) pozbawienia możliwości wglądu do jej pracy egzaminacyjnej - pomimo zgłoszenia przeze nią zainteresowania wglądem pracy egzaminacyjnej, do czego przysługiwało jej prawo na mocy § 4 Regulaminu, praca ta nigdy nie została jej okazana.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że bezpodstawny jest zarzut braku postępów w nauce, skoro zaliczyła wszystkie pozostałe przedmioty z I i II roku, poza Mikrobiologią. Wskazała także, iż uczęszczała na studia w trybie niestacjonarnym i samodzielnie finansowała swoje studia przy pomocy kredytu studenckiego, co pokazuje jej determinację związaną z chęcią studiowania na kierunku lekarskim. Powołała się także na uznaniowość decyzji skreślającej z listy studentów i konieczność jej właściwego uzasadnienia, czego w sprawie zdaniem skarżącej zabrakło.
Ponadto w dniu 14 listopada 2025 r. uzupełniła swój wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, powołując się w tym zakresie na swoją trudną sytuację rodzinną (w tym ciężką chorobę matki – stwardnienie rozsiane) oraz problemy zdrowotne (min. depresje). W tym zakresie przedstawiła dokumentację lekarską.
Zaskarżoną decyzją z 13 listopada 2025 r. Rektor utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji, przedstawiając stan faktyczny sprawy.
Podkreślił, że zgodnie z § 19 ust. 4 lit. c Regulaminu studiów, za brak postępów w nauce uważa m.in. niezdanie egzaminu. Skoro skarżąca nie zaliczyła realizowanego po raz drugi - warunkowo - przedmiotu Mikrobiologia, spełnione zostały określone Regulaminem studiów przesłanki do przyjęcia braku postępów w nauce. Jednocześnie według § 19 ust. 5 pkt. 3 lit. b Regulaminu, brak postępów w nauce, nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie skutkuje skreśleniem z listy studentów w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny danego roku studiów. W sytuacji skarżącej brak jest możliwości do powtarzania po raz kolejny roku studiów. Zgodnie bowiem z § 19 ust. 10 Regulaminu Studiów I Stopnia, II Stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku, nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba, ż przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba, co nie miało miejsca – zdaniem organu - w tym przypadku. Nie istnieją więc podstawy do powtarzania roku po raz drugi.
Rektor nie podzielił także argumentów przedstawionych przez skarżącą w podaniu o wyrażenie zgody na egzamin komisyjny, gdyż nie spełniły się przesłanki "podważające obiektywizm egzaminatora". Czas przeznaczony na napisanie egzaminu został wyznaczony taki sam dla wszystkich zdających. Zarzut odnośnie wątpliwości co do dokładności, rzetelności i wiarygodności procesu sprawdzania prac egzaminacyjnych, nie został wykazany. Brak możliwości wglądu do pracy również nie wpisuje się w argumenty uzasadniające "podważenie obiektywizmu egzaminatora", bowiem nie dotyczy samego przebiegu egzaminu. Tym samym decyzja dotycząca odmowy udzielenia zgody na egzamin komisyjny była prawidłowa.
Organ odwołał się także do interesu społecznego i podkreślił, że mając na uwadze okoliczność, iż w przypadku studentów kierunku lekarskiego, gdzie troska o wysoką jakość kształcenia musi być szczególna, bowiem chodzi o osoby decydujące o zdrowiu, a nawet życiu pacjentów, zasadne jest przyznanie prymatu interesu społecznego, przed interesem odwołującej się.
Natomiast odnosząc się do okoliczności dotyczących stanu zdrowia – Rektor wskazał – że nie były one zgłaszane w trakcie roku akademickiego, a zatem nie mogły być brane pod uwagę. Tym samym decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim była prawidłowa.
Skargę do sądu administracyjnego wywiodła K. K., która zarzuciła następujące naruszenia przepisów prawa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na ocenę materiału dowodowego i prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co stanowiło istotne naruszenie pierwszeństwa słusznego interesu strony, poprzez założenie, iż nie wykazała postępów w nauce podczas gdy nie zaliczyła tylko jednego egzaminu z trzech przedmiotów, które zobowiązała się zaliczyć w ramach powtórzenia roku akademickiego. Zgodnie z przysługującymi jej uprawnieniami zakwestionowała wyniki egzaminu poprawkowego, żądała dostępu do wyników pracy, odmówiono jej egzaminu komisyjnego bez podania żadnego uzasadnienia, podczas gdy we wniosku jasno wykazała podstawy do przyznania jej prawa do zdawania egzaminu komisyjnego. Podczas analizy okoliczności w przedmiotowej sprawie, pominięte zostały informacje, że uczęszczała na zajęcia oraz otrzymywała zaliczenia z przedmiotów uprawniające do zdawania egzaminów;
2. naruszenie § 17 ust. 1 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku przyjętego Uchwałą Senatu nr 80/2024 ("Regulamin Studiów") oraz art. 85 ust. 6 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez pozbawienie jej prawa do egzaminu komisyjnego bez żadnego uzasadnienia. Dziekan wydał jednozdaniowe rozstrzygnięcie, o odmowie prawa do egzaminu komisyjnego. Decyzja ta podyktowana była koniecznością zachowania terminu przewidzianego w § 13 ust. 4 Regulaminu Studiów tj. terminu zaliczenia roku akademickiego do dnia 15 września 2025 roku. Mimo iż złożyła wniosek o egzamin komisyjny w terminie. Terminy egzaminów poprawkowych zostały wyznaczone tak, że nie byłoby możliwe zapewnienie przez Uniwersytet egzaminów komisyjnych w terminie do 15 września 2025 roku, decyzja o odmowie egzaminu komisyjnego wydana w dniu 17 września 2025 r. potwierdza to, że bez względu na okoliczności podniesione we wniosku i tak nie uzyskałaby prawa do egzaminu komisyjnego;
3. naruszenie art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez ich błędne zastosowanie, ponieważ skarżąca została pozbawiona prawa zdawanie egzaminu komisyjnego z przyczyn leżących po stronie organu tj. takiej organizacji egzaminów poprawkowych, by nie można było przeprowadzić egzaminu komisyjnego z uwagi na krótki termin od daty egzaminu poprawkowego do upływu zakończenia okresu zaliczenia roku akademickiego 15 września, odmowy prawa egzaminu komisyjnego pomimo przedstawionych we wniosku obiektywnych argumentów przedstawionych w uzasadnieniu niniejszej skargi skwitowanych, przez Organ "brak zgody", bezpodstawny zarzut braku postępów w nauce pomimo zgromadzonych w dokumentach uczelni wyników egzaminów, sumienności w uczęszczaniu na zajęcia, zaliczeniu wszystkich zajęć potwierdzających możliwość zdawania egzaminu z każdego z przedmiotów, przywołana w uzasadnieniu decyzji argumentacja uwzględnia interes uczelni a nie słuszny interes studenta, który sam z kredytu studenckiego finansuje swoje studia.
W skardze sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację. Jednocześnie organ podkreślił, że niezdanie egzaminu po raz szósty jest niewątpliwie jedną z przesłanek stwierdzających brak postępów w nauce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów stanowią przepisy art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r., poz. 1571 z późn. zm.), dalej: p.s.w.n. oraz Regulamin Studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku stanowiący załącznik nr 1 do Uchwały nr 80/2024 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (opublikowany na stronie umb.edu.pl).
Zgodnie z art. 108 ust. 1 p.s.w.n. studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: niepodjęcia studiów (pkt 1), rezygnacji ze studiów (pkt 2), niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego (pkt 3), ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni (pkt 4). Stosownie do treści art. 108 ust. 2 p.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach (pkt 1), stwierdzenia braku postępów w nauce (pkt 2), nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (pkt 3), niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów (pkt 4).
Regulacje te obejmują różne tryby skreślenia z listy studentów: art. 108 ust. 1 reguluje obowiązek wydania decyzji o skreśleniu w przypadkach w nim wskazanych, ust. 2 tego przepisu uprawnia organ do wydania decyzji skreśleniu, o ile zaistnieje co najmniej jednak z przesłanek w nim wskazanych. Decyzja wydawana na podstawie art. 108 ust. 2 p.s.w.n. ma więc charakter uznaniowy. Wprowadzenie tego typu decyzji motywowane jest poszanowaniem zasady autonomii uczelni wyższej, której pozostawiono swobodę reagowania na różne sytuacje, w tym różne nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych (vide np. wyrok z 22 września 2021 r., III SA/Łd 157/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie niniejszej w podstawie prawnej zaskarżonych decyzji Rektora wskazano art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w.n., tzn. przesłanki braku postępów w nauce oraz nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.
Powyższe, zastosowane w sprawie regulacje, są tożsame z brzmieniem powołanego również przez organy w podstawie prawnej decyzji § 19 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym student może być skreślony z listy studentów w wypadku stwierdzenia braku postępów w nauce oraz niezaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (pkt 2 i 3).
Regulacje p.s.w.n. nie zawierają definicji terminu "braku postępów w nauce". W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak postępów w nauce niekoniecznie musi prowadzić do skreślenia z listy studentów, natomiast brak ten może skutkować skreśleniem, jeśli studentowi nie przysługuje już prawo do zaliczenia danego przedmiotu w innym terminie (vide ww. wyrok WSA w Łodzi). Jednocześnie w literaturze wskazuje się na "cienką granicę" między przesłanką braku postępów w nauce a przesłanką nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w wymaganym terminie. Może to prowadzić albo do błędnego utożsamiania obu tych przesłanek, albo do odchodzenia od wydawania decyzji o skreśleniu na podstawie przesłanki braku postępu, a w zamian wydawania ich wyłącznie z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Takie działanie proceduralnie jest prostsze. Przesłanka ta jest bowiem – tak samo jak związana z postępami – także fakultatywna, jednak ostre kryterium jakim jest uzyskanie zaliczenia w terminie znacząco ułatwia ocenę spełnienia tej przesłanki, a następnie sporządzenia uzasadnienia decyzji administracyjnej, minimalizując ryzyko wyeliminowania decyzji z obrotu na etapie kontroli sądowoadministracyjnej. Podkreśla się także w literaturze, iż niemożliwe jest opracowanie uniwersalnej listy przypadków dających się zakwalifikować jako brak postępów w nauce (lub pojęcia pokrewnego). Przesłanka ta obejmuje bardzo wiele sytuacji faktycznych, z których każdą należałoby analizować oddzielnie, a dla jej oceny można jedynie pomocniczo stosować inne instrumenty, jak np. terminy dokonywania postępów. Niedookreśloność przepisów nie daje jednak podstaw do uznania, że postęp może być oceniany zupełnie dowolnie, w oderwaniu od uwarunkowań systemowych i celowościowych, a także od ugruntowanych zwyczajów badania postępu w systemie szkolnictwa wyższego i nauki (patrz: Artykuł, Kierznowski Łukasz, O przesłance postępu w szkolnictwie wyższym i nauce, Opublikowano: PiP 2021/6/115-125).
Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że Regulamin obowiązujący na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku definiuje pojęcie "braku postępów w nauce" jako w szczególności sytuację, w której dochodzi do niezaliczenia zajęć (§ 19 ust. 4 lit. "a"), niezaliczenia praktyk zawodowych (§ 19 ust. 4 lit. "b"), niezdanie egzaminu (§ 19 ust. 4 lit. "c" – przesłanka mająca zastosowanie w sprawie), powstanie okoliczności skutkujących powtarzaniem roku w przypadku studentów I roku (§ 19 ust. 4 lit. "d"). W § 19 ust. 5 pkt 3 lit. "a" i "b" wskazano natomiast, że brak postępów w nauce i nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie skutkuje skreśleniem z listy studentów – jeśli student nie zaliczył roku po raz drugi (litera a)i w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny danego roku studiów (litera b). Z kolei w § 19 ust. 10 Regulaminu uregulowano, że student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku, nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba. Powtarzanie roku z powodu długotrwałej choroby jest możliwe nie więcej niż raz w okresie studiów. Powyższe regulacje miały zastosowanie w zaskarżonych decyzjach.
Zdaniem sądu powyższe oznacza, że uczelnia wyższa jaką jest Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, korzystając z własnej autonomii, ukierunkowała w powyższych przepisach sposób rozumienia, we własnej wspólnocie studenckiej i na własny użytek, ustawowej przesłanki "braku postępów w nauce" (regulacje § 19 ust. 4 lit. "c", ust. 5 pkt 3 lit. "b"). Doprecyzowano, że student może uzyskać zezwolenie na powtarzanie roku, nie więcej jednak niż raz w okresie studiów, chyba że przyczyną powtórnego niezaliczenia była długotrwała choroba (§ 19 ust. 10) W konsekwencji przyjąć trzeba, że brak możliwości kolejnego powtarzania roku (według zasad wewnętrznych na uczelni) skutkuje w istocie brakiem możliwości osiągnięcia postępów w nauce.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że okoliczności stanu faktycznego sprawy niniejszej uprawniają zatem do wniosku, iż – z formalnego punktu widzenia – skarżąca znalazła się w sytuacji wyżej opisanej przez Regulamin. Niekwestionowaną okolicznością jest bowiem to, że na pierwszym roku studiów w roku akademickim 2022/2023 nie zaliczyła jednego przedmiotu takiego jak Anatomia i anatomia zintegrowana i została warunkowo dopuszczona do podjęcia nauki na drugim roku studiów. Natomiast w roku akademickim 2023/2024 nie zaliczyła na drugim roku studiów trzech przedmiotów: Immunologia, Fizjologia oraz Mikrobiologia. Na wniosek skarżącej Dziekan Wydziału Lekarskiego wyraził jednak zgodę na powtórzenie drugiego roku studiów w roku akademickim 2024/2025. Skarżąca miała zatem obowiązek uzyskania zaliczenia i zdania egzaminu z wymienionych wyżej przedmiotów. W semestrze letnim skarżąca ponownie nie zdała egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia, zdając pozostałe egzaminy.
Formalnie zatem, zgodnie z § 19 ust. 10 Regulaminu, nie mogła ona ubiegać się o powtarzanie roku, a zgodnie z § 19 ust. 4 lit. "c" (niezdanie egzaminu) i ust. 5 pkt 3 lit. "b" Regulaminu – jest to sytuacja wskazująca na brak postępów w nauce, w przypadku braku możliwości bądź podstaw do powtarzania po raz kolejny danego roku studiów, która odpowiada przesłance z art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w.n.
Okoliczności te co do zasady nie są kwestionowane przez skarżąca, która miała świadomość, że nie mogła uzyskać kolejnego warunkowego zaliczenia przedmiotu Mikrobiologia, jak również nie mogła powtarzać drugiego roku, albowiem już raz go powtarzała.
W tym zakresie skarżąca natomiast wywiodła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz naruszenia § 17 ust. 1 Regulaminu w związku z art. 85 ust. 6 p.s.w.n., co przełożyło się na naruszenie art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w.n. poprzez niezasadne skreślenie z listy studentów. W ocenie Sądu zarzuty te zasługują na uwzględnienie.
Rozważania w tym zakresie należy poprzedzić przypomnieniem co do kwestii uznaniowości decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 108 ust. 2 p.s.w.n. Z uznaniem administracyjnym mamy do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 409). Przyjmuje się, że w przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także uwzględnia zasady celowości, sprawiedliwości oraz szczególne cechy stanu faktycznego (ibid., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (ibid., s. 417). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. "Pojęcie interesu społecznego jest trudne do sprecyzowania. Przyjmuje się, że "interes społeczny" jest klauzulą generalną, tj. stanowi zwrot językowy będący częścią przepisu prawnego, służący uelastycznieniu tekstu aktu prawnego, który celowo jest niedookreślony, ma charakter oceniający oraz odsyła do kryteriów pozaprawnych [szerzej na temat klauzul generalnych zob. A. Choduń, A. Gomułowicz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym, LEX 2013]. Pojęcie to uzyskuje treść poprzez odniesienie do konkretnego przypadku. Powołanie się przez organ administracji na interes społeczny wymaga wskazania, na czym polega interes społeczny w konkretnej sytuacji i dlaczego przemawia przeciwko załatwieniu sprawy zgodnie z wnioskiem strony [zob. wyrok NSA z 11.06.1981 r., SA 820/81, ONSA 1981/1, poz. 57]."(P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 7.).
W odniesieniu do interesu obywateli ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23.06.1995 r., SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845). W innym orzeczeniu podkreślono, że "korzystanie z uprawnień w sposób niezgodny z prawem, przez prawo zabroniony, w tym zwłaszcza zagrażający konstytucyjnie chronionym dobrom innych obywateli, zarówno narusza interes społeczny, jak i powoduje, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.02.1995 r., II SA 1835/93, ONSA 1996/1, poz. 36).
W doktrynie przyjmuje się, że te interesy są sobie równe uwzględniając cel i strukturę postępowania administracyjnego (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 7; W. Dawidowicz, Zarys procesu..., s. 44–45; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks..., 2018, komentarz do art. 7, teza 1]." (P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 7) Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z 18.11.1993 r., III ARN 49/93, LEX nr 9595, stwierdzono, że w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, a już szczególnie wówczas, gdy chodzi o udowodnienie, iż w interesie publicznym leży ograniczenie (lub odjęcie) określonego przez Konstytucję RP prawa własności. Jednak w doktrynie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 7) podkreśla się, że pomimo tej wypowiedzi w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednak dominację interesu społecznego (wyroku NSA z 18.01.1995 r., SA/Wr 1386/94, POP 1996/6, s. 181).
Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 14.07.2022 r., I OSK 1777/21, LEX nr 3421399) wskazuje się, że organ winien zatem każdorazowo zidentyfikować zarówno interes publiczny jak i słuszny interes strony, i w okolicznościach konkretnej sprawy rozważyć owe interesy, przyznając jednemu z nich prymat. Przebieg tej operacji myślowej, w szczególności w sytuacji przyznania prymatu interesowi publicznemu, winien zostać wyczerpująco wyjaśniony w motywach wydanej decyzji, tak aby w specyficznych okolicznościach sprawy możliwe było wyprowadzenie wniosku, na czym polegało wyższe wartościowanie doniosłości interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do ograniczenia uprawnienia strony lub odmowy jego przyznania (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981/1/57; glosa J.Łętowskiego do ww. wyroku NSA, OSPiKA 1982/1-2/51-57; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2012, s. 61). Przeprowadzenie powyższej operacji w prawnie akceptowalny sposób nakłada na organy administracji obowiązek zbadania wszystkich okoliczności danej sprawy w celu wyszukania najbardziej właściwego, odpowiadającego prawdzie obiektywnej i swemu celowi rozstrzygnięcia (vide: wyrok TK z dnia 29 września 1993 r., K 17/92, OTK 1993/II/33; wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r., III S.A. 7900/98, Lex nr 47243, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 r., II SA 2486/01, Lex nr 149543; W. Jakimowicz, Zewnętrzne granice uznania administracyjnego, PiP 2010/5/42-54).
Należy także przyjąć, że podstawy wydania decyzji uznaniowej, zwłaszcza gdy opierają się one na wewnętrznych regulacjach istniejących w zakładzie administracyjnym, musza być zgodne zarówno z delegacją ustawową na podstawie, której zostały wydane, jak i generalnie z systemem prawnym, a zwłaszcza z Konstytucja RP.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że należy uchylić decyzje Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, na podstawie których nastąpiło skreślenie skarżącej z listy studentów, z powodów wskazanych poniżej.
Pierwszym zasadniczym powodem jest oparcie wyżej wymienionych decyzji jedynie na fakcie, że skarżąca nie zdała jednego egzaminu (stwierdzenie braku postępu w nauce), gdy jednocześnie odmówiono skarżącej egzaminu komisyjnego, wydając w tym zakresie arbitralne rozstrzygnięcie odmawiające zgody na egzamin komisyjny. Sąd przy tak zgromadzonym materiale dowodowym, nie jest przy tym w stanie ocenić prawidłowości tej decyzji.
Skarżąca bowiem podkreśliła, że w momencie otrzymania informacji o negatywnym wyniku egzaminu w ostatnim terminie poprawkowym (niebędącym egzaminem komisyjnym) od razu skontaktowałam się z Uniwersytetem, celem uzyskania informacji na temat możliwości wglądu do swojej pracy egzaminacyjnej. Odmówiono jej jednak dostępu do egzaminu, w związku z czym zdecydowała się na podjęcie kolejnych kroków celem uzyskania zaliczenia przedmiotu przed zbliżającym się zakończeniem semestru. Podkreśliła jednak, iż wyniki z ostatniego terminu egzaminu poprawkowego studenci otrzymali bardzo późno, względem ustalonej przez Uniwersytet daty zakończenia semestru. Po otrzymaniu wyników ostatniego egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia w terminie przewidzianym w Regulaminie skarżąca złożyła podanie o wyznaczenie terminu egzaminu komisyjnego, do czego uprawniał ją zarówno § 17 ust. 1 Regulaminu, jak i art. 85 ust. 6 p.s.w.n. Dziekan Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku poinformował ją dwa dni po zakończeniu semestru, że nie zostanie jej przyznany termin egzaminu komisyjnego.
Słusznie przy tym zauważa skarżąca, że w § 13 ust. 4 Regulaminu termin zaliczenia roku akademickiego został wskazany jako 15 września. Należy w tej sytuacji zatem zwrócić uwagę na ostatni termin egzaminu poprawkowego, który tak został określony, że de facto nie było możliwości przeprowadzenia egzaminów komisyjnych przed 15 września, ponieważ ostatni termin poprawkowy egzaminu z przedmiotu Mikrobiologia został ustanowiony na 15 września 2025 roku. A zatem podstawą odmowy przyznania prawa do egzaminu komisyjnego mogły być tak ustalone terminy poprawek, żeby przeprowadzenie egzaminów komisyjnych, nie było w ogóle możliwe przed zakończeniem semestru. Zasadnie zatem podnosi skarżąca, że skoro wyniki z ostatniego terminu poprawkowego otrzymali studenci jeszcze tego samego dnia, to złożenie w terminie wskazanym w Regulaminie podania o wyznaczenie terminu egzaminu komisyjnego, a także samo zorganizowanie przez Uniwersytet egzaminu komisyjnego było niemożliwe w terminie do dnia 15 września 2025 r., co w zasadzie uniemożliwiało skorzystanie z tej procedury, która została zagwarantowana uczniom zarówno przepisami ustawy, jak i Regulaminu, o czym w dalszej części uzasadnienia.
Zgodnie bowiem z art. 70 Konstytucji władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W doktrynie i orzecznictwie określa się to jako prawo do nauki, które jest jednocześnie prawem podmiotowych. Także trafnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że autonomia szkolnictwa wyższego jest określona w ustawie, a jej zakres musi uwzględniać standardy postępowania w demokratycznym społeczeństwie (wyrok NSA z 18.05.2021 r., III OSK 834/21, LEX nr 3336573). Konsekwencją powyższego jest, że zasada autonomii szkół wyższych nie może prowadzić do pozbawiania użytkowników tego specyficznego zakładu administracyjnego uprawnień o charakterze podmiotowym, przyznanych na podstawie aktów normatywnych powszechnie obowiązujących.
W niniejszej sprawie uczelnia – Uniwersytet Medyczny – nie zagwarantował, zdaniem Sądu, skarżącej prawa do nauki poprzez uniemożliwienie jej podejścia do egzaminu komisyjnego, bez racjonalnego wytłumaczenia i odniesienia się do wszystkich okoliczności podniesionych we wniosku. Ponadto takie ustalenie ostatniego egzaminu poprawkowego, aby egzamin komisyjny fizycznie nie mógł się odbyć do zakończenia roku akademickiego tj. 15 września (§ 13 ust. 4 Regulaminu) również nie może być oceniane jako prawidłowe. Należy więc rozważyć, czy w ramach zagwarantowanej konstytucyjnie autonomii szkół wyższych, Uniwersytet Medyczny mógł pozbawić skarżącą tego uprawnienia i w następstwie nie zaliczenia egzaminu skreślić ją z listy studentów.
Zgodnie z art. 85 ust. 1 pkt 6 p.s.w.n. student ma m.in. prawo do przystąpienia do egzaminu komisyjnego przy udziale wskazanego przez niego obserwatora. Należy podkreślić, że powyższe uprawnienie jest konsekwencją prawa do nauki wynikającego z art. 70 Konstytucji, a więc prawa skarżącej do prawa do uzyskiwanie pogłębionej wiedzy specjalistycznej oraz dokumentów dających jej szansę kontynuowania nauki bądź wykonywania określonego zawodu. Przyznanie tegoż prawa należy postrzegać, jako gwarancję zapewnienia studentom prawa do nauki. Co więcej, sama autonomia szkoły wyższej ma miedzy innymi służyć zapewnieniu prawa każdego do nauki. Egzamin komisyjny jest pewną konsekwencją niezaliczenia egzaminu poprawkowego. Powszechnie bowiem przyjmuje się w regulaminach szkół wyższych, że dopiero po niezaliczeniu egzaminu poprawkowego student może przystąpić do egzaminu komisyjnego. Skoro więc ustawodawca zagwarantował studentowi prawo do egzaminu komisyjnego, które jest prawem podmiotowym, to student ma prawo wystąpić z odpowiednim roszczeniem wobec szkoły wyższej.
Ustawodawca w art. 85 p.s.w.n. wskazuje, że gwarancja wskazanych w nim praw (a wiec miedzy innymi prawa do egzaminu komisyjnego) ma nastąpić na zasadach określonych w regulaminie studiów.
W myśl natomiast § 17 ust. 1 Regulaminu na pisemny wniosek studenta, podważający obiektywizm egzaminatora, złożony w ciągu 3 dni od daty ogłoszenia negatywnego wyniku drugiego egzaminu poprawkowego, Dziekan może zarządzić egzamin komisyjny, który powinien się odbyć w terminie nie dłuższym niż 7 dni od daty ogłoszenia wyników.
W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o wyrażenie zgody na egzamin komisyjny z przedmiotu Mikrobiologia już w dniu 15 września 2025 r. (termin zakreślony Regulaminem), jednakże Dziekan uznał, że brak jest podstaw do udzielenia zgody na egzamin komisyjny. Decyzja taka została podjęta przy założeniu, że wniosek skarżącej nie wykazał żadnych okoliczności podważających obiektywizm egzaminatora. W zaskarżonej decyzji wskazano, że czas przeznaczony na napisanie egzaminu został wyznaczony taki sam dla wszystkich zdających, a ponadto nie wykazano braku dokładności, rzetelności i wiarygodności procesu sprawdzania prac egzaminacyjnych. Organ uznał także, że brak możliwości wglądu do pracy również nie wpisuje się w argumenty uzasadniające "podważenie obiektywizmu egzaminatora", bowiem nie dotyczy samego przebiegu.
Analizując tą argumentację Rektora pojawia się zatem jedno zasadnicze pytanie, a mianowicie to w jaki sposób skarżąca mogła by "podważyć obiektywizm egzaminatora" skoro nawet nie mogła zobaczyć swojej pracy egzaminacyjnej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że w myśl § 4 ust. 7 pkt 4 Regulaminu wszystkie jednostki dydaktyczne zobowiązane są do ustalenia wewnętrznego regulaminu dydaktycznego opartego na przepisach określonych w Regulaminie. Regulamin dydaktyczny jednostki określa min. zasady wglądu przez studenta do jego prac pisemnych, w tym szczególności: sprawdzianów, kolokwiów, prac zaliczeniowych i egzaminacyjnych w terminie podanym przez kierownika jednostki lub osoby przez niego wyznaczonej i w obecności kierownika jednostki lub osoby przez niego wyznaczonej. W tym zakresie Regulamin nie określa sytuacji kiedy takiego prawa studentowi można odmówić, co oznacza, że zawsze student ma prawo żądania wglądu do np. pracy egzaminacyjnej, w szczególności w sytuacji, kiedy wnosi o egzamin komisyjny i podważa obiektywizm egzaminatora. Jest to minimum gwarantowane regulaminem. Idąc zaś dalej z pkt 10 "Regulaminu dydaktycznego z przedmiotu "Mikrobiologia" (opublikowanego na stronie umb.edu.pl) wynika, że wgląd do prac pisemnych (w tym zaliczenia końcowego) możliwy jest w godzinach konsultacyjnych, w ciągu 2 tygodni od ogłoszenia wyników. Takie prawo skarżącej zostało jej zagwarantowane w regulaminie dydaktycznym dotyczącym także przedmiotu Mikrobiologia.
Niezrozumiałe i nieznajdujące oparcia w wewnętrznych przepisach uczelni jest zatem pozbawienie skarżącej prawa do wglądu do pracy egzaminacyjnej, z argumentacją, że nie dotyczy samego przebiegu egzaminu. Organ nie wykazał żadnych racjonalnych argumentów wskazujących, że nie doszło do podważenia obiektywizmu egzaminatora.
Powyższe przekłada się na to, że w niniejszej sprawie uczelnia nie zapewniła skarżącej realizacji prawa wglądu do pracy egzaminacyjnej, wprost ograniczając możliwość skorzystania z egzaminu komisyjnego. Takie stanowisko organu i konsekwentnie wynikająca z niej decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów, stanowi zdaniem Sądu naruszenie prawa, gdyż eliminuje prawo podmiotowe studenta do nauki z uwagi na uniemożliwienie mu zdawania egzaminu komisyjnego. Konkludując, zdaniem Sądu sprzeczne z prawem było skreślenie z listy studentów skarżącej z powodu nie zdania przez nią jednego egzaminu, czyli brak postępów w nauce, z uwagi na niezapewnienie jej możliwości wglądu w pracę egzaminacyjną, a następnie podejścia do egzaminu komisyjnego.
Kolejnym (uzupełniającym) powodem uchylenia decyzji Rektora o skreśleniu skarżącej z listy studentów jest lakoniczność uzasadnienia. Jak już było wyżej wskazane decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów jest decyzją uznaniową. W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym przypadku należało zatem odpowiednio wyważyć również słuszny interesu skarżącej.
W ocenie Sądu w sprawie zaś nie doszło do prawidłowego wyważenia interesu społecznego, w kontekście słusznego interesu strony, albowiem organ w tym zakresie podkreślił jedynie, że w przypadku studentów kierunku lekarskiego, gdzie troska o wysoką jakość kształcenia musi być szczególna, bowiem chodzi o osoby decydujące o zdrowiu, a nawet życiu pacjentów, zasadne jest przyznanie prymatu interesu społecznego, przed interesem skarżącej. Natomiast w odniesieniu do interesu skarżącej nie dopatrzył się żadnych pozytywnych aspektów w działaniu skarżącej, które nacechowane były jej determinacją w studiowaniu i ukończeniu tego kierunku studiów. Podkreślić również należy, że skarżąca zdała wszystkie pozostałe egzaminy z drugiego roku, który był powtarzany, co wiązało się także z dużymi kosztami, z uwagi na to, że była ona studentką studiów niestacjonarnych. Na ten cel skarżąca zaciągnęła kredyt studencki. Takich rozważań w obu decyzjach nie ma. Ponadto skarżąca wskazywała również, że znajdowała się w trudnej sytuacji rodzinnej i życiowej, do czego organ w ogóle się nie ustosunkował, wskazując, że okoliczności dotyczące zdrowia nie były przez nią zgłaszane w trakcie roku akademickiego.
Sąd chce zaakcentować, iż nie może stanowić uzasadnienia wyboru sposobu załatwienia sprawy samo wskazanie na zaistnienie okoliczności uzasadniającej w ogóle wydawanie decyzji. To właśnie fakt niezdania egzaminu był powodem braku zaliczenia roku. Sam fakt niezaliczenia roku stanowi podstawę do wydania decyzji, ale to, czy w takiej sytuacji będzie wydania decyzja o skreśleniu lub mimo braku zaliczenia roku inna decyzja albo też w ogóle nie będzie wydawania decyzja o skreślaniu studenta z listy studentów, nie może opierać się na samym fakcie niezdania egzaminu (podobnie wyrok WSA w Krakowie, III SA/Kr 1395/16). Nie ma również rozważań, w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, w zakresie wskazania dlaczego w tej konkretnej jednostkowej sprawie uczelnia pozbawiała skarżącą zagwarantowanego jej przez Konstytucję RP prawa do nauki, w tym prawa do egzaminu komisyjnego.
Wszystkie te okoliczności, a więc brak możliwości wglądu w pracę egzaminacyjną, niedopuszczenie do egzaminu komisyjnego bez należytego uzasadnienia tej decyzji, a także ustalenie terminu egzaminu poprawkowego w ostatnim dniu, w którym można zaliczyć rok akademicki (15 września), co de facto pozbawiało studenta możliwości zdawania egzaminu komisyjnego, nie zostało należycie wyjaśnione (a przynajmniej argumentacji takiej nie zawiera zaskarżona decyzja), a niewątpliwie miało to wpływ na brak zaliczenia przez skarżącą roku i równocześnie na decyzje o skreśleniu jej z listy studentów.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną przedstawioną przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., a zwłaszcza wpływ wglądu w jej pracę oraz uniemożliwienia skarżącej zdania egzaminu komisyjnego, na kwestie dopuszczalności skreślenia jej z listy studentów, jak również okoliczności sprawy związane z kwestią braku transparentności decyzji w zakresie braku podstaw do udzielenia zgody na egzamin komisyjny i mankamentów uzasadnienia, które nie pozwalają Sądowi dokonać oceny zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej przez ten sam organ, pod kątem legalności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu, uznając, że doszło do naruszenia § 4 ust. 7 pkt 4 i § 17 ust. 1 Regulaminu w związku z art. 85 ust. 6 p.s.w.n., co przełożyło się na naruszenie art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w.n. W cenie sądu, stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 200 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni pogląd wyrażony w niniejszym wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło