II SA/Bk 94/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. B. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. G. i T. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych p o s t a n a w i a - odmówić przyznania S. Z. B. z siedzibą w B. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. Z. B. z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie działa w formie stowarzyszenia zwykłego, celem tej działalności jest: ochrona środowiska i przyrody, ekologia, ekorozwój, demokracja, prawa człowieka itp. Środkami działania organizacji są m.in. udział w akcjach społecznych i w postępowaniach administracyjnych mających na celu ochronę środowiska lokalnego. Aktualnie w skład Stowarzyszenia wchodzi trzech członków, w roku 2012 i 2013 organizacja nie osiągnęła dochodu. Wnioskodawca nie posiada majątku, środków trwałych oraz rachunku bankowego (k. 82, k. 122, k. 147 i k. 154 - 155). S. Z. B. z siedzibą w B. nie uczyniło zadość wezwaniu referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2013 r. (k. 149) w zakresie wskazania wysokości miesięcznej składki członkowskiej płaconej przez członków Stowarzyszenia oraz nie nadesłało uchwały ustalającej wysokość tej składki. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). S. Z. B. z siedzibą w B. jest stowarzyszeniem zwykłym, które zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 ze zm.) stanowi uproszczoną formę stowarzyszenia niemającego osobowości prawnej. Oznacza to, że stowarzyszenie zwykłe określa swoją strukturę organizacyjną w regulaminie, który w szczególności wskazuje jego nazwę, cel i środki działania. Środkami działania w przypadku takiego stowarzyszenia są składki członkowie, które uznać należy za majątek stowarzyszenia (Z. Radwański, Podmioty prawa cywilnego w świetle zmian kodeksu cywilnego przeprowadzonych ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. PS 2003, nr 7-8, s.7; postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 519/09, LEX nr 574295). Aktualnie w skład Stowarzyszenia wchodzi trzech członków, w roku 2012 i 2013 organizacja nie osiągnęła dochodu. Wnioskodawca nie posiada majątku, środków trwałych oraz rachunku bankowego. § 6 ust. 1 - 4 Regulaminu Stowarzyszenia wskazuje jako źródło majątku organizacji składki członkowskie. Wysokość tych składek określana jest przez uchwałę członków. Majątek przeznaczony jest wyłącznie na realizacje celów statutowych. Środki pieniężne organizacji przechowywane są na koncie bankowym. Jednym ze środków realizacji celów statutowych Stowarzyszenia jest udział w postępowaniach administracyjnych mających na celu ochronę środowiska lokalnego, co wskazuje na to, iż wnioskodawca powinien przewidywać konieczność dochodzenia swoich praw przed sądem. Dostępność sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Dodatkowo należy wskazać, że wnioskodawca nie złożył wymaganego oświadczenia oraz stosownego dokumentu (uchwały) określającego wysokość składki członkowskiej. Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej należy, zatem stwierdzić, że S. Z. B. z siedzibą w B. mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, braku składki członkowskiej w rezultacie nieosiągające żadnego dochodu musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku np. poprzez zwiększenie liczby członków lub przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie rejestrowe, które może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, prowadzić działalność gospodarczą dla uzyskania środków finansowych na działalność statutową. (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). W tym miejscu należy wskazać, że powoływany przez wnioskodawcę art. 104 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 j.t. ze zm.) nie ma zastosowania na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego o czym stanowi art. 1 tego aktu prawnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.