I SA/Bd 205/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 04 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M.-K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. postanawia oddalić wniosek Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wąbrzeźnie z dnia [...] w przedmiocie określenia J. M.-K. (skarżącej) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. Decyzja organu II instancji zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy została doręczona stronie w dniu 23 grudnia 2013r. Skargę z dnia 16 stycznia 2013r. na ww. decyzję organu odwoławczego strona nadała w placówce pocztowej w dniu 18 stycznia 2013r., adresując na kopercie przesyłkę do Dyrektora Izby Skarbowej w B. i podając adres: B., ul. J. K. 5 (adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy). Po odmowie przyjęcia przesyłki przez Sąd została ona zwrócona do nadawcy. 25 stycznia 2013r. J. M.-K. nadała skargę ponownie adresując ją do Dyrektora Izby Skarbowej w B.. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił przedmiotową skargę jako wniesioną po terminie. Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone stronie w dniu 04 marca 2014r. Pismem z dnia 31 marca 2014r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 02 kwietnia 2014r. skarżąca złożyła za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od ww. decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że nie odebrała osobiście postanowienia Sądu z dnia 20 lutego 2014r. o odrzuceniu skargi. Korespondencję zawierającą to rozstrzygnięcie odebrała rodzina, która przekazała ją stronie w dniu 29 marca 2014r. Skarżąca podniosła, że dopiero z treści uzasadnienia postanowienia z dnia 20 lutego 2014r. dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podała, że nie posiada żadnej wiedzy prawniczej i nie była świadoma jakie prawa jej przysługują w przypadku złożenia skargi po terminie. Podniosła, że wskutek przebytych chorób (tętniak mózgu i wylew krwi do mózgu) stała się osobą nieporadną. Wyjaśniła, że skargę skierowała na adres Sądu wskutek oczywistej omyłki pisarskiej. W piśmie strona umieściła zapis, że załącznikiem do niego jest karta leczenia szpitalnego. Jednocześnie złożyła skargę na ww. decyzję organu odwoławczego. Zarządzeniem z dnia 05 maja 2014r. Sąd wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania: - wyjaśnień czy pismo z dnia 31 marca 2014r. zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi" stanowi jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W przypadku odpowiedzi twierdzącej pouczyć stronę, że może przedstawić uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Stronę poinformowano jednocześnie, że brak odpowiedzi skutkować będzie rozpoznaniem złożonego pisma wyłącznie w zakresie zgodnym z jego tytułem czyli, jako "Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi"; Ponadto wezwano skarżącą do złożenia odpisu karty leczenia szpitalnego, który strona wskazała jako załącznik do wniosku z dnia 31 marca 2014r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując, że przedmiotowy dokument nie został do przedmiotowego wniosku dołączony. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca wyjaśniła, że jej pismo z dnia 31 marca 2014r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek wskazała, że pismo zawierające odpis postanowienia o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. odebrała rodzina w dniu 4 marca 2014r. Strona osobiście nie odbierała kierowanej do niej korespondencji, która został jej przekazana w dniu 29 marca 2014r. Po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia skargi podjęła niezwłocznie kroki zmierzające do sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Skarżąc wyjaśniła, że dopiero z uzasadnienia postanowienia dowiedziała się, iż ma możliwość złożenia przedmiotowego wniosku. Nie posiada żadnej wiedzy prawniczej i nie była świadoma, jakie uprawnienia przysługują w przypadku złożenia skargi po upływie terminu. Podała ponadto, że wskutek prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego nie jest w stanie ponosić kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Wskutek przebytych chorób tj. tętniaka mózgu i wylewu krwi do mózgu stała się osobą nieporadną i z ogromnym trudem przychodzi jej odnaleźć się w załatwianiu spraw życia codziennego. Do pisma strona załączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 10 grudnia 2004r potwierdzającą pobyt w szpitalu w dniach 30 listopada 2004r – 11 grudnia 2004r., zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 30 października 2009r., wyniki badań z dnia 12 listopada 2009r. i skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia 18 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z zawartą w piśmie z dnia 31 marca 2014r. argumentacją skarżącej oraz jej odpowiedzią na wezwanie Sądu z dnia 06 maja 2014r. ww. pismo skarżącej z dnia 31 marca 2014r. uznane zostało za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W świetle postanowień zawartych w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 §1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art.87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000 nr 20, poz. 757). W tym miejscu Sąd pragnie przywołać również postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006r. sygn. akt I SAB/Wa 78/2005, w którym czytamy - brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 października 2002r., sygn. akt V S.A. 793/03, Mon.Praw. 2002, nr 23, s 1059). W literaturze wskazuje się na orzecznictwo, w którym podniesiono, iż następujące okoliczności faktyczne nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu: zwolnienie lekarskie od pracy (wyr. NSA z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97, LEX nr 36 902); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyr. NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw ((post. NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.); nieznajomość prawa (wyr. NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37 127); przebywanie w areszcie śledczym (post. NSA z dnia 20 października 2004 r., FZ 432/04, niepubl.); choroba wymagająca leżenia, jeżeli skarżący mógł nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników (post. NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04, niepubl.)., (w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006)). Mając na uwadze powyższe wywody w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, rozpatrując złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłankę braku winy Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to nie zostało spełnione ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Strona swój wniosek uzasadnia faktem, iż postanowienie o odrzuceniu skargi, którego dowiedziała się o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi odebrał członek rodziny. Podnosi również argumentację o złym stanie zdrowia oraz braku wiedzy prawniczej. W ocenie Sądu wyjaśnienia strony skarżącej świadczą o jej winie i nie mogą stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że z analizy akt sprawy wynika, iż w imieniu skarżącej postanowienie z dnia 20 lutego 2014r. o odrzuceniu skargi osobiście odebrał w dniu 04 marca 2014r. jej mąż. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). W ocenie Sądu z powyższych względów za tego typu przeszkodę nie można uznać okoliczności odebrania odpisu postanowienia tutejszego Sądu z dnia 20 lutego 2014r. przez męża skarżącej w dniu 04 marca 2014r., który przekazał tenże odpis skarżącej w dniu 29 marca 2014r. Doręczenie to było bowiem skuteczne w stosunku do skarżącej (zgodnie z art. 72 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a dopuszczenie do sytuacji, w której dorosły domownik (mąż) nie przekazał skarżącej niezwłocznie korespondencji, należy oceniać jako brak dochowania przez skarżącą należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Za przeszkodę w dochowaniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie można było również uznać chorób skarżącej, mających charakter przewlekły. W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 roku, sygn. akt I OZ 966/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak: podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 roku, sygn. akt II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 1976 roku, sygn. akt IV PRN 8/76, Baza Orzeczeń LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 roku, sygn. akt II CO 18/73, Baza Orzeczeń LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 roku, sygn. akt II SA/Wr 1329/01 niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 roku, sygn. akt SA/Sz 1117/99). Na nagły charakter przeszkody, uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, wskazuje się również w innych, licznych orzeczeniach sądów (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1998 roku, sygn. akt SA/Łd 575/98 (Baza Orzeczeń LEX nr 36221); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 roku, sygn. akt III SA 1436/99 (Baza Orzeczeń LEX nr 40057); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 2162/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 43285); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt I SA/Ka 1718/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 33415); postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 roku, sygn. akt II OZ 712/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu skarżąca, mimo że cierpi na przewlekłe choroby, nie wykazała, że są to choroby uniemożliwiające podejmowanie czynności procesowych. Podkreślenia wymaga fakt, że dokumentacja medyczna przedłożona przez skarżącą pochodzi z lat 2004-2011, a skarżąca nie wykazała, aby jej aktualny stan zdrowia uniemożliwił jej zachowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi (04 - 11 marca 201r roku). Jednocześnie, jak wskazuje przebieg postępowania w niniejszej sprawie, skarżąca - mimo że dotknięta jest schorzeniami wynikającymi z przedłożonej dokumentacji, jest w stanie samodzielnie składać pisma zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i w postępowaniu sądowym (nadane w urzędzie pocztowym skarga, wnioski o przywrócenie terminu). Za zasadnością wniosku nie mogły przemawiać również podnoszona przez stronę argumentacja sprowadzająca się do usprawiedliwienia uchybionemu terminowi przez błąd (nieświadomość) wynikający z nieznajomości przepisów prawa. Ja wskazano wyżej zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem nieznajomość prawa nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu (por. również: wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127, postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279). W konsekwencji, w ocenie Sądu we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które wykluczałyby możliwość zachowania terminu do wniesienia wniosku. Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 86 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi.