I SA/Bd 402/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2026r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 26 maja 2025 r. nr BDSPB02-40/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności oddala skargę W dniu [...] marca 2025 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wpłynęło pismo M. K. (skarżąca) zatytułowane "Wniosek", na podstawie którego skarżąca wniosła o wyliczenie kwot dopłat wraz z ekoschematami, które to płatności winna otrzymać zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu [...] czerwca 2023 r. W wyniku rozpatrzenia sprawy zainicjowanej pismem skarżącej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wydał w dniu [...] kwietnia 2025 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji wskazał na bezprzedmiotowość postępowania o przyznanie płatności na 2023 r. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] maja 2025 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że odnośnie wniosku M. K. o przyznanie płatności na 2023 r. z dnia [...] czerwca 2023 r., wycofanego w dniu [...] maja 2024 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wydał w dniu [...] grudnia 2024 r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu [...] marca 2025 r. M. K., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] stycznia 2025 r. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny sprawy organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 jest decyzją wiążąca. Na mocy ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego w Ś. rozstrzygnął bowiem sprawę przyznania płatności skarżącej na rok 2023. Tym samym, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, pismo strony z dnia [...] marca 2025 r. o wyliczenie kwoty dopłat za rok 2023, określone jako "Wniosek", słusznie zostało uznane przez Kierownik Biura Powiatowego w Ś. za bezprzedmiotowe. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że po wycofaniu wniosku o przyznanie płatności na rok [...] złożonego w dniu [...] czerwca 2023 r. skarżąca złożyła w dniu [...] maja 2024 r. formularz zmiany do wniosku o przyznanie płatności na 2023 r., wnioskując o przyznanie płatności w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich, tj. podstawowego wsparcia dochodów (PWD) i płatności redystrybucyjnej (RED). Strona zadeklarowała również wnioskowanie o płatność w ramach przejściowego wsparcia krajowego dla uzupełniającej płatności podstawowej (UPP). Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, w związku z niedochowaniem przez stronę ostatecznego terminu do złożenia wniosku ([...] lipca 2023 r.) i złożeniem formularza zmiany do wniosku o przyznanie płatności na 2023 r. w dniu [...] maja 2024 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. w dniu [...] grudnia 2024 r. wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności, które postanowieniem z dnia [...] stycznia 2025 r. zostało przez Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymane w mocy. W dniu [...] lutego 2025 r. M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] stycznia 2025 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, wniosek o przyznanie pomocy składa się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz w terminie określonym przepisami prawa. Termin ten jest terminem materialnoprawnym. Terminy materialnoprawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, a przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne. Jednakże ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 nie przewiduje takiej możliwości. W ww. ustawie wprost wskazano, że termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu. Z uwagi na powyższe ani pismo strony z dnia [...] marca 2025 r. zatytułowane "Wniosek" nie mogło zostać potraktowane przez organ I instancji jako złożenie wniosku pomocowego za rok 2023, ani argumenty przedstawione przez skarżącą, w tym wniosek o przesłuchanie osób wskazanych w zażaleniu, nie mogły zostać uwzględnione przez organ odwoławczy. W tym stanie faktycznym i prawnym, za w pełni uzasadnione organ odwoławczy uznał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności, wydane na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś.. Skarżąca w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o przekazanie do ponownego rozpatrzenia, przeprowadzenie rozprawy, przesłuchanie stron, tj. M. K. oraz świadków: pracownika ARiMR w Ś. L. P. i P. O. oraz przeprowadzenia dowodu z korespondencji SMS oraz oświadczenia P. O.. Skarżąca podniosła, że została wprowadzona w błąd przez pracownika Agencji, który zmusił ją do wycofania wniosku w dniu [...] maja 2024 r. W związku z tym, zdaniem skarżącej, wycofanie wniosku jest nieważne z mocy prawa. Skarżąca stwierdziła, że spełniła wszystkie wymogi do wypłacenia jej wnioskowanych płatności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia legalności stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] marca 2025 r. (nadanym w dniu [...] marca 2025 r.) M. K. wniosła o wyliczenie kwot dopłat wraz z ekoschematami, które to płatności winna otrzymać zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu [...] czerwca 2023 r. W wyniku rozpatrzenia sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wydał w dniu [...] kwietnia 2025 r. postanowienie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności. Po rozpatrzeniu zażalenie postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W rezultacie podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a., wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie choćby jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie istotne jest wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli przepisy prawa nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok SN z dnia 9 września 2015 r., III UK 16/15; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., II OSK 2691/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2018 r., II SA/Kr 1095/18). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, wniosek o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Wniosek ten można złożyć po upływie tego terminu, ale nie później niż w dniu, w którym upływa 25 od dnia upływu tego terminu, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nakłada się karę w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót. Zgodnie z art. 60 ust. 2 ww. ustawy zmiany do wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, dokonuje się w terminie do dnia: 1) 31 maja roku, w którym dany wniosek został złożony, przy czym zmiany można dokonać po upływie tego terminu, ale nie później niż w ostatnim dniu składania wniosku, z tym że w takim przypadku na podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy za każdy dzień opóźnienia nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót, nakłada się karę w wysokości 1% pomocy przysługującej w związku z tą zmianą; 2) 15 września roku, w którym został złożony ten wniosek - w przypadku, gdy Agencja poinformowała beneficjenta o nieprawidłowościach wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 2022/1173. W myśl natomiast art. 60 ust. 4 wskazanej ustawy termin złożenia wniosku o przyznanie pomocy, oraz termin dokonania zmiany albo wycofania tego wniosku nie podlegają przywróceniu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 60 ust. 5 wskazanej ustawy, został upoważniony do określenie dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie pomocy i w rozporządzeniu z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2023 r., i ustalił, że wnioski o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 składa się w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r. Producent rolny mógł również złożyć wniosek o przyznanie płatności na 2023 r. do dnia 25 lipca 2023 r., z zastosowaniem od dnia 1 lipca kary w wysokości 1% danej pomocy za każdy dzień opóźnienia, nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy oraz sobót. Ostateczny zatem termin złożenia zmiany do wniosku w ramach kampanii przyjmowania wniosków 2023 r. upłynął w dniu 25 lipca 2023 r. Zdaniem Sądu, rację ma organ, że terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest terminem prawa materialnego. Materialnoprawny charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego (na przykład poprzez wydanie decyzji) lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 497/10). Skoro termin do złożenia wniosku jest terminem prawa materialnego, to jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I GSK 554/18; wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 967/24). W sytuacji zatem, gdy wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2025 r. został złożony po upływie terminu ([...] lipca 2023 r.), organ zasadnie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności za 2023 r. W skardze strona podnosi, że jej wniosek z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie płatności na 2023 r. został wycofany w dniu [...] maja 2024 r. na skutek błędu popełnianego przez pracownika Powiatowego Doradztwa Rolniczego w Ś. – P. O., i niezasadnie została pozbawiona za ten rok płatności. Kwestia ta wykracza jednak poza granice przedmiotowej sprawy. Należy zauważyć, że w odniesieniu do wniosku M. K. z dnia [...] czerwca 2023 r. o przyznanie płatności na 2023r., wycofanego w dniu [...] maja 2024 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W wyniku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Sąd ten wyrokiem z dnia 16 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 194/25 uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2025 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.