I SA/Bd 339/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.-M. spółka z o.o. w K. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2015 r. postanawia: odrzucić skargę Z akt sprawy wynika, że M.-M. spółka z o.o. pismem z dnia 15 maja 2021 r. wniosła skargę do tut. Sądu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2015 r. Skarga została podpisana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego J. D., działającego na podstawie pełnomocnictwa z dnia 15 maja 2021 r. udzielonego przez M. M.. Sąd ustalił, że M. M. został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego z funkcji prezesa zarządu spółki M.-M. w dniu 17 czerwca 2021 r. W związku z tym Sąd podejmował działania, aby ustalić, czy spółka posiada zarząd uprawniony do jej reprezentowania. W tym celu wysyłano pisma do: Sądu Rejonowego w T. VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, spółki M.-M., Prokuratury Rejonowej w G., Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B., Sądu Okręgowego w P. T.. Pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia składu zarządu uprawnionego do jej reprezentowania i ujawnienia (dokonania wpisu) tego składu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz przesłania do Sądu odpisu z KRS potwierdzającego wybór tego zarządu – w terminie trzech miesięcy od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2021 r., zniesienia postępowania w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, a także w miarę potrzeby wydania odpowiedniego postanowienia (k. 94 akt sprawy I SA/Bd 339/21). Wezwanie to zostało doręczone spółce w dniu 24 stycznia 2022 r. (t. II, k. 241 akt sprawy I SPP/Bd 104/21). W piśmie z dnia 7 lutego 2022 r., podpisanym przez M. M., złożono wyjaśnienia, że w dniu [...] r. podjęto uchwałę o powołaniu ponownie tego samego zarządu do reprezentacji spółki, uchwała została przesłana do KRS i nie jest znany powód z jakiego w KRS spółki brak jest wpisu osób uprawnionych do reprezentacji spółki (k. 95-102 akt sprawy I SA/Bd 339/21). W piśmie z dnia 22 lutego 2022 r. Sąd poinformował, że nadal aktualne jest wezwanie z dnia 20 stycznia 2022 r. w sprawie uzupełnienia składu zarządu uprawnionego do reprezentowania spółki i ujawnienia tego składu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz przesłania do Sądu odpisu z KRS potwierdzającego wybór tego zarządu – w terminie trzech miesięcy od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2021 r., zniesienia postępowania w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, a także w miarę potrzeby wydania odpowiedniego postanowienia (o umorzeniu postępowania, odrzuceniu skargi). Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że nie ma wpływu na dokonywanie wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym i że wszelkie wnioski w tej materii strona powinna kierować do sądu rejestrowego (k. 105 akta sprawy I SA/Bd 339/21). W piśmie z dnia 3 marca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na powyższe pismo Sądu, przesłano kopię zgłoszenia o wpis do KRS z dnia 28 lutego 2022 r. o dokonanie zmian w składzie zarządu spółki, a także m. in. uchwałę zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki M.-M. z dnia [...] r. o powołaniu Ma. M.na prezesa zarządu spółki. Pismo to zostało podpisane przez M. M.. W kolejnym piśmie z dnia 15 marca 2022 r., podpisanym przez M.M., poinformowano, że w dniu 10 marca 2022 r. ponownie złożono wniosek o dokonanie zmian w KRS w składzie zarządu spółki. W dniu 15 czerwca 2022 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo Sądu Okręgowego w P. T. prostujące, że wyrok z dnia 30 kwietnia 2021 r., IV Ka 197/21 stał się prawomocny z dniem 30 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, że sąd administracyjny na każdym etapie postępowania ma obowiązek badać, czy strona jest wyposażona w zdolność sądową i procesową, o czym stanowi art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z treści art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. wynika, że sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony, co wynika z art. 58 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie stroną skarżącą jest spółka kapitałowa, czyli osoba prawna. Zgodnie z art. 38 k.c. osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Zgodnie z wywodzoną z tego przepisu teorią organów, akceptowaną powszechnie w judykaturze i doktrynie, osoba prawna ma zdolność prawną i odpowiadającą jej na gruncie prawa procesowego zdolność sądową oraz pełną zdolność do czynności prawnych i będącą jej odzwierciedleniem procesowym zdolność procesową, a czynności prawne i procesowe dokonywane przez występujące w roli organu (organów) tego podmiotu osoby fizyczne są działaniami samej osoby prawnej. Jeżeli osoba ta nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania czy też prokurenta (por. wyrok SN z dnia 7 listopada 2006 r., I CSK 224/06; postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., I FSK 1187/16). Z kolei w myśl art. 201 § 1 k.s.h. w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Wskazać też trzeba, że stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przy czym na podstawie art. 29 p.p.s.a. organ lub osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W odniesieniu do spółek kapitałowych dokumentem wykazującym umocowanie do działania jest odpis z KRS. Należy zauważyć, że dla oceny prawidłowości wniesienia skargi konieczne jest nie tylko ustalenie składu osobowego organu zarządzającego, ale i sposobu reprezentacji. Zatem podstawową rzeczą jest ustalenie, czy osoba składająca skargę i występująca w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest należycie umocowana, a tym samym, czy wyraża w tym zakresie wolę podmiotu, w którego interesie występuje. Inicjowanie postępowania przez osobę do tego nieuprawnioną, nawet jeżeli dokonuje tego w imieniu podmiotu uprawnionego, nie jest równoznaczne z wyrażeniem w tym zakresie woli samego zainteresowanego i nie może skutecznie inicjować merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1269/16). Wskazać także należy na regulację zawartą w art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którą jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie (art. 31 § 3 p.p.s.a.). Z art. 31 p.p.s.a. wynika, że sąd jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w zakresie zdolności sądowej lub procesowej tylko wtedy, gdy daje się on uzupełnić, wyznaczając odpowiedni termin. Jeżeli braków tych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie, o czym stanowi art. 31 § 3 p.p.s.a., w tym postanowienie o odrzuceniu skargi (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012, s. 210). W rozpatrywanej sprawie ustalono, że M. M. – pełniący funkcję prezesa zarządu spółki M.-M., wyrokiem Sądu Okręgowego w P.T. z dnia 30 kwietnia 2021 r., IV Ka 197/21 został prawomocnie skazany za popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k. (k. 66-77 akt sprawy I SA/Bd 339/21). Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 30 kwietnia 2021 r. (por. pismo Sądu Okręgowego w P. T. z dnia 9 czerwca 2022 r., k. 126 akt sprawy I SA/Bd 339/21). Podkreślenia wymaga, że przestępstwo, za które został skazany M. M. znajduje się w rozdziale XXXV kodeksu karnego. Zgodnie z art. 18 § 2 k.s.h. nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem albo prokurentem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i art. 591 ustawy. Przestępstwo, za które został skazany M. M.jest objęte regulacją zawartą w powyższym przepisie. Należy zauważyć, że prawomocne skazanie za przestępstwo wymienione w art. 18 § 2 k.s.h. sprawia, że osoba zainteresowana piastowaniem funkcji określonych w tym przepisie nie posiada zdolności do ich pełnienia. Skutki te wynikają ex lege z wydania prawomocnego wyroku skazującego. Przepis art. 18 § 2 k.s.h. wyłącza zdolność do pełnienia funkcji członka zarządu, którego to skutku w żaden sposób nie może, nawet tymczasowo (tj. do czasu stwierdzenia nieważności), "konwalidować" uchwała zgromadzenia wspólników spółki kapitałowej, powołująca osobę skazaną na funkcję członka zarządu (por. postanowienie SN z dnia 30 września 2020 r., I UK 263/19; wyrok SN z dnia 3 lipca 2019 r., II CSK 323/18). Podkreślić należy, że postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r., TO.VII Ns-REJ.KRS/004754/21/205 Sąd Rejonowy w T. VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z urzędu wykreślił z KRS M. M. jako prezesa zarządu spółki M.-M., wskazując, że zachodzą przeszkody do pełnienia funkcji członka zarządu spółki kapitałowej, określone w art. 18 § 2 k.s.h. (k. 48-49 akt sprawy I SA/Bd 339/21). Kierując się regulacją zawartą w art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., pismem z dnia 20 stycznia 2022 r., Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia składu zarządu uprawnionego do jej reprezentowania i ujawnienia (dokonania wpisu) tego składu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz przesłania do Sądu odpisu z KRS potwierdzającego wybór tego zarządu – w terminie trzech miesięcy od otrzymania wezwania (co zostało powtórzone w piśmie sądowym z dnia 22 lutego 2022 r.), pod stosownym rygorem. Pismo to zostało doręczone w dniu 24 stycznia 2022 r. Przesyłkę odebrał upoważniony pracownik spółki – Z. M.. Termin do usunięcia braku upływał z dniem 25 kwietnia 2022 r. (24 kwietnia 2022 r. – niedziela). Do dnia dzisiejszego powyższy brak nie został uzupełniony, co oznacza, że spółka nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji. Potwierdza to aktualny odpis z KRS (z dnia 20 czerwca 2022 r.), z którego wynika, że spółka nie ma prawidłowo ustanowionego zarządu umocowanego do działania w jej imieniu (t. II, k. 264-273 akt sprawy I SPP/Bd 104/21). Na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku braków w składzie organów osoby prawnej będącej stroną skarżącą, braki te mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia, tj. zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego lub odrzucenie skargi. Podkreślić jednak należy, że braki w tym zakresie, istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 103 -105 i 348). W rozpatrywanej sprawie w chwili wnoszenia skargi zarząd spółki był już nieobsadzony. Skarga została bowiem wniesiona w dniu 17 maja 2021 r. (zob. koperta – k. 15 akt sprawy I SA/Bd 339/21), natomiast wyrok skazujący Sądu Okręgowego w P. T. w sprawie IV Ka 197/21 uprawomocnił się w dniu 30 kwietnia 2021 r., a zatem przed złożeniem skargi. W rezultacie M. M. nie mógł reprezentować spółki w postępowaniu w zakresie złożenia ww. skargi. W postępowaniu tym nie mógł także reprezentować spółki pełnomocnik – doradca podatkowy J. D., gdyż pełnomocnictwo zostało mu udzielone w dniu 15 maja 2021 r. przez M.M.(k. 10 akt sprawy I SA/Bd 339/21), a więc po uprawomocnieniu się powyższego wyroku. Z uwagi na to, że skarżąca nie uzupełniła składu zarządu i nie ujawniła tego składu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz nie przesłała do Sądu odpisu z KRS potwierdzającego wybór tego zarządu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 58 § 2 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.