II SA/Bk 857/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. Transportu Ciężarowego Handel Artykułami Przemysłowymi W. Z. w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką T. Z. oraz uczącym się synem A. Z. ([...] lat). Źródłem utrzymania rodziny pozostają: renta T. Z. w kwocie 580 zł miesięcznie oraz prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza P. Transport Ciężarowy Handel Artykułami Przemysłowymi W. Z. w D. Działalność ta przynosi straty tj. za 2010 r. – 10.983,73 zł; za okres styczeń - wrzesień 2011 r. – 20.224,23 zł. Wnioskodawca spłaca kredyty na łączną kwotę 82.282 zł, w tym: kredyt inwestycyjny – 62.282 zł oraz kredyt odnawialny – 20.000 zł. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, stodoła, obora oraz ciągnik siodłowy R. M. [...] [...] rok prod. [...] i przyczepa S. [...], rok prod. [...]. W. Z. nie ma zgromadzonych oszczędności (k. 24 – 25 i k. 37 - 39). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2012 r. (k. 42) wnioskodawca oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie październik – grudzień 2011 r. poniósł stratę. Strata ta wyniosła w październiku – 16.176,30 zł; w listopadzie – 15.653,08 zł; w grudniu – 26.327,46 zł. Prowadzeniem gospodarstwa rolnego zajmuje się syn skarżącego A. Z., który uzyskuje z tego tytułu dochody. Gospodarstwo rolne ma powierzchnię [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowego). W 2011 r. wnioskodawca otrzymał do tego gospodarstwa dopłaty z Unii Europejskiej w łącznej kwocie 12.542,62 zł. Wydatki miesięczne rodziny W. Z. wynoszą około 2.000 zł. Skarżący posiada samochód osobowy marki P. [...] [...], rok prod. [...] (k. 45). Do akt sprawy skarżący dołączył: raporty wspomagające wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za okres październik – grudzień 2011 r. (k. 46 – 57); bilans z księgi za okres [...] stycznia – [...] grudnia 2011 r. (k. 58); harmonogramy spłat rat zaciągniętych kredytów (k. 59 – 63); umowę o kredyt inwestycyjny z dnia [...] listopada 2007 (k. 64 – 65); umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie z dnia [...] lutego 2008 r. (k. 66 – 67); umowę kredytu z dnia [...] lutego 2008 r. z załącznikami (k. 68 – 72); umowę o kredyt na rachunku bieżącym z dnia [...] grudnia 2011 r. (k. 75 – 78); aneksy do umów (k. 73 – 74). W tym miejscu należy wskazać, że skarżący nie ustosunkował się do części pytań zawartych we wzmiankowanym wezwaniu referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2012 r. tj. dotyczących wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego; rodzaju prowadzonej działalności rolniczej (rodzaj upraw i ich powierzchnia), przy czym należało również podać stan inwentarza żywego i posiadane maszyny. Tu W. Z. ograniczył się do stwierdzenia, że gospodarstwo to prowadzi pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syn A. Z. i to on uzyskuje z tego tytułu dochód. Wnioskodawca nie nadesłał również wymaganych dokumentów tj. rachunków i faktur określających wysokość miesięcznych wydatków oraz dokumentów (rachunków lub faktur) poświadczających wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego np. sprzedaży mleka, cielaków czy tez sprzedaży innych płodów rolnych z okresu trzech ostatnich miesięcy. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny| ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego tj. kosztów sądowych w całości lub części oraz kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny pozostają: działalność gospodarcza P. Transport Ciężarowy Handel Artykułami Przemysłowymi W. Z. w D., renta T. Z. oraz gospodarstwo rolne prowadzone przez syna skarżącego. W 2011 r. wnioskodawca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości 26.327,46 zł, przy uzyskanym przychodzie 264.565,85 zł (bilans z księgi za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2011 r. – k. 58 i raporty wspomagające wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za okres październik – grudzień 2011 r. k. 46 - 57). Renta T. Z. wynosi 580 zł miesięcznie. Odnośnie prowadzonego przez syna skarżącego gospodarstwa rolnego to należy stwierdzić (z uwagi na zasygnalizowane wcześnie zaniechanie wnioskodawcy w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) brak możliwości ustalenia wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tego tytułu, a także określenia jego potencjału produkcyjnego. Do prowadzonego gospodarstwa rolnego w 2011 r. W. Z. otrzymał dopłaty z Unii Europejskiej w wysokości 12.542,62 zł. Wydatki miesięczne rodziny to kwota około 7.300 zł miesięcznie, w tym: 2.000 zł – wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (k. 44): 1.526,55 zł - rata spłaty kredytu na zakup samochodu osobowego marki P. [...] [...], rok prod. [...], zawartego dnia [...] września 2009 r. na łączną kwotę 91.593 zł (k. 59); 2.037,48 zł - rata spłaty kredytu inwestycyjnego płacona w miesiącu [...] br. zawartego dnia [...] listopada 2007 r. na łączną kwotę 136.000 zł (k. 60 – 61 i k. 64 – 65); 1.825,92 zł - rata spłaty kredytu na zakup przyczepy S. [...], zawartego w dniu [...] lutego 2008 r. na kwotę 88.809,65 zł (k. 62 – 63 i k. 68 – 69). W skład majątku skarżącego wchodzą: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, stodoła, obora oraz ciągnik siodłowy R. [...] [...] [...] rok prod. [...], przyczepa S. [...], rok prod. [...], samochód osobowy marki P. [...] [...], rok prod. [...]. W. Z. posiada kredyt odnawialny na rachunku bieżącym w wysokości 20.000 zł (k. 75). Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności. W tym miejscu należy wskazać, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przede wszystkim należy podnieść, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy leżą dwie przyczyny. Po pierwsze wysokość przychodu uzyskanego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. tj. 264.565,85 zł. W przeliczeniu na poszczególne miesiące analizowanego okresu przychód ten wynosi 22.047,15 zł. Jest to znaczna kwota nawet biorąc pod uwagę, że w zeszłym roku w ogólnym rozliczeniu przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącego poniosło stratę w wysokości 26.327,46 zł. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, publ. LEX nr 479125 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienia NSA z dnia 05 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 227/08, niepubl. i z dnia 03 września 2010 r. sygn. akt II FZ 335/10, niepubl.). Dodatkowo skarżący rozporządza znacznym majątkiem, na który składa się: dom, gospodarstwo rolne oraz posiadane pojazdy mechaniczne (ciągnik siodłowy, przyczepa, samochód osobowy). Dochód rodziny wystarcza zarówno na pokrycie kosztów jej bieżącego utrzymania jak również i spłatę zaciągniętych zobowiązań finansowych, W. Z. nie wykazał bowiem w tym zakresie żadnych zaległości. Drugą przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy jest brak możliwości ustalenia wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz określenia jego potencjału produkcyjnego powstały w wyniku zaniechania wnioskodawcy w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w tym zakresie, który skutkuje tym, że nie można ustalić pełnych możliwości finansowych W. Z. i jego rodziny. Jak podkreślono wyżej to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się w sytuacji niepozwalającej na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.