I SA/Bd 103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą po wznowieniu postępowania uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w T.nr [...] z dnia [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny: decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy wobec J. Ż. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] Rozstrzygnięcie organu II instancji zostało stronie doręczone w dniu 15 października 2007 r. w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej. Strona w dniu 22 kwietnia 2009 r. złożyła do Dyrektora Izby Celnej w T. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną organu II instancji, w którym wskazała, iż nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, gdyż w tym czasie przebywała poza granicami kraju. Postanowieniem z dnia [...], organ II instancji wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2009 r. strona wyjaśniła, że nie była świadoma faktu wysyłania na jej adres korespondencji. Podniosła, iż jedyne pismo, które zostało podjęte w domu, odebrał E. C. - dziadek strony, który jest w opinii J. Ż. osobą niepełnosprawną fizycznie, jak i psychicznie. Dla potwierdzenia swych twierdzeń wnioskodawca załączył zaświadczenia lekarskie z dnia 05 grudnia 2006 r. oraz z dnia 13 sierpnia 2009 r, jak również kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego E. C.. Decyzją z dnia [...]1 Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. [...]z dnia [...] W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej zmianę i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, iż w postępowaniu wszczętym postanowieniem o wznowieniu postępowania, organ zbadał, czy występowały podstawy do wznowienia i następnie po analizie ustalonego stanu faktycznego odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej. Podkreślono, iż spór w sprawie dotyczy kwestii czy strona nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nie z własnej winy oraz czy ww. rozstrzygnięcie można było uznać w związku z powyższym za skutecznie doręczone. Dyrektor Izby Celnej po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe. Wskazano, iż postępowanie zostało wszczęte postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...], które zostało stronie skutecznie doręczone w dniu 06 czerwca 2003 r. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynikało, że została ona odebrana przez pełnoletniego domownika – E.C., którego podpis widnieje na powyższym dokumencie. W ocenie organu odwoławczego E. C. nie można uznać za osobę niezdolną do czynności odbioru poczty. Dostarczona w toku postępowania dokumentacja medyczna wskazuje jedynie na fakt, iż E. C.jest osobą przewlekle chorą. Natomiast żaden, z przedłożonych dowodów nie potwierdza faktu ewentualnej ograniczonej zdolności do czynności prawnych, która mogłoby mieć wpływ na prawidłowość doręczenia zastępczego. Podniesiono, że jeżeli pełnoletni domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego przez siebie pisma adresatowi, okoliczność taka pozostaje bez wpływu na bieg terminów procesowych. Prawidłowo dokonane doręczenie zastępcze jest bowiem równoważne w skutkach z takim doręczeniem, gdy pismo trafia bezpośrednio do rąk adresata. Tym samym zdaniem organu II instancji strona została skutecznie zawiadomiona o toczącym się postępowaniu i to w jej interesie leżało wzięcie w nim czynnego udziału. Jednocześnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 147 §1 Ordynacji podatkowej w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, strona obowiązana była do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, czego nie uczyniła. W konsekwencji zdaniem organu w sprawie nie doszło do przedawnienia. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] określająca kwotę długu celnego, została stronie skutecznie doręczona, w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, w dniu 03 sierpnia 2005 r. Konsekwencją powyższych ustaleń było uznanie prawidłowości doręczenia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w omawianej sprawie, tj. decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]., które, zgodnie z adnotacją urzędową, znajdującą się na kopercie miało miejsce w dniu 15 października 2007 r. w trybie doręczenia zastępczego. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż strona nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. W konsekwencji w przedmiotowym postępowaniu nie wystąpiły przesłanki określone w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej. W skardze do sądu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż organ II instancji pomija na jakie schorzenia cierpi jego dziadek - wskazując jedynie, że jest osobą przewlekle chorą. Pomija przy tym, że ma amputowane obydwie nogi, co spowodowane jest miażdżycą oraz cukrzycą. Zdaniem strony nie trzeba być specjalistą by uznać jakie skutki w sferze psychicznej powoduje miażdżyca. Autor skargi podnosi, iż dla organu podatkowego konieczne byłoby ubezwłasnowolnienie chorego. Jego zdaniem nie ma takiej potrzeby, natomiast stan zdrowia powoduje, że dziadek o wielu rzeczach nie pamięta. Miażdżyca spowodowała nieodwracalne zmiany również dotyczące pracy mózgu m.in. pamięci. Chory jest osobą wymagającą stałej opieki osoby drugiej, doręczenie nastąpiło zapewne w chwili gdy chwilowo nie było nikogo w domu. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, iż strona faktycznie nie otrzymała postanowienia o wszczęciu postępowania istnieje przesłanka do uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Zdaniem skarżącego organy zarówno I jak i II instancji nie przeprowadziły pełnego postępowania dowodowego w tej sprawie. Skoro zostały przedłożone zaświadczenia lekarskie wskazujące na zaawansowaną miażdżycę i cukrzycę u dziadka, to organ twierdząc, że nie mają one wpływu na skuteczność doręczenia winien bądź przesłuchać dziadka bądź powołać biegłego dla oceny świadomości dziadka w momencie odbioru korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż wzruszenie decyzji z dnia [...] nie było możliwe z uwagi na treść art. 2652 ustawy z 1997 r. - Kodeks celny. Termin 3 lat, po upływie którego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a także nie wznawia postępowania, został tam określony przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, w zakresie w nim unormowanym, wyłączającym stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego, tym samym wyłączając odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji. Określenie "sprawy dotyczące długu celnego" obejmuje bowiem wszystkie sprawy związane z długiem celnym, o ile ten dług powstał przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa UE. Dla poparcia swego stanowiska Dyrektor Izby Celnej przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt I GSK 144/08). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób, który mógłby implikować jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione jest w zasadzie od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach faktycznych sprawy zaistniały podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanej w stosunku do skarżącego w przedmiocie nałożonego cła w ramach instytucji wznowienia postępowania. W trakcie postępowania dotyczącego wznowienia postępowania skarżący podniósł w korespondencji z dnia 17 sierpnia 2009 r., że jedyne pismo w sprawie długu celnego, które zostało odebrane w domu odebrał jego dziadek E. C.. Było to postanowienie z dnia [...] o wszczęciu postępowania w sprawie doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 6 czerwca 2003 r. na podstawie art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej ord. pod. Z akt sprawy wynika jednak, że kwestionowane przez skarżącego doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania, jako nieskuteczne z uwagi na doręczenie do rąk chorego dziadka, nie miało charakteru incydentalnego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że E. C. odebrał w niniejszej sprawie również postanowienie z dnia [...] o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Doręczenie to miało miejsce w dniu 12 czerwca 2003 r. Zdaniem Sądu w stanie faktycznym sprawy, mając głównie na względzie fakt dwukrotnego doręczenia korespondencji na podstawie art. 149 ord. pod. organy celne miały prawo przyjąć, że w sprawie skutecznie wszczęto postępowanie. Zgodnie z art. 149 ord. pod. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Słusznie zdaniem Sądu organy celne uznały, że przedłożona w toku postępowania dokumentacja medyczna dotycząca dziadka skarżącego wskazuje, że Pan E.C. jest osobą przewlekle chorą (po amputacji kończyn dolnych). Natomiast żadne z przedłożonych zaświadczeń lekarskich nie potwierdza jakiegokolwiek upośledzenia psychicznego pacjenta, które mogłoby mieć wpływ na prawidłowość doręczenia zastępczego. Wskazać w tym miejscu należy, że czynność, której miał dokonać dziadek skarżącego polegała na prostym działaniu w postaci oddania korespondencji. Skoro dwukrotnie taka korespondencja została wydana przez doręczyciela domownikowi skarżącego w celu jej oddania adresatowi, a dorosły domownik w osobie dziadka skarżącego podjął się przekazania jej adresatowi, to uprawnionym jest twierdzenie o skutecznym doręczeniu korespondencji skarżącemu. Jeśli dziadek skarżącego posiadał zdolności do odbioru przesyłek, to również należy przyjąć, że był zdolny do ich oddania adresatowi. Stwierdzić dalej należy, że obowiązkiem strony postępowania wyjeżdżającej za granicę na okres dłuższy niż dwa miesiące jest ustanowienie pełnomocnika do spraw doręczeń. Wynika to wprost z treści art. 147 § 1 ord. pod., który stanowi, że w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy, strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń. Przepis ten, jak i wcześniej wskazany art. 149 ord. pod. w sprawach celnych znajduje odpowiednie zastosowanie na mocy art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Wobec powyższego, brak ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń skutkuje twierdzeniem, iż organ miał prawo przyjąć za skuteczne – doręczanie korespondencji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 614/04, LEX nr 147741 organ podatkowy, po ustaleniu, iż osoba wymieniona w art. 147 § 1 lub § 2 Ordynacji podatkowej nie ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń i nie zawiadomiła o tym właściwego w sprawie organu podatkowego, nie ma obowiązku podejmowania innych działań zmierzających do doręczenia decyzji w oparciu o przepis art. 150 Ordynacji podatkowej. Godzi się również w tym miejscu podkreślić, że w przedmiotowej sprawie został wydany prawomocny wyrok tutejszego Sądu w dniu [...] sygn. akt [...], w którym Sąd działając na podstawie wcześniej już przywołanego art. 134 p.p.s.a., badał czynny udział stron w postępowaniu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że wszystkie osoby w stosunku, do których została wydana decyzja wymierzająca cło, posiadały status strony w postępowaniu administracyjnym i każdej z tych osób należało zapewnić czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Istotne jest to, że Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej ówcześnie do Sądu decyzji, zakwestionował jedynie – jako brak czynnego udziału strony w postępowaniu – sposób doręczenia decyzji zobowiązanemu R. A.. Przyjmując wprost, że doszło w tym zakresie do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W orzeczeniu tym Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia wskazanej zasady w stosunku do pozostałych stron postępowania administracyjnego (postępowania celnego). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie samego wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 506/05, LEX nr 187499). Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny Sądu, i co do których Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą (por. orzeczenie WSA we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1890/07 LEX nr 397665). Odnotować także wypada, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu I instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, OSP 2008/11/119). Najważniejszym jednak argumentem stanowiącym o braku możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, powołanym przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, jest przeszkoda formalnoprawna w postaci szczególnego unormowania stanowiącego o zakazie wznawiania postępowania. Tym przepisem jest art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, który znajduje w sprawie zastosowanie na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623 ze zm.), stanowiącym, że przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Przywołany przepis postanawia, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. Dług celny w przedmiotowej sprawie, jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]wymierzającej skarżącemu cło, powstał w dniu 14 grudnia 2000 r. Tym samym w związku z upływem tego trzyletniego terminu brak jest prawnej możliwości wzruszenia decyzji wymierzającej cło skarżącemu. Termin, po upływie którego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a także nie wznawia postępowania, został określony przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, w zakresie w nim unormowanym wyłączającym stosowanie przepisów Działu IV ord. pod., do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego, tym samym wyłączając odpowiednie stosowanie przepisów ord. pod. (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt I GSK 7/08, LEX nr 530454). Dla określenia początku biegu terminu, o którym stanowi art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, prawnie obojętna jest data doręczenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Nieistotnym jest także to, czy decyzja organu celnego wydana na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego posiada kwalifikowane wady prawne. Upływ trzyletniego terminu liczonego od dnia powstania długu celnego uniemożliwia, stosownie do art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, czy też wznowienia postępowania (dopisek Sądu) (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt I GSK 2244/06, LEX nr 375211). Wobec powyższego wszystkie argumenty skargi należało uznać za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić.