II SA/Bk 710/11

WyrokWSA w Białymstoku2011-12-13

Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Jacek Pruszyński, Danuta Tryniszewska-Bytys

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, powołując się na jej przeznaczenie na cele publiczne (droga, infrastruktura techniczna) oraz na brak wniosku od wszystkich spadkobierców poprzedniego właściciela?
Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję organu II instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości, uznając, że organy błędnie rozstrzygnęły o zwrocie gruntów odebranych zarówno spadkobiercom T. Ch., jak i S. Ch., podczas gdy żądanie J. Ch. jako spadkobiercy T. Ch. powinno być rozpatrywane odrębnie. Ponadto, sąd wskazał na nieprawidłowości w określeniu powierzchni zwracanych działek i konieczność ponownego ustalenia granic i powierzchni działek odebranych T. Ch. z dawnej działki nr 72/3, z uwzględnieniem, że zwrotowi może podlegać obszar 0,2117 ha. Sąd oddalił skargę B. Ch. z powodu braku legitymacji procesowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1966 r. na cele budowy osiedla rolniczego, które nigdy nie powstało. Organy administracji odmówiły zwrotu części nieruchomości, wskazując na jej przeznaczenie na cele publiczne (droga, infrastruktura techniczna) oraz na brak wniosku od wszystkich spadkobierców poprzedniego właściciela S. Ch. Skarżący B. i J. Ch. domagali się zwrotu nieruchomości. Sąd uchylił decyzję organu II instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu, wskazując na błędy proceduralne i merytoryczne.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. w części utrzymującej w mocy punkt I decyzji Starosty Powiatu Z. oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. w punkcie I. Oddalił skargę B. Ch. oraz oddalił skargę J. Ch. w pozostałym zakresie. Stwierdził, że zaskarżone decyzje w zakresie objętym uchyleniem nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. Ch. i J. Ch. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę B. Ch., 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt I decyzji Starosty Powiatu Z. z dnia [...].11.2010 r. nr [...] oraz uchyla poprzedzającą jej wydanie wyżej opisaną decyzję Starosty Powiatu Z. w punkcie I, 3. oddala skargę J. Ch. w pozostałym zakresie, 4. stwierdza, że zaskarżone decyzje w zakresie opisanym w punkcie 2 nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 5. zasądza od Wojewody P. na rzecz J. Ch. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] sierpnia 1966 r. nr [...], wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 31, poz. 138) zatwierdzono projekt planu podziału osiedla rolniczego położonego w Z. przy ul. G. na działki budowlane tzw. "Osiedle Rolnicze". W wyniku tego podziału stosownie do przepisów art. 12 ust. 2 ustawy z gruntów T. Ch. odłączono bez odszkodowania powierzchnię 0,2117 ha (z działki nr 72/3), natomiast z gruntów spadkobierców S. Ch. powierzchnię 0,3968 ha (z działki nr 72/4), jako wskaźnik 33% gruntów należnych Skarbowi Państwa. W ramach podziału na gruntach spadkobierców S. Ch. oraz na gruntach T. Ch. wydzielone zostały następujące działki budowlane nr 347 (obecnie nr 1207/1, 1207/2, 1207/3 i 1207/4 o łącznej powierzchni 0,1515 ha), 348 (obecnie nr 1206/1, 1206/2, 1206/3 i 1206/4 o łącznej powierzchni 0,1510 ha), 349 (obecnie nr 1205/1, 1205/2, 1205/3 i 1205/4 o łącznej powierzchni 0,1518 ha), 351 (obecnie nr 1203/1, 1203/2, 1203/3 i 1203/4 o łącznej powierzchni 0,1669 ha), 353 (obecnie nr 1201/1, 1201/2, 1201/3 i 1201/4 o łącznej powierzchni 0,1653 ha), 354 (obecnie nr 1200/1, 1200/2, 1200/3 i 1200/4 o łącznej powierzchni 0,1603 ha), 355 (obecnie nr 1199/1, 1199/2, 1199/3 i 1199/4 o łącznej powierzchni 0,01807 ha) i dodatkowo dla T. Ch. zaprojektowano działkę nr 333 (obecnie działki nr 1240/1 i 1240/2 o łącznej powierzchni 0,1407 ha) na gruntach J. i J. Ch. Z gruntów przejętych na rzecz Skarbu Państwa wydzielono działkę budowlaną nr 352 (obecnie działka nr 1202/1, 1202/2, 1202/3 i 1202/4 o łącznej powierzchni 0,1696 ha), drogę oznaczoną nr 346 (obecnie działki nr 1211/1 i 1211/2 o łącznej powierzchni 0,3096 ha), część działki nr 317/1 na poszerzenie ul. G. (obecnie działka nr 1255 o powierzchni 0,0958 ha) oraz wydzielono udział 635/1520 w działce budowlanej nr 350 (obecnie działki nr 1204/1, 1204/2, 1204/3 i 1204/4 o łącznej powierzchni 0,1525 ha). Łącznie na gruntach spadkobierców S. Ch. i T. Ch. zlokalizowano potrącenie o powierzchni 0,6387 ha podczas gdy potrącono od nich tylko 0,6085 ha (0,2117 ha + 0,3968 ha). Grunty Skarbu Państwa a więc działki nr 1211 i 1255 oraz działka 1202 i udział w działce 1204 na mocy decyzji Wojewody Ł. z dnia [...] grudnia 1992 r. zostały skomunalizowane na rzecz gminy Miasta Z. J. Ch. (jedyny spadkobierca T. Ch. oraz spadkobierca w 3/12 po S. Ch.) wraz z małżonką B. złożył wniosek do Starosty Z. o zwrot części działek nr 1255, 1202, 1211 i udziału 635/1520 w części działki oznaczonej nr 1204/1. Na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] maja 2006 r., wydanej na wniosek Starosty Z. w związku z prowadzonym postępowaniem o zwrot działka nr 1211 została podzielona na działki nr 1211/1 i 1211/2 a działka nr 1202 została podzielona na działki nr 1202/1, 1202/2, 1202/3 i 1202/4. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Starosta Z. zwrócił J. Ch. jako spadkobiercy T. Ch. i S. Ch. działki nr 1211/2 o powierzchni 0,0980 ha i 1202/1 o powierzchni 0,0698 ha oraz udział wynoszący 635/1520 w działce nr 1204/1 o powierzchni 0,0625 ha (wchodzących w skład dawnych działek 72/3 i 72/4). Natomiast odmówiono mu jako spadkobiercy T. Ch. zwrotu działki nr 1211/1 o powierzchni 0,2116 ha (wchodzącej w skład dawnej działki 72/3). Ponadto odmówiono J. Ch. i spadkobiercom S. Ch. zwrotu działki nr 1202/2 o powierzchni 0,0660 ha, udziału wynoszącego 1270/3040 części w działce nr 1204/2 o powierzchni 0,0597 ha i części działki nr 1255 o powierzchni 0,4056 ha powstałych z dawnych działek nr 72/3 i 72/4. Zwrócono również odpowiednie działki spadkobiercom S. Ch. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę P. (decyzja z dnia [...] listopada 2006 r.). Rozstrzygnięcie Wojewody jak i decyzja organu I instancji zostały uchylone wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...]. W motywach uzasadnienia wyroku podano, że w sprawie należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił podstawę prawną orzekania o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości tylko tym ze spadkobierców byłych właścicieli, których grunty graniczą obecnie ze zwracanym obszarem oraz fakt niedopuszczalności odmowy zwrotu wywłaszczonych gruntów z powołaniem się na okoliczności mające dowodzić przeznaczenia tych gruntów na inne cele publiczne niż wynikające z decyzji z dnia 10 sierpnia 1966 r. (uzasadnienie to było podyktowane treścią wyroku TK z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05). Wskazano, że w sprawie niniejszej odmawiając zwrotu części wywłaszczonego gruntu organy powołały się na fakt, że w 2004 r. (tj. 38 lat po wywłaszczeniu) została wydana decyzja o lokalizacji celu publicznego na teren obejmujący część odebranych gruntów (obecnie część działek nr 1211 i 1255) dla inwestycji w postaci budowy nawierzchni ulic, chodników, zjazdów, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, przebudowy sieci infrastruktury technicznej i innych urządzeń kolidujących z planowaną inwestycją oraz na budowę kanalizacji deszczowej. Następnie decyzją z dnia 19 lipca 2004 r. został zatwierdzony projekt budowlany dla opisanej inwestycji i faktycznie na gruncie wykonano pewien zakres robót budowlanych (wybudowano kanalizację deszczową i sanitarną na działce nr 1211 od ulicy G. do granicy z działką 1210). Nadto od lat 80-tych funkcjonuje na pewnym odcinku działki nr 1211 wodociąg wybudowany przez Miasto Z. (począwszy od ulicy G. do zasuwy znajdującej się na przedłużeniu ulicy R.). Tymczasem celem wywłaszczenia dokonanego decyzją z dnia 10 sierpnia 1966 r. było wydzielenie działek budowlanych pod osiedle rolnicze, które to osiedle nigdy nie powstało. Grunty te są nadal użytkowane. W konkluzji tej części rozważań podano, że podjęte dopiero kilkadziesiąt lat później kroki zmierzające do zagospodarowania części gruntów przejętych w 1966 r. nie są związane z celami przyświecającymi decyzji z 10 sierpnia 1966 r. Nadto Sąd wywiódł, że fizycznie zwrotowi podlegać powinien grunt odpowiadający powierzchni odebranej przez Skarb Państwa i tak J. Ch. jako jedynemu spadkobiercy T. Ch. – obszar 0,2117 ha z dawnej działki 72/3 oraz wszystkim spadkobiercom S. Ch. w udziałach wynikających z postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku – obszar 0,3968 ha z dawnej działki 72/4. Zaznaczono przy tym, że uprawnioną do zwrotu gruntów po T. Ch. nie może być małżonka J. Ch., albowiem nie jest jego spadkobierczynią. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Z. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], na podstawie art. 142 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 651, poz. 102 ze zm.) oraz art. 104 kpa: I. uznał wniosek J. Ch. jako spadkobiercy T. Ch. za spełniający wymogi art. 136 ust. 3 ustawy i w tym zakresie: 1. zwrócił na jego własność: działkę nr 1211/2 o powierzchni 0,0980 ha (część drogi), działkę nr 1202/1 o powierzchni 0,0698 ha (część działki budowlanej), udział 635/1520 w działce nr 1204/1 o powierzchni 0,0625 ha (działka budowlana), 2. odmówił zwrotu działki nr 1211/1 o powierzchni 0,2116 ha stanowiącej część drogi, 3. odmówił zwrotu części działki nr 1255 o powierzchni 0,4056 ha wchodzącej w skład pasa drogowego ul. G. – drogi gminnej nr 105948B, 4. stwierdził, że grunty wymienione w pkt 1 podlegają zwrotowi bez rozliczeń. II. wniosek J. Ch. i innych stron postępowania jako spadkobierców S. Ch. uznał za niespełniający wymogów art. 136 ust. 3 ustawy. W uzasadnieniu decyzji podano, że odmowa zwrotu działki nr 1211/1 podyktowana była dwoma powodami. Po pierwsze zwrot tej działki spowodowałby zwrot powierzchni większej o 0,1938 ha niż potrącono T. Ch. Po wtóre organ podał, że brak jest możliwości racjonalnego podziału tej działki w taki sposób aby wnioskodawcy została zwrócona brakująca część wywłaszczonego gruntu, tj. (178 m2) bez naruszania uprawnień nabytych decyzjami o warunkach zabudowy przez nowych właścicieli działek przyległych do tej działki stanowiącej niezbędna łączność z drogą publiczną. Odnośnie odmowy zwrotu części działki nr 1255 podano, że po wywłaszczeniu weszła ona w skład pasa drogowego ul. G., która jest droga publiczną – drogą gminną nr 105948B. Prowadzona na tej działce inwestycja jako część ul. G., na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. została zakończona. Wykonano chodniki, ścieżkę rowerową, niezbędne rowy i wszystkie niezbędne elementy pasa drogowego tej ulicy. Wskazano, że niedopuszczalny jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej. Organ podał, że wniosek J. Ch. jako spadkobiercy w 3/12 po S. Ch. nie spełnia wymogów art. 136 ust. 3 ustawy, albowiem nie został złożony przez wszystkich spadkobierców (do akt sprawy pomimo 2 – letniego zawieszenia postępowania nie dołączono postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po E. F. oraz po M. S. i jej synu A. S.). Odwołanie od tej decyzji wnieśli J. i B. Ch. zaskarżając ją w części odmawiającej zwrotu działek nr 1211/1 i 1255 z powodu zajęcia pod drogi oraz w części uznającej wniosek za niespełniający wymogów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami a następnie przytoczono motywy rozstrzygnięcia I – instancyjnego. W konkluzji stwierdzono, że ustalenia poczynione przez organ I instancji zasługują na potwierdzenie jako zgodne z prawem dotyczącym przedmiotowej materii oraz zgodne z aktualnym orzecznictwem. Decyzję tę oraz decyzję organu I instancji do sądu administracyjnego zaskarżyli B. i J. Ch. Wnieśli o ich uchylenie z uwagi na to, że naruszają prawo. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. W pierwszej kolejności należy uzasadnić oddalenie skargi wniesionej przez B. Ch. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Legitymacja do złożenia skargi wynikająca z tego przepisu dla strony skarżącej oparta jest na kryterium interesu prawnego. Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednakże wielokrotnie było przedmiotem rozważań zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądownictwa administracyjnego. Interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wynikać musi z przepisów prawa, przy czym są to zazwyczaj przepisy prawa materialnego, choć mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (por. wyrok NSA z 22 lutego 2008 r., II OSK 69/07, Lex nr 466377). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r. (sygn. akt OSK 919/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/92) uznał, że "istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa (może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa, nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem". Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Innymi słowy mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 28 grudnia 2007 r., I OSK 1387/07, Lex nr 365847). Legitymacja do wniesienia skargi wynikająca z tak rozumianego interesu prawnego istnieje obiektywnie, a nie dlatego, że ocenę taką wyraża podmiot wnoszący skargę albo też organ rozstrzygający sprawę administracyjną. Złożenie skargi przez osobę, którą w postępowaniu administracyjnym błędnie uznano za stronę, nie przesądza zatem jeszcze oceny, że podmiot, ten legitymuje się interesem prawnym w znaczeniu wyżej opisanym. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Aby można było mówić o interesie prawnym uprawniającym dany podmiot do wniesienia skargi, podmiot ten musi wykazać, że winien brać udział w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako strona tych postępowań. Stwierdzenie braku legitymacji u skarżącego powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie w postanowieniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 227-228 i powołany tam wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 września 2000 r., sygn. akt II SA 2109/00, OSP 2001, nr 6, poz. 86 a także wyroki NSA z 30 stycznia 2007 r., II OSK 247/06, Lex nr 342607; z 10 kwietnia 2008 r., II OSK 374/07, Lex nr 468574). W przedmiotowej sprawie skarżąca B. Ch. nie posiada legitymacji skargowej. Jak wynika z treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 261, poz. 2603 ze zm.) z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Regulacja ta w sposób precyzyjny określa krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu. Zgodnie z tym przepisem, legitymację taką ma poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca. Stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy przez poprzedniego właściciela należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. W sprawie niniejszej podmiotami legitymowanymi do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości są spadkobiercy poprzednich właścicieli – T. Ch. i S. Ch. B. Ch. nie jest spadkobiercą żadnego z nich. W związku z tym nie ma legitymacji procesowej w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Uprawnienia tego, na co już wskazywał Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie [...], nie można wywodzić z faktu przekazania w 1979 r. przez T. Ch. gospodarstwa rolnego (pozostałego po odjęciu części gruntów w 1966 r.) na rzecz syna J. Ch. i synowej B. Ch., jak również z tego faktu że B. Ch. w postępowaniu administracyjnym została błędnie uznana za stronę. Mając powyższe na uwadze skargę B. Ch. oddalono na podstawie art. 151 w zw. z art. 50 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 sentencji wyroku). W dalszej kolejności uzasadnieniu podlegać będzie oddalenie skargi w zakresie uznania przez organy wniosku J. Ch. i innych stron postępowania jako spadkobierców S. Ch. za niespełniający wymogów art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (pkt 3 sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz tylko jednego współwłaściciela bez udziału w postępowaniu i zgody na to pozostałych współwłaścicieli, powoduje, że decyzja taka rażąco narusza prawo (por. wyroki WSA w Warszawie z 28 września 2005 r., I SA/Wa 1371/04, LEX nr 192900 i z 17 marca 2005 r., I SA/Wa 382/04, LEX nr 189027 oraz wyroki NSA z 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, LEX nr 53398 i z 6 grudnia 1995 r., SA/Gd 374/95, niepubl.). Brak wniosku pochodzącego od wszystkich właścicieli (współwłaścicieli) bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Stwierdzenie to jednak nie oznacza, ze starosta tylko na tej podstawie może wydać decyzję odmowną. Jest to bowiem brak usuwalny i rzeczą organu jest wezwanie składających wniosek do jego uzupełnienia. Uzupełnienie to będzie mogło polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców, bądź upoważnieniu jednego ze współwłaścicieli do występowania w imieniu pozostałych. Również w sytuacji, w której niektórzy z poprzednich współwłaścicieli odmawiają wystąpienia z żądaniem zwrotu, także wówczas, starosta, poza pouczeniem, że żądanie zwrotu muszą zgłosić wszyscy współwłaściciele, powinien zakreślić zgłaszającym wniosek, termin do uzupełnienia jego braków formalnych. Dopiero nieuzupełnienie tego braku upoważnia starostę do wydania decyzji odmownej (vide: G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, pod red. G. Bieńka, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, s. 475). W sprawie niniejszej J. Ch. na rozprawie administracyjnej w dniu 5 listopada 2008 r. został pouczony, że wniosek o zwrot gruntów wywłaszczonych od S. Ch. powinien być podpisany przez jego wszystkich spadkobierców. Wskazano, że wniosek z dnia 25 maja 2005 r. został podpisany w imieniu nieżyjącego E. F. przez aktualnie też już nie żyjącą żonę G. natomiast w imieniu M. S. wniosek został podpisany przez żonę i córki nieżyjącego syna A. W aktach sprawy brak jest postanowień sądu stwierdzających nabycie spadku po E. F. oraz po M. S. i jej synu A. S. Brak tych postanowień stanowił podstawę do zawieszenia postępowania. Pomimo upływu prawie 2 lat nie przedłożono do akt brakujących postanowień. Jednocześnie w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia iż spadkobiercy S. Ch. zrezygnowali ze swoich uprawnień na rzecz J. Ch. (twierdzenia strony zawarte w piśmie z dnia 24 września 2010 r.). Świadczy o tym fakt, że spadkobiercy podpisani pod wnioskiem potwierdzili lub poparli wniosek J. Ch. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie upoważniali go natomiast do występowania w ich imieniu. Nadto w dniu 21 października 2010 r. J. Ch. i J. K. oświadczyły, że nigdy nie rezygnowały ze swoich uprawnień spadkowych po S. Ch. W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż wobec braku wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pochodzącego od wszystkich spadkobierców S. Ch. wyłączona była możliwość wydania pozytywnej decyzji w tym zakresie. W konsekwencji zasadnie organy oddzieliły żądanie J. Ch. jako spadkobiercy T. Ch. i tylko w tym zakresie orzekły merytorycznie. Oddzielenie tego żądania oznaczało tym samym, że rzeczą organów było rozstrzygnięcie tylko i wyłącznie o zwrocie gruntu odpowiadającego powierzchni odebranej przez Skarb Państwa T. Ch., tj. obszaru 0,2117 ha wydzielonego z dawnej działki 72/3. Z analizy treści decyzji Starosty Z. oraz mapy stanu władania gruntami sporządzonej na dzień 5 listopada 2008 r., zaktualizowanej na październik 2010 r., na której oznaczono oddzielenie grunty objęte scaleniem i podziałem od T. Ch. i grunty przejęte od S. Ch., wynika, że w sprawie rozstrzygnięto o obszarze wydzielonym zarówno z dawnej działki nr 72/3 jak i z dawnej działki 72/4. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku: - działki nr 1202/1, na powierzchnię zwróconą wnioskodawcy składa się 0,0355 ha wydzielonego z działki nr 72/3 oraz 0,0343 ha wydzielonego z działki nr 72/4, w sumie 0,0698 ha, - działki nr 1255, gdzie odmówiono zwrotu powierzchni 0,4056 ha podczas, gdy z działki 72/3 na tę działkę wydzielono jedynie 0,0337 ha, - udziału 635/1520 w działce nr 1204/1, w tym wypadku przede wszystkim należy wskazać na sprzeczność zachodzącą pomiędzy sentencją decyzji a jej uzasadnieniem a dotyczącą powierzchni tego udziału. W sentencji podano, że wynosi on 0,0625 ha natomiast w uzasadnieniu podano, że jest to powierzchnia 0,0261 ha. Również i w tym wypadku uwzględniono obszar wydzielony zarówno z działki nr 72/3 (0,0133 ha) jak i z działki 72/4 (0,0128 ha). Uchybienia dotyczące określenia powierzchni działek nie pozwalają jednoznacznie ustalić jaka powierzchnia została rzeczywiście zwrócona wnioskodawcy. Przykładowo zsumowanie powierzchni działek wskazanych w sentencji decyzji daje nam powierzchnię przekraczająca o 0,0186 ha obszar gruntu rzeczywiście odebranego (0,0980 ha + 0,0698 ha + 0,0625 ha = 0,2303 ha). Natomiast zsumowanie powierzchni działek wskazanych w uzasadnieniu daje nam obszar o 0,0078 ha mniejszy od rzeczywiście odebranego. Przy czym należy mieć na uwadze, że w obu przypadkach w powierzchni działek uwzględniono bezpodstawnie powierzchnię wydzieloną również z działki nr 72/4. Takie działanie organów charakteryzuje się niekonsekwencją polegającą na tym, że z jednej strony oddziela się żądanie J. Ch. jako spadkobiercy T. Ch. a drugiej strony rozstrzyga o gruntach odebranych również spadkobiercom S. Ch. Rozpoznając sprawę ponownie organy w prawidłowy sposób określą granice i powierzchnię działek powstałych z gruntów odebranych T. Ch. czyli z dawnej działki nr 72/3 i będą miały na uwadze, że zwrotowi J. Ch. jako spadkobiercy T. Ch. może podlegać obszar 0,2117 ha. Stwierdzenie powyższego uchybienia czyniło przedwczesnym wypowiadanie się Sądu w przedmiocie merytorycznego stanowiska organów dotyczącego możliwości zwrotu poszczególnych działek. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku. W pkt 4 wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy. Do kosztów tych zaliczono wpis sądowy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło