II SA/Bk 748/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-04-26
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Elżbieta Trykoszko, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, gdy wniosek nie zawierał wyraźnych przesłanek wznowienia określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania, jeśli wniosek nie zawierał wyraźnych przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. lub gdy nie zachowano terminu do jego złożenia. Samo złożenie wniosku nie wszczyna automatycznie postępowania o wznowienie. W przypadku braku ustawowych podstaw do wznowienia, organ jest zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania, twierdząc, że pierwotna decyzja została wydana wadliwie. Organy administracji odmówiły wznowienia, wskazując na brak wskazania konkretnych podstaw wznowienia w złożonym wniosku oraz na tożsamość sprawy z poprzednio złożonym wnioskiem. Skarżący zarzucili naruszenie szeregu przepisów postępowania, w tym zasady rzetelnego procesu i prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. P. i L. R. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oraz nieuwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu z dokumentu oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Starosta B. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...], uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 1993 r. nr [...] dotyczącą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2, oznaczonej nr [...], położonej w B. P. przy ul. [...] na rzecz: N. P. w części 2/3 udziału, M. S. w części 1/6 udziału oraz L. R. w części 1/6 udziału, wobec braku wskazania podstaw wznowienia postępowania (punkt 1 postanowienia). Starosta nie uwzględnił ponadto żądania przeprowadzenia dowodu z dokumentu, tj. oświadczenia L. R. z dnia [...] marca 2018 r., z uwagi na odmowę wznowienia postępowania (punkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu postanowienia, Starosta wskazał, że M. R. -działający w imieniu N. P., L. R. i M. S., w dniu [...] marca 2018 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...], przedkładając oświadczenie L. R. z dnia [...] marca 2018 r. zawierające stwierdzenie, że postępowanie prowadzone przez Urzędem Rejonowym w B. P. w sprawie pod nr [...] było prowadzone niezgodnie z przepisami prawa, a decyzja z dnia [...] stycznia 1994 r. została wydania w sposób wadliwy.
Organ ustalił, że N. P., L. R. i M. S. były stronami postępowania prowadzonego przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w B. P. w przedmiocie zwrotu części przejętej na Skarb Państwa nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w B. P. przy ul. [...] , oznaczonej wg projektu podziału nr [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] sierpnia 1993 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1991, Nr 30, poz. 127) orzekającą o zwrocie na rzecz N. P., M. S. i L. R. przedmiotowej nieruchomości, która została uznana za zbędną na cel wywłaszczenia. Jednocześnie zobowiązano N. P., M. S. i L. R. do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania, stosownie do obowiązujących wówczas przepisów prawnych. Następnie po uprawomocnieniu się ww. decyzji strony złożyły prośbę o rozłożenie ustalonej do zwrotu należności na raty, a po wznowieniu postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości, złożyły rezygnację ze zwrotu nieruchomości. W świetle powyższego, Kierownik Urzędu Rejonowego w B. P. uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i w dniu [...] stycznia1994 r. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] sierpnia 1993 r. nr [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie. Decyzja ta stała się ostateczna 17 lutego 1994 r.
Odnosząc się zaś do wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, Starosta stwierdził, że we wniosku tym nie wskazano podstaw wznowienia postępowania, wobec czego zaistniała przeszkoda formalna uniemożliwiająca wznowienie postępowania. W konsekwencji powyższego, organ wskazał, że nie jest zasadne przeprowadzenie dowodu z dokumentu – załączonego oświadczenia L. R., które zawiera ocenę strony, co do prawidłowości wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r.
Ponadto Starosta stwierdził, że rozpatrywany wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] marca 2018 r. jest kolejnym wnioskiem złożonym przez pełnomocnika M. R. w tym samym przedmiocie. Poprzedni wniosek o wznowienie postępowania został bowiem złożony [...] grudnia 2017 r., a Starosta B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania wobec uchybienia terminu wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a. Obecnie w tej sprawie toczy się postępowanie odwoławcze przed Wojewodą P. pod nr [...], które zostało zawieszone na mocy postanowienia Wojewody P. z dnia [...]kwietnia 2018 r. do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia1994 r. nr [...].
Zażalenie na ww. postanowienie wniosły N. P., L. R. i M. S., reprezentowane przez M. R.
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie kwestie formalne dopuszczalności wznowienia postępowania, tj. zaistnienie przesłanek z art. 145 k.p.a. lub 145a k.p.a., natomiast jeśli w świetle twierdzeń wynikających z wniosku o wznowienie, brak jest podstaw do wznowienia postępowania, wniosek pochodzi od podmiotu nie będącego stroną, albo nie został zachowany termin jego złożenia, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Wojewoda uznał, że sprawa zainicjowana przedmiotowym wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. jest tożsama podmiotowo i przedmiotowo z poprzednio prowadzoną sprawą o wznowienie, zainicjowaną wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r., która w chwili obecnej została zawieszona przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy wskazał, że oba wnioski są identyczne jeśli chodzi o treść żądania, podniesione zarzuty, przedmiot wznowienia i krąg wnioskodawców. Stwierdził, że w treści wniosku powołano się na tożsame przepisy dotyczące wznowienia postępowania, nie wskazując jednak która przesłanka miałaby stanowić podstawę wznowienia. Organ odwoławczy stwierdził zatem, ze dopóki toczy się wszczęte wcześniej analogiczne postępowania, kolejne – dotyczące tej samej materii i inicjowane przez te same strony, nie jest dopuszczalne.
Skargę na ww. postanowienie wywiodły do tut. Sądu N. P. i L. R., reprezentowane przez M. R., będącego ich zstępnym. Skarga nie zawierała uzasadnienia ani żadnych wniosków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W piśmie procesowym z dnia 31 października 2018 r. pełnomocnik sprecyzował skargę, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
a) zasady rzetelnego procesu, konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) przez naruszenie obowiązku zapewnienia rzetelności w działaniu instytucji publicznych, których wyrazem jest nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej mimo, że zachodziła tu potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków oraz wymagały tego przepisy prawa, a dokładnie rozdział IV ustawy o gospodarce nieruchomościami per analogiam, bowiem z analizy przepisów rozdziału IV ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej dotyczy wyłącznie postępowań wywłaszczeniowych, zatem przyjmując analogię - przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wymaga również postępowanie uwłaszczeniowe;
b) polegających na pozbawieniu strony możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia co do zebranych dowodów i materiałów, bowiem strona nie została przez organ I instancji w ogóle zawiadomiona o wszczęciu postępowania ani o jego zakończeniu i możliwości zapoznania się z aktami, a okoliczność ta została zaakceptowana przez organ II instancji;
c) w taki sposób, że organ nie ustalił w oparciu o jaką przesłankę strona żąda wznowienia, tj. podstawę wymienioną w art. 145 k.p.a. w zw. z art. 148 k.p.a. oraz mimo że nie znał podstawy wznowienia, na którą powołuje się wnioskodawca, nie podjął żadnej czynności (poprzez wezwanie) by uzyskać od strony tę wiedzę;
d) w taki sposób, że organ nie ustalił podstawy z art. 145 k.p.a. a przez to nie mógł też ustalić w jakikolwiek sposób (w tym prawidłowo) ani terminu o jakim mowa w art. 148 k.p.a.
e) w taki sposób, że organ I instancji na str. 2 postanowienia wskazuje, że "w złożonym w dniu [...] marca 2018 r. wniosku M. R. wniósł o wznowienie postępowania nr [...] zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 1994 r. lecz nie wskazał podstaw wznowienia posterowania, wobec czego zaistniała przeszkoda formalna uniemożliwiająca wznowienie postępowania", podczas gdy takie wnioskowanie organu jest nieuzasadnione, bowiem organ potwierdza powyższym, że miał wiedzę o istnieniu przeszkody formalnej do rozpoznania wniosku o wznowienie. a nie zaś do wznowienia postępowania, co sprowadzało się wprost do powinności organu (czego organ nie uczynił) wezwania pełnomocnika do uzupełnienia wniosku przez wskazanie podstaw wznowienia. Innymi słowy - Starosta B. przekroczył swoje uprawnienia poprzez dokonanie merytorycznej oceny wniosku na etapie jego braków formalnych (tj. gdy nie można było oceniać go merytorycznie bowiem organ nie znał przesłanek prawnych i faktycznych jakie wnioskodawcy podnosiliby uzasadniając wniosek o wznowienie). a co ważnym jest organ nie dał szansy (mimo takiego obowiązku) wnioskodawcom na usuniecie braków ;
f) w taki sposób, że organ I instancji uznał (a organ II instancji ustalenie to potwierdził), że wnioskodawcą był M. R. podczas gdy o wznowienie wnosiły L. R., N. P. i M. S. reprezentowane przez M. R. jako pełnomocnika stron,
g) w taki sposób, że organ I instancji - Starosta B. wydał przedwczesne i bezzasadne postanowienie odmawiające wznowienia postępowania bowiem jako pierwsze wydał wspomniane postanowienie (o odmowie wznowienia) zaś jako kolejne chronologicznie wydał postanowienie o nie uwzględnieniu żądania przeprowadzenia dowodu z dokumentu oświadczenia L. R. z dnia [...] marca 2018 r. "z uwagi na odmowę wznowienia postępowania", podczas gdy wspomniane oświadczenie stanowiło zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Tym samym Starosta B. przekroczył ponownie swoje uprawnienia przez dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wznowienie gdy w zgromadzonym materiale dowodowym znajdowało się oświadczenie L. R., a po wydaniu postanowienia o odmowie wznowienia, wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z ww. dokumentu (który już znajdował się w zgromadzonym materiale dowodowym. Z powyższego jawi się obraz chaosu i indolencji organu I instancji;
h) w taki sposób, że organ nie uwzględnił żądania przeprowadzenia dowodu z dokumentu - oświadczenia L. R. z dnia [...] marca 2018 r. z uwagi na odmowę wznowienia postępowania, przy czym faktycznie potrzeba przeprowadzenia tego dowodu istniała w postępowaniu tzw. wznowieniowym (rozpoznającym zasadność wniosku o wznowienie). Skarżący wskazał, że jednakże (mając na uwadze powyższe) traktuje takie działanie organu jako fikcyjne, bowiem zachodzi tu wewnętrzne wykluczenie czynności - jeśli organ I instancji rzeczywiście przeprowadził postępowanie dowodowe to w zebranym materiale dowodowym było również wspomniane oświadczenie L. R. (zaś mając je na uwadze nie mogło dojść do odmowy wznowienia). Jeśli jednak to oświadczenie nie weszło w skład zgromadzonego materiału dowodowego (co jest faktycznie niemożliwe) bowiem stanowiło załącznik wniosku o wznowienie - to organ kolejny raz przekroczył swe uprawnienia - tym razem celowo wyłączając ze zgromadzonego materiału dowodowego dokument, którego treść uzasadniała wznowienie postępowania;
i) w taki sposób, że Starosta B. nie mógł skutecznie poczynić ustaleń i przeprowadzić postępowania dowodowego nie opierając się na oświadczeniu L. R. z dnia [...] marca 2018 r., czym naruszył elementarne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a.
j) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że "po uprawomocnieniu się decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1993r. strony złożyły prośbę o rozłożenie ustalonej do zwrotu należności na raty, podczas gdy to tylko N. P. (na rzecz której przyznano 2/3 udziału w nieruchomości; wystąpiła ze wspomnianym wnioskiem);
k) przepisów prawa proceduralnego polegające na uchybieniu obowiązkowi, wynikającemu z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez faktyczne pominiecie przesłanek do zawieszenia z urzędu niniejszego postępowania, do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 1994 r. znak [...] uchylająca decyzję z dnia [...] sierpnia 1993 r. znak [...], prowadzonego przed Wojewodą P. w sprawie nr [...];
l) przepisów prawa proceduralnego polegające na uchybieniu obowiązkowi, wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 79 § 2 i art. 86 w zw. z art. 80 k.p.a., podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie rozpoznanie zgłoszonych wniosków dowodowych;
m) przepisów prawa proceduralnego polegające na naruszeniu podstawowej zasady postępowania, wyrażonej w art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania do Państwa zaufania obywateli;
n) przepisów prawa proceduralnego polegające na uchybieniu obowiązkowi, wynikającemu z art. 6 w zw. z art. 10 k.p.a., działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa przez brak realizacji obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nie wykonania obowiązku umożliwienia stronie zapoznania się z aktami postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji;
o) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;
p) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było zawieszenie postępowania bądź uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie do ponownego rozpoznania;
q) naruszenie art. 9 k.p.a. i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy orzeczenia organu I instancji.
Mając na względzie tak sformułowane zarzuty, skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, zaś w przypadku gdyby Sąd uznał, ze brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, o uchylenie tego postanowienia. Ponadto pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z oświadczeń skarżących oraz akt postępowania prowadzonego przez Wojewodę P. nr [...], a także akt postępowań sygn. akt II SAB/Bk 25/18 i II SA/Bk 26/18, na okoliczność ustalenia przewlekłości postępowania Starosty B. oraz na okoliczność rzeczywistej treści pisma zatytułowanego "rezygnacja" złożonego do postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz dopuszczenie dowodów z zeznań dwóch wskazanych świadków, na okoliczność poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Ponadto skarżące wniosły o przedstawienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu lub Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, a mianowicie: 1) czy osoba, która nabyła w 1993 r. prawo własności nieruchomości, na podstawie prawomocnej administracyjnej orzekającej o zwrocie przejętej nieruchomości wydanej w postępowaniu uwłaszczeniowym, może być pozbawiona tego prawa własności decyzją inną niż wywłaszczeniowa, tj. decyzją wydaną wskutek wznowienia postępowania administracyjnego w nieruchomości (uwłaszczeniowego)? 2) Czy złożenie wniosku o rozłożenie na raty odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez osobę nie będącą wyłącznym właścicielem (współwłaścicielem), daje podstawy organowi administracji na wznowienie postępowania administracyjnego w zakresie zwrotu nieruchomości w całości, tj. w zakresie zwrotu nieruchomości, w którym doszło już do prawomocnego orzeczenia o zwrocie tejże nieruchomości (przeniesienia własności)? Czy organ winien wszcząć w opisanym przypadku jedynie odrębne postępowanie administracyjne w przedmiocie rozłożenia na raty-odszkodowania?
Ponadto skarżące wniosły o zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie, do czasu prawomocnego zakończenia postępowań prowadzonych obecnie przed Wojewodą P. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r., a także postępowania prowadzonego obecnie przed Wojewodą P. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tut. Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.")
Na wstępie wyjaśnić należy, wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajną instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 k.p.a. art. 145b § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w ww. zakresie, uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które rozpoczyna drugi etap postępowania wznowieniowego i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przypadku jednak gdy organ oceni, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a., bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia, jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. Z powyższego wynika zatem, że postępowanie w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania może zostać wszczęte jedynie po uprzednim zweryfikowaniu dopuszczalności wznowienia, zaś samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania, nie wszczyna, niejako automatycznie, postępowania o wznowienie postępowania.
U podłoża wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. (datowanego na [...] marca 2018 r.), legło przekonanie skarżących, że ww. decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. została wydana w sposób wadliwy, a postępowanie było prowadzone niezgodnie z (nieskonkretyzowanymi) przepisami. Nie wiadomo przy tym, na czym owa wspomniana wadliwość oraz niezgodność prowadzonego postępowania z niedookreślonymi przepisami prawa, miałaby polegać. Do wniosku dołączono jedynie oświadczenie L. R. datowane na [...] marca 2018 r., w treści którego przedstawiła ona swój pogląd na przebieg postępowania wznowieniowego, zakończonego ww. decyzją oraz zawarła w nim swoje subiektywne przekonanie, co do celowości składanych przez jej matkę – N. P., w jego toku pism.
W ocenie tut. Sądu, organy obu instancji słusznie stwierdziły, że tak sformułowane przyczyny, nie stanowią podstaw wznowienia postępowania wymienionych w przewidzianych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a., a tym samym nie mogą stanowić podstawy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wskazują raczej na przesłankę naruszenia prawa, która - w przypadku stwierdzenia jego rażącego charakteru - może stanowić jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji. Przesłanka ta, badana jest jednak w odrębnym trybie nadzwyczajnym, (który odnośnie ww. decyzji został już zainicjowany), a tym samym nie podlega analizie w postępowaniu wznowieniowym.
Podkreślić przy tym trzeba, że instytucja wznowienia postępowania, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. i z tego powodu, może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu opisanych tam warunków (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 198/12, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Jak wskazuje się w orzecznictwie, w przypadku ustalenia, że podanie o wznowienie postępowania nie określa przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., wniosek składa podmiot niebędący stroną bądź nie został zachowany termin do jego złożenia, określony w art. 148 k.p.a., organ administracyjny wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Te ustalenia muszą być zaś oczywiste i jednoznaczne.
Jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania, nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (por. wyrok WSA z [...] stycznia 2019 r., VIII SA/Wa 779/18, Lex nr 2618278).
W niniejszej sprawie, nie ulega wątpliwości, że wniosek z [...] marca 2017 r. nie zawiera żadnej z przyczyn wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Okoliczność ta wynika wprost z jego treści i nie budzi niejasności interpretacyjnych. Skoro zatem w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, to zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia odmawiające wznowienia postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r., zasługują na pełną aprobatę. Dodać w tym miejscu należy również, że powołanie się we wniosku o wznowienie postępowania, na przesłankę mogącą dawać podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, również stanowi o niedopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych, której wystąpienie skutkuje odmową wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 8 lipca 2014 r., II OSK 1719/14, CBOSA). Brak było przy tym podstaw, aby wzywać wnioskodawczynie (jak chciałby tego reprezentujący je pełnomocnik) do sprecyzowania podstawy wniosku o wznowienie, bowiem ową podstawę w nim zawarto, z tym, że nie stanowiła ona żadnej z ustawowych przyczyn wznowienia. Pamiętać przy tym należy, że jeżeli strona we wniosku inicjującym tryb wznowienia postępowania, sprecyzowała żądanie i jego podstawę, organ jest nimi związany.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że organy słusznie uznały o braku podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie, w ramach pierwszego etapu trybu wznowieniowego, nie jest obarczone wadliwościami procesowymi, a wnioski organów, wyprowadzone z oceny złożonego przez skarżące żądania, zasługują na aprobatę. Organy obu instancji ustaliły bowiem w sposób prawidłowy okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia możliwości wznowienia wnioskowanego postępowania, zastosowały właściwą podstawę prawną, którą należycie zinterpretowały, a także wyczerpująco uzasadniły wydane rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, stanowisko organów jest zasadne i zostało oparte o prawidłowo ustalony stan faktyczny, zatem brak jest podstaw, aby uznać, że zapadło ono z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Co prawda, poczynione przez organ II instancji wnioski, odnoszące się do tożsamości niniejszej sprawy oraz sprawy o wznowienie tego samego postępowania, zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r., nie spotkały się z akceptacją tut. Sądu, to jednak ich wadliwość nie może wpłynąć na ocenę - słusznego co do zasady - zaskarżonego postanowienia, tym bardziej, że u jego podłoża legła ta sama argumentacja, która została powołana przez organ I instancji, a odnosząca się do braku zawarcia we wniosku przesłanek wznowienia.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wniosek z dnia [...] marca 2018 r. inicjujący postępowanie wznowieniowe w niniejszej sprawie, został złożony po wydaniu przez Starostę B. postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1994 r., a więc w sprawie o tym samym przedmiocie wznowienia. U podłoża ww. postanowienia legła okoliczność niedochowania przez wnioskodawczynie terminu z art. 148 k.p.a., zaś w uzasadnieniu wniosku wszczynającego to postępowanie z [...] grudnia 2017 r., wskazano na wadliwości, co do prawnych i faktycznych podstaw wszczęcia postępowania wznowieniowego, które doprowadziło do wydania ww. decyzji. Postanowienie z dnia [...] stycznia 2018 r. zostało zaskarżone i przed Wojewodą P. toczy się postępowanie odwoławcze (nr [...]), które na mocy postanowienia Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018 r. zostało zawieszone. Prawidłowość tego postępowania nie stanowi przedmiotu sądowej kontroli prowadzonej w niniejszej sprawie. Zauważyć jednak należy, że z uzasadnienia ww. postanowienia Starosty B. z dnia [...] stycznia 2018 r., nie wynika która z przyczyn wznowienia, legła - w ocenie organu - u podstawy wniosku o wznowienie z dnia [...] grudnia 2017 r. Organ I instancji nie poczynił w tym przedmiocie żadnych ustaleń, opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na stwierdzeniu braku dochowania terminu z art. 148 k.p.a. Powyższe zaś skutkuje brakiem możliwości prowadzenia jakichkolwiek rozważań przez organ odwoławczy, co do tożsamości obydwu wniosków. O ile zaś ww. rozważania były w ww. zakresie bezpodstawne, to jednak uchybienie to, nie miało w ocenie tut. Sądu, wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, które co do zasady pozostaje słuszne.
Odnosząc się z kolei do twierdzeń skarżących przemawiających w ich ocenie za wadliwością rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 postanowienia organu I instancji, wskazać należy, że czynności organu podejmowane pomiędzy złożeniem podania przez stronę a wydaniem postanowienia, pomimo tego, że mają na celu rozpoznanie złożonego podania, mają one charakter poza procesowy, wewnętrzny – tj. nie są podejmowane w ramach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r., II OSK 95/10, LEX nr 953098). W związku z tym, organ nie miał obowiązku formalnego ustosunkowania się do wniosków dowodowych skarżących, jednakże zawarcie przedmiotowego rozstrzygnięcia w sentencji wydanego postanowienia, nie stanowi poważnego naruszenia, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Sąd doszedł zatem do przekonania o braku zasadności zarzutów podniesionych w skardze. W sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je rozstrzygnięcia. W ich uzasadnieniach prawidłowo wyjaśniono zaś oraz zinterpretowano przepisy prawa stanowiące podstawę zapadłych postanowień. Sąd nie doszukał się także innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.
Ponadto Sąd nie stwierdził wystąpienia podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania z uwagi na zainicjowanie dwóch innych postępowań nadzwyczajnych dotyczących decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 1994 r. Tryby te nie dotyczą bowiem bezpośrednio zaskarżonego postanowienia, co wyklucza wystąpienie zależności między ww. postępowaniami nadzwyczajnymi a niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, czemu tut. Sąd dał wyraz odmawiając zawieszenia postępowania sądowego, na mocy postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r.
Z kolei sformułowane przez pełnomocnika skarżących wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków nie mogły zostać uwzględnione, ze względu na fakt, że sąd administracyjny nie może przeprowadzać innych dowodów niż uzupełniające dowody z dokumentów, o czym stanowi art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm). Z kolei prawo procesowe nie zna takiego dowodu jak dowód z akt sprawy (istnieje jedynie dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy), zaś pozostałe, wymienione przez skarżące dowody, znajdują się w aktach administracyjnych przekazanych tut. Sądowi wraz ze skargą.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło