II SO/Bk 12/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2026 r. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w N. z 9 sierpnia 2025 r. nr [...] w sprawie ze skargi K. A. I. na czynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w B. w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w N. z 9 sierpnia 2025 r. nr [...] Skarżący – K. I. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Pierwotnie skarga została zarejestrowana pod sygnaturą II SAB/Bk 146/25. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 9 stycznia 2026 r. skargę zakwalifikowano jako skargę na czynność w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Bk 10/26. O powyższym został poinformowany pełnomocnik skarżącego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Narewce z 9 sierpnia 2025 r. nr 03-108/37/D-ZDP/2025 wydanej w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że zaskarżona czynność w zakresie nieprzyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej pozostaje w bezpośrednim związku z decyzją o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Zachodzi pomiędzy nimi tożsamość podmiotowa (dotycząca skarżącego cudzoziemca), zaś w aspekcie przedmiotowym występuje nierozerwalna spójność: wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu wprost przekreśla możliwość uzyskania ochrony międzynarodowej, a złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej z mocy prawa wstrzymuje możliwość wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Podniesiono, że sam ustawodawca przewidział w art. 305 ustawy o cudzoziemcach, automatyczne zawieszenie postępowania lub wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w przypadku złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, czyli normatywnie usankcjonował bezpośrednie powiązanie obu postępowań. Zasadnym jest zatem wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta PSG w Narewce, które uruchomi swojego rodzaju ochronę tymczasową cudzoziemca, która z mocy prawa powinna nastąpić automatycznie. W wyniku wykonania tej decyzji zachodzi wysokie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci doświadczenia skarżącego prześladowania lub poważnej krzywdy. Wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu bezpośrednio godzi w prawo do życia skarżącego oraz jego prawo do wolności od tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Sam pobyt skarżącego w Pakistanie wiąże się z wysokim niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w postaci śmierci, obrażeń ciała, krzywdy psychologicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W świetle jednak art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W cytowanym przepisie mowa jest nie tylko o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ale także aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Oznacza to, że przedmiotem ochrony tymczasowej może być nie tylko zaskarżony akt lecz także inne akty wydane wcześniej z tym jednak warunkiem, że mieszczą się one "w granicach tej samej sprawy". W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest czynność Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku odmowy przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a wniosek skarżącego o ochronę tymczasową dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Narewce z 9 sierpnia 2025 r. nr 03-108/37/D-ZDP/2025 zobowiązującej skarżącego do powrotu. Powstaje pytanie jak należy rozumieć sformułowanie odnoszące się do wszystkich postępowań "w granicach tej samej sprawy" a w szczególności czy w granicach sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia mieści się ww. decyzja. Należy zauważyć, że w art. 134 P.p.s.a. ustawodawca posłużył się zwrotem "w granicach danej sprawy", a w art. 135 P.p.s.a. nakazał stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych lub podjętych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga", z odpowiednim zastrzeżeniem. Należy zauważyć, że poprzednio obowiązująca ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.) w art. 29, którego odpowiednikiem na gruncie przepisów P.p.s.a. jest art. 135 także używała zwrotu "w granicach danej sprawy". Zdaniem sądu brak jest podstaw do uznania, że sens znaczeniowy tych sformułowań miałby różnić się od znaczenia zwrotu z art. 61 § 3 P.p.s.a. "w granicach tej samej sprawy". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7), podjętej wprawdzie pod rządem poprzedniej ustawy procesowej ale zachowującej aktualność także obecnie, stwierdził, że zwrot "w granicach danej sprawy" użyty w art. 29 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (tak też postanowienia NSA: z 2 września 2009 r., II OZ 689/09; z 14 września 2010 r., II GZ 246/10; z 12 czerwca 2012 r., II FZ 441/12, pub. CBOSA). Podzielając to stanowisko i przenosząc zawartą w nim argumentację na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że o takiej tożsamości nie może być mowy, bowiem jedyne co łączy zaskarżoną czynność odmawiającą przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej ze sprawą decyzji zobowiązującej skarżącego do powrotu, to osoba skarżącego (tak też NSA w postanowieniu z 22 stycznia 2026 r., II OZ 12/26, pub. CBOSA). W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.