II SA/Bk 725/10
WyrokWSA w Białymstoku2010-12-21
Skład orzekający: Anna Sobolewska-Nazarczyk, Stanisław Prutis, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zwalniająca z obowiązku zbycia nieruchomości w drodze przetargu na rzecz najemcy (dzierżawcy) nieruchomości, który zabudował ją na podstawie pozwolenia na budowę, jest zgodna z art. 37 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwolnienie z obowiązku zbycia nieruchomości w drodze przetargu na rzecz podmiotu korzystającego z nieruchomości dotyczy wyłącznie sprzedaży nieruchomości, a nie innych form przeniesienia praw rzeczowych. Uchwała rady gminy, która rozszerza zakres bezprzetargowego zbycia nieruchomości na inne formy niż sprzedaż, narusza przepisy ustawy i jest niezgodna z prawem.Stan faktyczny
Rada Miejska w Ł. podjęła uchwałę zwalniającą z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomość gruntową na rzecz najemcy, który zawarł umowę najmu na 11 lat i zabudował nieruchomość zakładem produkcyjnym na podstawie pozwolenia na budowę. Wojewoda zaskarżył uchwałę, zarzucając naruszenie art. 37 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że zwolnienie z przetargu może dotyczyć wyłącznie sprzedaży, a nie innych form zbycia.Rozstrzygnięcie
Stwierdził, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Ł. jest niezgodna z prawem z powodu naruszenia art. 37 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Wojewody P. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. na uchwałę Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości gruntowej Miasta Ł. przy ulicy P. [...]. stwierdza, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem.
Rada Miejska Ł. uchwałą z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...], podjętą na podstawie art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. zw. dalej u. o g .n.) oraz art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 201 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. zw. dalej u.o s.g.), zwolniła z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości gruntowej Miasta Ł. położonej przy ul. P. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów Miasta Ł. jako działka nr [...] o pow. 1,1434 ha uregulowanej w księdze wieczystej [...] (§ 1). Jednocześnie Rada zastrzegła wyłączność zbycia tej nieruchomości na rzecz najemcy ww. działki, tj. P. P. H.U. I. G. W. C., posługującego się umową najmu zawartą w dniu 30 września 2005 r. na okres 11 lat (§ 2 uchwały). Wykonanie uchwały w §3 powierzono Prezydentowi Miasta Ł.
Skargę na powyższą uchwałę w trybie art. 93 ust. 1 u. o s.g. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wojewoda P. zarzucając naruszenie art. 37 ust. 1 i 3 u. o g.n. Zdaniem organu nadzoru w myśl art. 37 ust. 1 podstawową zasadą jest zbywanie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Pastwa lub jednostki samorządu terytorialnego w drodze przetargu. Wyjątki od zasady przetargowego obrotu nieruchomościami zostały enumeratywnie wymienione w art. 37 ust. 2 u. o g.n. Jednocześnie w art. 37 ust. 3 ustawy ustawodawca upoważnił radę gminy, powiatu, sejmiku, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego do zwolnienia z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości z uwagi na ich przeznaczenie (tj. nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeżeli cele te będą realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe i których dochody przeznaczone są w całości na działalność statutową) lub z uwagi na podmioty korzystające z tych nieruchomości, a mianowicie osoby, które dzierżawią nieruchomość na podstawie umowy zawartej na co najmniej 10 lat, jeżeli nieruchomość ta została zabudowana na podstawie zezwolenia na budowę. Wyżej wskazane przypadki są jedynymi uzasadniającymi bezprzetargowy tryb zbycia gruntów komunalnych, a warunkiem materialnym legalności uchwały w przedmiotowym zakresie jest faktyczne spełnienie jednej z przesłanek zwolnienia. Dodatkowo podniesiono, iż bezprzetargowe zbywanie nieruchomości publicznych ma charakter wyjątkowy, a przepisy dopuszczające taką możliwość podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Wyliczenie zawarte w ust. 2 i 3 art. 37 ma charakter taksatywny, a zatem poza przypadkami wymienionymi w tych przepisach zbycie nieruchomości wymaga przetargu (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 maja 2009 r. II SA/Wr 36/09). Nadto zauważono, iż ustawa o gospodarce nieruchomościami zawiera regulacje dotyczące możliwości zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej na rzecz jej najemcy, jednakże mają one zastosowanie jedynie do nieruchomości będących lokalami (art. 34 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Wobec niezachowania procedury przetargowego trybu zbycia nieruchomości podjęta uchwała powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu rażącego naruszenia przepisu art. 37 ust. 3 u. o g.n.
Rada Miejska w Ł. w odpowiedzi na powyższą skargę wniosła o jej oddalenie podnosząc, że w sytuacji gdy nieruchomość została przekazana w najem na okres 11 lat pod lokalizację zakładu przemysłowego, a przedsiębiorca uzyskał pozwolenie na budowę, którą na jego podstawie realizował, została spełniona przesłanka wymagana przepisem art. 37 ust. 3 u.o g.n. Zdaniem organu stosowanie w sposób rygorystyczny unormowań ujętych w art. 37 ust. 1 i 3 ustawy nie zwalnia z obowiązku właściwej oceny umowy z dnia 30 września 2005 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 65 § 2 K.c. – w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu, w myśl zaś art. 696 K.c. – dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, z kolei stosownie do art. 693 § 1 K.c. wydzierżawiający winien jest oddać rzecz do używania i pobierania pożytków. Przyznane przedsiębiorcy prawo zabudowy działki, pobudowanie przemysłowego zakładu produkcyjnego, a następnie uruchomienie zakładu (pobieranie pożytków) świadczy ostatecznie o tym, że pomimo nadania umowie z dnia 30 września 2005 r. nazwy "umowa najmu" urzeczywistniła się dzierżawa. Spełniły się zatem kryteria zwolnienia zbycia nieruchomości bezprzetargowego, o których mowa w art. 37 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Końcowo podniesiono, iż zaskarżona uchwała nie przyznaje przedsiębiorcy pierwszeństwa w nabywaniu nieruchomości gruntowych. Przepis § 2 uchwały nie należy do sfery prawa, a do sfery faktu.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w B. obecny podczas rozprawy w dniu 30 marca 2010 r. poparł skargę Wojewody P. i wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II SAA/Bk 753/09, uwzględniając skargę Wojewody P. na uchwałę Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości gruntowej Miasta Ł. położonej przy ul. P. [...] stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, iż zgodnie z art. 37 ust. 3 u. o g.n. rada gminy – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, może zwolnić z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości ze względu na ich przeznaczenie lub ze względu na podmioty korzystające z tych nieruchomości. W pierwszym przypadku chodzi o nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeżeli cele te będą realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe i których dochody przeznacza się w całości na działalność statutową. W drugim przypadku chodzi o sprzedaż nieruchomości na rzecz osoby, która dzierżawi nieruchomość na podstawie umowy zawartej, co najmniej na 10 lat, jeżeli nieruchomość ta została zabudowana na podstawie pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu treść art. 37 ust. 3 u. o g.n. jednoznacznie wskazuje, iż z uwagi na przeznaczenie nieruchomości, nieruchomość gminna (Skarbu Państwa czy innych niż gmina jednostek samorządu terytorialnego) może być za zezwoleniem rady gminy zbyta bez przetargu, natomiast z uwagi na podmiot korzystający z nieruchomości, może być bez przetargu za zezwoleniem jedynie sprzedana. Pojęcie zbycia, jak wynika z u. o g.n. jest szerokie i obejmuje wszelkie prawne formy przeniesienia prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, między innymi: sprzedaż, zamianę, darowiznę, oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że sprzedaż nieruchomości jest jedną z form jej zbycia, lecz wyłączną w odniesieniu do przeniesienia bez przetargu własności nieruchomości Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego na rzecz osoby, która dzierżawi nieruchomość na podstawie umowy zawartej, co najmniej na 10 lat, jeżeli nieruchomość została zabudowana na podstawie pozwolenia na budowę. Tymczasem z § 2 zaskarżonej uchwały wynika, że została ona podjęta z uwagi na podmiot korzystający z tej nieruchomości.
W konkretnym przypadku wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości gminnej bez przetargu nastąpiło na rzecz osoby, która weszła w posiadanie gruntu na mocy zawartej, na okres 11 lat, w dniu 30 września 2005 r. umowy najmu, nazwanej w później sporządzonym bez daty aneksie, umową dzierżawy. Najemca (dzierżawca) zabudował nieruchomość wznosząc na niej za pozwoleniem na budowę zakład produkcyjny. Powołując się na przedmiotową uchwałę Prezydent Miasta Ł. zarządzeniem z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] orzekł o oddaniu w użytkowanie wieczyste W. M. C. w drodze bezprzetargowej wyżej wymienionej nieruchomości oraz sprzedaży budynku i budowli wybudowanych na tej działce przez ww. ze środków własnych, na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 3 lipca 2006 r. Powołując się na powyższe okoliczności Sąd wywiódł, że poprzez nieuprawnione rozszerzenie ustawowych przypadków wyrażania zgody na zbycie bez przetargu nieruchomości gminnej, polegające na dookreślaniu formy przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości gminnej na rzecz dotychczasowego jej dzierżawcy, doszło do naruszenia przepisu art. 37 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 1 u. o g.n. Przyjęte zaś w realiach kontrolowanej sprawy rozwiązania prawne nie znajdują umocowania w obowiązującym porządku prawnym. Sąd przyjął nadto, iż w świetle powołanego przepisu rada gminy nie miała uprawnień – kompetencji do wskazywania, z kim dana umowa i na jakich zasadach ma być zawarta, albowiem uprawnienia w tym zakresie posiada wyłącznie organ wykonawczy gminy. Na tej podstawie Sąd uznał, iż zaskarżona uchwała naruszyła w sposób istotny przepisy prawa materialnego, a mając na uwadze upływ roku od podjęcia uchwały i jej indywidualny charakter – stwierdził niezgodność tego aktu z prawem w oparciu o art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Gminy Miejskiej w Ł. zarzucając mu naruszenie: art. 37 ust. 3 u. o g.n. przez ustalenie, że w trybie tego przepisu można dokonać tylko sprzedaży nieruchomości; art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u. o s.g. przez przyjęcie, że wskazując w skarżonej uchwale nabywcę określonej nieruchomości gruntowej, Rada Miejska podjęła rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej; art. 94 ust. 1 i 2 tej ustawy przez przyjęcie, iż istniały przesłanki stwierdzenia nieważności i dokonanie tego z pominięciem art. 93 u. o s.g., a zwłaszcza wykładni zwrotu "organ może zaskarżyć" oraz pominięcie przy dokonywaniu oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy art. 45 ust. 1 u. o s.g., oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 3, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zawężenie kontroli i oceny oraz przyjęcie bez należytego uzasadnienia, że istniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej przez Wojewodę uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2010r. I OSK 1188/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte było nieważnością, albowiem strona została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Zdaniem NSA charakter zwolnienia, o którym mowa w art. 37 ust.3 u.o g.n., uzależnionego od przesłanek spełnionych przez konkretny podmiot sprawia, iż akt gminy ma charakter indywidualny, co nie oznacza, że stanowi on rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 kpa. Tym samym za błędne NSA uznał stanowisko Sądu I instancji, że w przypadku zwolnienia z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości, gdy chodzi o zbycie na rzecz konkretnego podmiotu, imienne wskazanie tego podmiotu narusza prawo. Powołując się zaś na charakter uchwały podejmowanej na art. 37 ust. 3 u. o g.n. wywiódł, że podmiot o uprawnieniach, którego decyduje organ gminy ma interes prawny, legitymujący go do udziału w postępowaniu. W konsekwencji do obowiązków Sądu pierwszej instancji należało doręczenie przedsiębiorcy W. C., którego siedziba i adres był znany, odpisu skargi Wojewody, a następnie wezwanie go na rozprawę. Skoro rozprawa odbyła się bez jego udziału, a więc z naruszeniem art. 33 § 1 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyrok z dnia 30 marca 2010 r. został wydany w warunkach, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż ponowne rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest skutkiem uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrokiem z dnia 8 października 2010r.) skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 marca 2010r., sygn. akt II SA/Bk 753/09. Kwestia ta ma doniosłe znaczenie, bowiem z przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wynika, że sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Należy jednak podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wspomnianym wyroku przesądził jedynie, że w przypadku zwolnienia z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości, gdy chodzi o zbycie na rzecz konkretnego podmiotu, imienne wskazanie tego podmiotu nie narusza prawa. Powołując się zaś na charakter uchwały podejmowanej na art. 37 ust. 3 u. o g.n. stwierdził, że podmiot o uprawnieniach, którego decyduje organ gminy ma interes prawny, legitymujący go do udziału w postępowaniu, dlatego też Sąd pierwszej instancji zobowiązany był doręczyć przedsiębiorcy W. C., którego siedziba i adres był znany, odpis skargi Wojewody, a następnie wezwać go na rozprawę. Stosując się do powyższych wytycznych skład orzekający w niniejszej sprawie doręczył W. C. odpis skargi i wezwał do na rozprawę w dniu 16 grudnia 2010r.
Odnosząc zaś do samej uchwały będącej przedmiotem niniejszej kontroli Sąd stanął na stanowisku, że została ona podjęta przez Radę Miejską Ł. z naruszeniem art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że w stanowieniu prawa organy samorządu terytorialnego związane są ramami stworzonymi przez ustawy. Akty prawa miejscowego są bowiem aktami o charakterze podstawowym, co oznacza, że są one stanowione na podstawie upoważnień ustawowych. Nie mogą zatem wykraczać poza jakiekolwiek unormowania ustawowe, ani czynić miejscowych wyjątków od ogólnych rozwiązań ustawowych.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy o samorządzie gminnym, do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy.
Przepis art. 25 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4 niniejszego działu. W myśl zaś art. 37 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zasadą jest zbywanie oraz zawieraniu umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony nieruchomości stanowiących własność gminy w trybie przetargu. Przetarg bowiem, jako jeden ze sposobów zawierania umowy, zapewnia udział według jednolitych reguł postępowania, wszystkim zainteresowanym zawarciem umowy oraz wybór najkorzystniejszej oferty spośród ofert zgłoszonych przez uczestników postępowania przetargowego.
Ustawodawca wprowadził jednakże wyjątek od tej zasady i dopuścił możliwość zbycia nieruchomości, jak również zawarcia umów użytkowania, najmu lub dzierżawy, na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata, w trybie bezprzetargowym. Zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odpowiednia rada w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, może zwolnić z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeżeli cele te będą realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe i których dochody przeznacza się w całości na działalność statutową. Przepis ten stosuje się również, gdy sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz osoby, która dzierżawi nieruchomość na podstawie umowy zawartej co najmniej na 10 lat, jeżeli nieruchomość ta została zabudowana na podstawie zezwolenia na budowę. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy o nabycie nieruchomości ubiega się więcej niż jeden podmiot spełniający powyższe warunki.
Analiza powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że z uwagi na przeznaczenie nieruchomości, nieruchomość gminna może być za zezwoleniem rady gminy zbyta bez przetargu, natomiast z uwagi na podmiot korzystający z nieruchomości, może być bez przetargu za zezwoleniem jedynie sprzedana.
Pod pojęciem "zbywania albo nabywania nieruchomości", zgodnie z art. 4 pkt 3 ppkt b ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Jest to zatem pojęcie szerokie, obejmujące wszelkie prawne formy przeniesienia prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, między innymi: sprzedaż, zamianę, darowiznę, oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste.
Jak wynika z powyższego sprzedaż nieruchomości jest jedną z form jej zbycia, lecz wyłączną w odniesieniu do przeniesienia bez przetargu własności nieruchomości Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego na rzecz osoby, która dzierżawi nieruchomość na podstawie umowy zawartej, co najmniej na 10 lat, jeżeli nieruchomość została zabudowana na podstawie pozwolenia na budowę. Bezprzetargowe zaś zbycie nieruchomości gminnych (Skarbu Państwa, innych jednostek samorządu terytorialnego) za zezwoleniem rady gminy (wojewody, sejmiku), może nastąpić wyłącznie z uwagi na przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne, bądź cele wymienione w zdaniu 1 art. 37 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, i to wówczas, gdy cele te będą realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe i których dochody przeznacza się w całości na działalność statutową.
Tymczasem z okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, a przede wszystkim z treści samej uchwały, tj. jej § 2 wynika, iż przedmiotowa uchwała została podjęta z uwagi na podmiot korzystający z tej nieruchomości. W konkretnym przypadku wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości gminnej bez przetargu nastąpiło na rzecz osoby, która weszła w posiadanie gruntu na mocy zawartej, na okres 11 lat, w dniu 30 września 2005 r. umowy najmu, nazwanej w później sporządzonym bez daty aneksie, umową dzierżawy. Najemca (dzierżawca) zabudował nieruchomość wznosząc na niej za pozwoleniem na budowę zakład produkcyjny. Przedmiot działalności prowadzonej na terenie objętym umową najmu stanowił zarobkową działalność gospodarczą, polegającą na produkcji klejów
i zapraw budowlanych, a zatem jej cel miał charakter komercyjny. Dodać również należy, iż przedmiotowa uchwała stanowiła umocowanie dla Prezydenta Miasta Ł. do określenia warunków bezprzetargowego zbycia M. C. w/w nieruchomości. Zarządzeniem z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] zmieniającym zarządzenie z dnia [...] maja 2007 r. nr[...] Prezydent Miasta Ł., powołując się na art. 37 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej Ł. z dnia [...] stycznia 2007 r., orzekł o oddaniu w użytkowanie wieczyste W. M. C. w drodze bezprzetargowej wyżej wymienionej nieruchomości oraz sprzedaży budynku
i budowli wybudowanych na tej działce przez w/w ze środków własnych, na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2006 r.
W tych uwarunkowaniach wywieść należy, iż omawiana nieruchomość gminna mogła być bez przetargu za zezwoleniem jedynie sprzedana. Przesłanki wyrażenia zgody na odstąpienie od trybu bezprzetargowego w takim przypadku zawiera wyżej omówiony art. 37 ust. 1 i ust. 3 zd. 2 u.g.n. Przyjęta natomiast przez Radę Miejską Ł. forma przeniesienia praw rzeczonych do nieruchomości gminnej, w sytuacji wyrażania zgody na bezprzetargowe zbycie nieruchomości gminnej z uwagi na podmiot dzierżawcy, nie stanowi wypełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie. Co więcej - powodem zawarcia umowy najmu (dzierżawy) nie były cele publiczne,
a zatem odstąpienie od trybu przetargu z tego powodu także uznać należy za niedopuszczalne. Skarżona uchwała nie mogła dotyczyć zbycia w trybie bezprzetagowym, bo nie spełniono przesłanki z art. 37 ust. 2 ani z art. 37 ust. 3 zdanie 1.
Nie budzi zatem wątpliwości, iż poprzez nieuprawnione rozszerzenie ustawowych przypadków wyrażania zgody na zbycie bez przetargu nieruchomości gminnej, polegające na dookreślaniu formy przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości gminnej na rzecz dotychczasowego jej dzierżawcy, doszło do naruszenia przepisu art. 37 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 1 u.g.n. Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym, rada gminy ma kompetencje do zwolnienia nieruchomości gminnej z obowiązku przetargowego jej zbycia i to ona określa również sposób rozporządzenia nieruchomością. Jednakże, co należy zaakcentować, korzystając z tych uprawnień winna jest bezwzględnie mieć na uwadze kryteria ustawowe regulujące w sposób ścisły (taksatywny) przesłanki i zasady bezprzetargowego zbywania nieruchomości gminnych. Przyjęte zaś w realiach kontrolowanej sprawy rozwiązania prawne nie znajdują umocowania w obowiązującym porządku prawnym.
Bez znaczenia dla takiej oceny powyższej uchwały pozostaje podniesiony przez uczestnika postępowania fakt, iż wyniku jej realizacji faktycznie została zawarta notarialna umowa sprzedaży nieruchomości. Należy, bowiem przypomnieć, że Sąd kontroluje jedynie samą uchwałę, a skoro ta, jak wykazano wyżej została podjęta z naruszeniem art. 37 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to mając na uwadze upływ roku od podjęcia uchwały i jej indywidualny charakter – uzasadnione było stwierdzenie jej niezgodności z prawem w oparciu o art. 147 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło