II SAB/Bk 78/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego w całości w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Rady Miejskiej w S. w przedmiocie podjęcia uchwały w sprawie utworzenia jednostki pomocniczej gminy p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. J. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego w całości. Skarżący wywiódł, iż nie odrobił jeszcze strat w prowadzonym gospodarstwie rolnym powstałych w związku z i. odbytą w okresie od [...] lutego 2006 r. do [...] marca 2007 r. W szczególności nie został jeszcze wywieziony w pełni obornik, nie wykonano planowanych kapitalnych napraw maszyn i remontów budynków. Skutkuje to zwiększeniem wydatków na działania doraźne m.in. zakup plandek do przykrycia plonów zbóż, trzymanych tymczasowo na przyczepach na podwórku, wypożyczenie kopaczki do ziemniaków. Dodatkowo organy władzy publicznej przenoszą na wnioskodawcę obowiązki ustawowe, które wiążą się z koniecznością ponoszenia kosztów. W konsekwencji skarżący zmuszony jest do zamrażania kapitału przeznaczonego np. na odrobienie strat spowodowanych i. Powstałych w ten sposób strat nie rekompensuje zwrot kosztów sądowych. Wskazane okoliczności skutkują tym, że nie jest zabezpieczony opał na zimę, a zboża na zimowe utrzymanie zwierząt i siew są trzymane na podwórku pod plandekami. J. B. wskazał również na niskie plony zbóż, niezacielenie krów na skutek i., które spowodowało, że zwierzęta te dają mało mleka oraz utratę klientów na mleko. Gmina S. zablokowała obrót nieruchomościami i z tego tytułu skarżący również nie może pozyskać żadnych środków. J. B. podkreślił, iż jest osobą cierpiącą na nieuleczalną chorobę p. Dodatkowo niezdolność do pracy o charakterze trwałym w połączeniu z koniecznością zażywania lekarstw obniżających zdolność psychoruchową umożliwia pracę jedynie we własnym gospodarstwie rolnym i to na własne ryzyko oraz skutkuje koniecznością korzystania z pomocy osób trzecich. Skarżący utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 130 zł oraz z dochodu uzyskiwanego ze sprzedaży mleka w kwocie 140 zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada grunty rolne o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha dzierżawione od gminy), las o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m² (powierzchnia mieszkalna [...] m²) oraz [...] maszyn rolniczych mających średnio [...] lat (wartość szacunkowa około 74.500 zł). Razem ze skarżącym mieszka jego matka I. B., która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. J. B. wyszczególnił również nieuregulowane do [...] br. należności pieniężne w łącznej kwocie 43.490 zł, w tym: koszty pełnomocnika do reprezentowania skarżącego przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu – 4.000 zł; pożyczka sąsiedzka – 14.000 zł; wpisy sądowe w łącznej kwocie 490 zł (w sprawach sygn. akt [...] [...] [...] Sąd Rejonowy w B.; [...] [...] [...] Sąd Rejonowy w S.; [...] [...] Sąd Rejonowy w S. oraz wpis od apelacji w sprawie wieczystoksiegowej); opłata legalizacyjna samowoli budowlanej 25.000 zł (tu skarga do sądu administracyjnego na odmowę przedłużenia terminu do sporządzenia projektu budowlanego) oraz częściowo podatek rolny za lata [...] – [...]. W [...] br. Skarb Państwa był winny wnioskodawcy łączną kwotę 19.869,88 zł, w tym: dopłaty obszarowe za [...] r. – 19.264,28 zł (decyzja nieostateczna) oraz zwrot kosztów sądowych w wysokości 605,60 zł w sprawach sygn. akt tut. Sądu II SAB/Bk78/10; II SAB/Bk 53/10 oraz WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2140/10. W tym samym okresie skarżący otrzymał od Skarbu Państwa zwrot kwoty 3.458,20 zł, w szczególności: odszkodowanie za szkody wyrządzone przez b. – 851 zł; wyrównanie dopłat obszarowych z Unii Europejskiej za [...] r. – 2.500 zł; zwrot kosztów sądowych w sprawie [...] [...] [...] Sąd Rejonowy w B. – 107,20 zł. Dodatkowo J. B. jest winien do zwrotu w pieniądzu lub naturze 100 litrów oleju napędowego oraz jest zobowiązany pokryć koszty ustanowienia geodety w kwocie 1.000 zł. Dnia [...] stycznia 2011 r. skarżący posiadał 56,39 zł. Brakujące środki finansowe na utrzymanie własne wnioskodawcy pochodziły z pożyczek rodziny i znajomych (do spłaty w pieniądzu, przez odpracowanie lub też w produktach rolnych). Do dnia [...] lutego 2011 r. J. B. nie otrzymał jeszcze na konto dopłat do produkcji rolnej z Unii Europejskiej (k. 43 – 44). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2011 r. (k. 52) skarżący wyszczególnił posiadane maszyny rolnicze tj. ciągnik rolniczy [...] [...] , rok prod. 1971; ciągnik rolniczy [...] [...] [...], rok prod. 2010 r.; pług dwuskibowy – zakupiony w [...] r.; brony ciągnikowe, rok prod. [...]; siewnik zbożowy, rok prod. [...]; kultywator, rok prod. [...]; kosiarka rotacyjna, rok prod. [...]; przetrząsaczko – zgrabiarka, rok prod. [...]; kopaczka do ziemniaków, rok prod. [...]; rozrzutnik obornika, rok prod. [...]; sadzarka do ziemniaków, rok prod. [...]; prasa zbierająca, rok prod. [...]; obsypnik, rok prod. [...]. Wnioskodawca dnia [...] grudnia 2010 r. zakupił fabrycznie nowy ciągnik rolniczy [...] [...] [...] o wartości 54.543 zł. J. B. podkreślił, że od [...] stycznia 2011 r. uiścił wpisy sądowe w łącznej kwocie 400 zł w sprawach zawisłych przed tut. Sądem sygn. akt II SA/Bk 735/10; I SAB/Bk 1/11; II SAB/Bk 9/11 i II SA/Bk 62/11. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] grudnia 2010 r. do [...] lutego 2011 r. (k. 59); fakturę z dnia [...] grudnia 2010 r. na zakup ciągnika rolniczego [...] [...] (k. 60); oświadczenie o sytuacji majątkowej skarżącego z dnia [...] czerwca 2003 r. (k. 61) oraz specyfikację techniczną ciągnika rolniczego [...] [...](k. 58). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym kosztów sądowych postępowania kasacyjnego) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, że źródłem jego miesięcznego utrzymania pozostaje dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz renty w łącznej wysokości 270 zł. W okresie od [...] grudnia 2010 r. do [...] lutego 2011 r. na rachunek bankowy wnioskodawcy wpłynęła łączna kwota 43.143,62 zł, w szczególności: 25.550,80 zł z tytułu przeksięgowania zapadającej lokaty; 14.000 zł z tytułu wpłaty własnej; 851 zł z tytułu odszkodowania od Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B.; 2,79 zł tytułem kapitalizacji odsetek; 423,78 zł renty za pierwszy kwartał 2011 r. oraz 2.315,25 zł z tytułu decyzji ARiMR, przy stanie konta na dzień [...] grudnia 2010 r. 15.539,59 zł. W badanym okresie J. B. wypłacił z konta 58.342,40 zł (wraz z poniesionymi opłatami za prowadzenie rachunku i podatkiem od odsetek). Na dzień [...] lutego 2011 r. stan konta skarżącego wynosił 340,81 zł (k. 59). W styczniu br. Skarb Państwa był winny wnioskodawcy kwotę 19.869,88 zł (dopłaty obszarowe za [...] r. i zwrot kosztów sądowych). Do [...]2011 r. zadłużenie J. B. wynosiło łącznie 43.490 zł (koszty pełnomocnika przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu; pożyczka sąsiedzka; wpisy sądowe; opłata legalizacyjna samowoli budowlanej oraz częściowo podatek rolny za lata [...] – [...]). Ponadto, J. B. powinien zwrócić w pieniądzu lub naturze 100 litrów oleju napędowego oraz pokryć koszty ustanowienia geodety – 1.000 zł. Brakujące środki finansowe na utrzymanie wnioskodawcy pochodziły z pożyczek rodziny i znajomych (do spłaty w pieniądzu, przez odpracowanie lub też w produktach rolnych). Do dnia [...] lutego 2011 r. J. B. nie otrzymał jeszcze dopłat do produkcji rolnej z Unii Europejskiej. W skład majątku wnioskodawcy wchodzą grunty rolne o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha dzierżawione od gminy), las o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m² (powierzchnia mieszkalna [...] m²) oraz [...] maszyn rolniczych. Skarżący dnia [...] grudnia 2010 r. zakupił ciągnik rolniczy [...] [...] [...] o wartości 54.534 zł (k. 59 – 60). Na obecnym etapie koszty sądowe w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 05 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07, niepublikowane). Zaakcentować należy również, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż wbrew twierdzeniom J. B. jego sytuacja materialna pozwala na pokrycie kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie niniejszej. U podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł przede wszystkim fakt, iż w badanym okresie od [...] grudnia 2010 r. do [...] lutego 2011 r. skarżący był w stanie zgromadzić i wydatkować 58.342,40 zł (z czego 54.534 zł na zakup ciągnika marki [...] [...] [...]). Dodatkowego podkreślenia wymaga, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek ten został sporządzony dnia [...] lutego 2011 r. k. 44) tj. dnia [...] lutego 2011 r. wnioskodawca wypłacił z konta bankowego 2.500 zł (k. 59), nie przeznaczając ich części na pokrycie kosztów wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Powyższe kwoty świadczą o znacznym potencjale finansowym skarżącego, pozwalającym zarówno na pokrycie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem własnym, produkcją rolną, zgromadzeniem środków finansowych na zakup ciągnika rolniczego, a także niewątpliwie na pokrycie kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie niniejszej. Na marginesie jedynie należy wskazać, że J. B. w oświadczeniach zawartych w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych w tut. Sądzie w okresie od [...] grudnia 2010 r. do [...] lutego 2011 r. (tj. pokrywającym się z datą wyciągu bankowego będącym przedmiotem analizy w sprawie niniejszej), nie wykazywał, że posiada zgromadzone oszczędności (k. 51 – 52 w aktach sygn. II SAB/Bk 53/10 i k. 18 – 19 w aktach sygn. II SA/Bk 788/10). Powyższe dotyczy spraw sygn. akt II SAB/Bk 53/10 (wniosek wpłynął [...] grudnia 2010 r. – stan oszczędności wnioskodawcy na ten dzień wynosił 40.590,39 zł) i sygn. akt II SA/Bk 788/10 (wniosek wpłynął [...] grudnia 2010 r. – stan konta skarżącego w tym dniu wynosił 15.039,59 zł) – k. 59. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.