I SA/Bd 1024/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z alimentów i wsparcia rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł z tytułu alimentów. Jako majątek wnioskodawczyni wskazała mieszkanie o pow. [...]m² o wartości ok. [...]zł. Jednocześnie wskazała, że nieruchomość jest zabezpieczona hipoteką na rzecz banku. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawczyni wskazała: [...] zł – czynsz; [...] zł – media za mieszkanie; [...] zł – koszt wyżywienia oraz [...] zł – leki syna. Zarządzeniem z dnia 21 grudnia 2015r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na wniosek skarżącej zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2016r. referendarz sądowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Powyższą korespondencję doręczono skutecznie stronie skarżącego w dniu 08 lutego 2016r. W dniu 27 stycznia 2016r. wpłynęła do Sądu korespondencja skarżącej która przedłożyła decyzję z dnia [...]2015r. o uznaniu jej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku; składniki czynszu i opłat oraz rozliczenie za wodę. Pozostałe oświadczenia oraz dokumenty do dnia dzisiejszego nie zostały uzupełnione. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego (pomimo, że termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony) przedłożyła tylko decyzję z dnia [...] 2015r. o uznaniu jej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku; składniki czynszu i opłat oraz rozliczenie za wodę. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że skarżąca bardzo wybiórczo przedstawiła swoją sytuację finansową i majątkową. W ogóle nie przedłożyła: zeznań podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe; wyciągów z rachunków bankowych; oświadczenia o rodzajach, formie i zakresie uzyskanych świadczeń z pomocy społecznej; oświadczenia z kim zamieszkuje; oświadczenia o źródłach utrzymania; oświadczenia o posiadanych samochodach lub innych pojazdach; oświadczenia czy z jej majątku prowadzona jest egzekucja sądowa bądź administracyjna. Podkreślenia wymaga, że skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej jak również sytuacji członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012r., sygn. akt I OZ 125/12). Brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. skutkuje bowiem odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ182/12). Strona, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby referendarza sądowego co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Referendarz sądowy nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 71/09; z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II FZ 260/09; z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji