I SA/Bd 163/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 06 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Z z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...]/RED w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami. Oświadczył, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego wypłacanego w kwocie [...]zł. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. [...] m˛ oraz działkę o pow. [...] m˛. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Rubryka zobowiązania i stałe wydatki nie została wypełniona. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący oświadczył, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz złożył wniosek o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów źródłowych. Zarządzeniem z dnia 29 lipca 2016r. stronie przedłużono termin na uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 16 sierpnia 2016r. wpłynęły do Sądu dokumenty tj.: ugoda; harmonogram spłat do ugody; zawiadomienie o cesji wierzytelności; kserokopia umowy o kredyt gotówkowy; oświadczenie córki skarżącego o posiadaniu zadłużenia u kontrahentów na kwotę ok. [...] zł; deklaracje VAT-7 córki skarżącego za miesiące od marca do maja 2016r.; faktury za ciepło; decyzja o waloryzacji emerytury; rachunek za energię; faktury za wodę; umowa dzierżawy gruntu; zajęcie wierzytelności; kserokopia dowodu rejestracyjnego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący (pismo z dnia 26 lipca 2016r.), może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego (pomimo, że termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony) nie przedłożył wszystkich dokumentów o które był wzywany. Skarżący wybiórczo przedstawił swoją sytuację finansową i majątkową oraz osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Otóż nie przedłożył własnych zeznań podatkowych za lata 2014-2015; nie przedłożył zeznań podatkowych córek za lata 2014-2015; nie przedłożył żadnych wyciągów z rachunków bankowych; nie przedłożył odpisu książki przychodów i rozchodów dotyczącej działalności gospodarczej prowadzonej przez córkę skarżącego oraz wyciągu z jej firmowego rachunku bankowego. Podkreślenia wymaga, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej jak również sytuacji członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012r., sygn. akt I OZ 125/12). Brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. skutkuje bowiem odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ182/12). Strona, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby referendarza sądowego co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Referendarz sądowy nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 71/09; z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II FZ 260/09; z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09). Ponadto jak wynika z deklaracji VAT-7 córka skarżącego na nabycie towarów i usług w okresie od marca do maja 2016r. wydatkowała kwotę [...]zł. Odnosząc się do powyższej okoliczności wskazać należy, że część kwoty przeznaczonej na finansowanie działalności gospodarczej córka skarżącego z którą wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe może wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych. Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji