II SA/Bk 655/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przywrócenia stanu wód na gruncie do stanu poprzedniego. uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...], na podstawie art. 58 i 59 §2 w zw. z art. 127 i art. 129 oraz art. 126 kpa, odmówiło D. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. w przedmiocie przywrócenia naruszonego stanu wody na gruncie do stanu poprzedniego, na działkach o nr [...] i [...] w miejscowości R., gm. K. W uzasadnieniu postanowienia organ w pierwszej kolejności przypomniał, że zgodnie z art. 129 §2 kpa odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od jej doręczenia stronie, a następnie stwierdził, że D. W. w sposób oczywisty uchybił temu terminowi. Z akt administracyjnych sprawy wynika, bowiem, że przedmiotowa decyzja została doręczona stronie 5 lipca 2010r., tymczasem odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone w Kancelarii Ogólnej Urzędu Gminy K. w dniu 20 lipca 2010r. Dalej organ wyjaśnił, iż warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie przesłanek zawartych w przepisie art. 58 §1 i §2 kpa, a mianowicie uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu, organ podkreślił, że wniesienie odwołania nie wymagało szczególnej formy, ani osobistego stawiennictwa w urzędzie, dlatego też skarżący mógł je wysłać listownie, za pomocą osób trzecich, np. członka rodziny, sąsiadów. Ponadto, zdaniem Kolegium, złe samopoczucie z powodu upałów, a także podeszły wiek oraz niepełnosprawność skarżącego nie uniemożliwiały mu dopilnowania faktu złożenia takiego odwołania np. za pośrednictwem osób trzecich. Powołując się na powyższe okoliczności organ stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł D. W. W uzasadnieniu podkreślił, że odwołanie wniósł tylko z jednodniowym opóźnieniem, a przyczyną tego opóźnienia były lipcowe upały, w trakcie których bardzo źle się czuł, unikał wychodzenia z domu oraz wszelkich spacerów. Podkreślił, że najbliższy urząd poczty znajduje się w K., tj. 3 km jest od jego miejsca zamieszkania, dlatego też żeby tam dotrzeć i wrócić musiał pokonać 6 km. Pokonanie takiej odległości przy bardzo wysokiej temperaturze powietrza było o tyle trudne, gdyż jak podkreślił, ma 81 lat, jest niepełnosprawny i porusza się z pomocą kuli. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, że budynki urzędu poczty i urzędu gminy w K. znajdują się obok siebie, dlatego też, wbrew przekonaniu Kolegium, nadanie odwołania pocztą było czynnością równie skomplikowaną jak złożenie go osobiście w urzędzie. W kwestii zaś ewentualnego przekazania odwołania przy pomocy osób trzecich oświadczył, że jest wdowcem, mieszka sam, a nikogo z sąsiadów nie może zmusić do noszenia jego listów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010r. skarżący uzupełniająco wyjaśnił, że cierpi na schorzenie stopy cukrzycowej, porusza się o kuli, a w związku z tym, że mieszka sam, nie mógł posłużyć się osobą trzecią w złożeniu przedmiotowego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie uchybia przepisom procesowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Przystępując do rozpoznania skargi D. W. wskazać należy, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wniesienie odwołania z uchybieniem powyższego terminu nie pozbawia jednak strony możliwości obrony jej interesów. W myśl bowiem art. 58 §1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do treści § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 59 § 2 k.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Ustanowiona w powołanych przepisach instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Uchybiony termin do dokonania czynności należy, bowiem przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione określone przesłanki, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. W świetle powołanego przepisu osoba zainteresowana zobowiązana jest uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). W okolicznościach niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma, zawarta w art. 58 § 1 kpa przesłanka braku winy. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa, musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009r. IV SA/Gl 381/09, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy rozważyć należało, czy argumenty skarżącego, uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Przy czym pamiętać należy, że brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 kpa, skarżący winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest natomiast środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o danym fakcie. Inaczej rzecz ujmując, uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przepuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego (wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009r., IV SA/Po 446/08, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W kontrolowanej sprawie skarżący wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podał, że termin został przekroczony tylko o jeden dzień, a spóźnienie było spowodowane falą upałów, jaka utrzymywała się w okolicach 19 lipca 2010r. Wskazując na swój podeszły wiek oraz niepełnosprawność wyjaśnił, iż wyjście z domu przy tak wysokiej temperaturze i pokonanie 3 km do najbliższego urzędu poczty w celu nadania odwołania przekraczało jego możliwości fizyczne, a w związku z tym, że mieszka sam nie mógł wyręczyć się inną osobą. W ocenie składu orzekającego podniesione okoliczności uprawdopodobniają brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Po pierwsze, Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w lipcu br. na terenie całego kraju wystąpiła fala upałów, a w mediach ogólnopolskich podawane były w tym czasie komunikaty alarmujące o nie wychodzenie z domu przez osoby starsze i dzieci. Tymczasem skarżący nie dość, że jest osobą w podeszłym wieku (81 lat), to jest niepełnosprawny i porusza się o kuli. Trudno jest zatem wymagać od takiej osoby, aby ryzykując własnym zdrowiem, pokonała pieszo 3 km do najbliższego urzędu poczty celem nadania w terminie - odwołania. Po drugie, skoro najbliższy urząd poczty sąsiaduje z budynkiem urzędu gminy, to, wbrew przekonaniu Kolegium, nadanie odwołania listownie wymagało od skarżącego takiego samego wysiłku jak złożenie go osobiście w urzędzie. Nie można też zgodzić się z organem, że przy wniesieniu odwołania skarżący mógł skorzystać z pomocy osób trzecich, jak wynika, bowiem z treści skargi, skarżący jest wdowcem i mieszka sam. Trudno jest też wymagać od skarżącego, ażeby, pomimo złego samopoczucia, chodził po okolicznych domach i prosił ich mieszkańców o pomoc. Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy organ analizując przesłanki z art. 58 kpa pomiął te indywidualne okoliczności sprawy i cechy osobiste skarżącego, dlatego też zaskarżone postanowienie należało uchylić. W toku ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ poczyni ustalenia i rozważania w naprowadzonych wyżej kierunkach, po czym wyda właściwej treści rozstrzygnięcie. Pozytywne postanowienie otworzy drogę do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] czerwca 2010r. Końcowo zaznaczyć należy, że nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. Fakt, iż strona mogła wcześniej dokonać czynności, lecz zwlekała z tym do ostatniego dnia ustawowego terminu, w którym zaistniała przeszkoda do dokonania tej czynności, nie może stanowić podstawy odmowy uwzględnienia wniosku z art. 58 § 1 kpa, bowiem strona nie może przewidywać, że w ostatnim dniu terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca jej dokonanie czynności z zakresu postępowania administracyjnego (tak NSA w wyroku z dnia 23 kwietnia 2008r, II OSK 472/07, Lex nr 466156). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie.