I SA/Bd 481/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o. o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz A. Sp. z o.o. w G. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał decyzję o dokonaniu zabezpieczenia na majątku "A." spółki z o.o. należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2014r., w przybliżonej kwocie 107.389 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi na dzień wydania decyzji, w przybliżonej kwocie 11.680 zł. W tym samym dniu wystawiono zarządzenie zabezpieczenia. Decyzję wraz z zarządzeniem zabezpieczenia doręczono spółce w dniu [...] czerwca 2015r. W celu zabezpieczenia należności objętych zarządzeniem, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015r. dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku BGŻ S.A. w W.. W wyniku zastosowanego środka zabezpieczono kwotę 119.069 zł, która odpowiada przybliżonej wysokości przyszłych zobowiązań podatkowych. Pismami z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z [...] lutego 2018 r. spółka wniosła o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł, w celu wypłaty wynagrodzenia za pracę pracownikom za styczeń 2018r. Spółka podała również, iż uwzględnienie wniosku pomoże częściowo odbudować jej zdolność gospodarczą, w nowych warunkach gospodarczych (wznowienie działalności w branży odnawialnych źródeł energii). Rozpatrując wniosek postanowieniem z dnia [...] marca 2018r. Naczelnik Kujawsko - P. Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł. W uzasadnieniu organ wskazał ma uznaniowy charakter instytucji zwolnienia składników majątkowych zobowiązanego spod egzekucji, na co wyraźnie wskazuje użycie w art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") sformułowania "może". Organ wskazał, że spółka posiada inne zaległości cywilno- prawne, a ponadto ze złożonej w dniu [...] marca 2018r. deklaracji VAT - 7 wynikało, iż osiągnęła w lutym obrót w wysokości 2.026,00 zł. W związku z tym, mając na uwadze ochronę interesów Skarbu Państwa, odmówiono zwolnienia spod zabezpieczenia przedmiotowej kwoty. Wyjaśniono również, iż art. 81 § 4 u.p.e.a. odnosi się do działań dłużnika zajętej wierzytelności, a nie organu egzekucyjnego. W chwili obecnej zabezpieczone środki znajdują się w depozycie organu egzekucyjnego, do którego dłużnik zajętej wierzytelności nie ma żadnych praw. Rozpatrując złożone od powyższego rozstrzygnięcia zażalenie, postanowieniem z dnia [...] maja 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przywołał treść art. 13 § 1 u.p.e.a. Dodał, że na mocy przepisu art. 166b u.p.e.a. instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. Ponadto wyjaśnił, że o istnieniu przesłanki "ważnego interesu" nie decyduje subiektywne przekonanie składającego wniosek, lecz zobiektywizowane kryteria. Zwolnienie składnika majątkowego spod zabezpieczenia nie może prowadzić do sytuacji, że przyszła egzekucja okaże się bezskuteczna. Zdaniem organu wznowienie działalności gospodarczej, nie stanowi podstawy do zwolnienia z zabezpieczenia zajętej kwoty. Uwzględnienie wniosku prowadziłoby do uszczuplenia kwoty przekazanej przez bank na zabezpieczenie. Spółka prowadząc działalność gospodarczą i uzyskując z tej działalności dochody, nie może być finansowana z kwoty zabezpieczonej na poczet należności w podatku od towarów i usług. Odnosząc się do prośby o dokonanie przez Naczelnika Kujawsko -Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B. przelewu na poszczególne konta pracowników spółki tytułem wynagrodzenia za styczeń 2018r. organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 81 § 4 i 5 w zw. z art. 166b u.p.e.a., wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Na mocy powołanej regulacji, niejako z mocy samej ustawy zostały zwolnione środki na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest zgodnie z powołanym przepisem poinformowanie o tym banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Skoro ustawodawca w art. 81 § 4 u.p.e.a. zrezygnował z przyznania organowi uprawnienia do wyrażania zgody na zwolnienie spod zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, gdy konieczna jest wypłata pracownikowi zobowiązanego bieżącego wynagrodzenia za pracę, to tym bardziej organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania w sposób szczegółowy ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., jeśli zobowiązany zamiast do banku złoży w tym zakresie wniosek o zwolnienie spod egzekucji do organu egzekucyjnego. Bieżące wynagrodzenie za pracę podlega na mocy art. 81 § 4 u.p.e.a. wyłączeniu spod zajęcia, wobec tego zobowiązany, informując bank o potrzebie wypłaty bieżącego wynagrodzenia, powinien przedłożyć bankowi odpis listy płac lub inny wiarygodny dowód w tym zakresie, bez wnioskowania o zgodę organu egzekucyjnego, gdyż nie jest on władny przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków, przeznaczonych na bieżące wynagrodzenia pracowników. W skardze strona wniosła o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji zaskarżonemu postanowieniu, zarzucając naruszenie : - art. 8, art. 80 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 140 i 144 k.p.a., w związku z art. 18 oraz art. 166b u.p.e.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia; - art. 77 § 1, art. 80 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 i art. 166b u.p.e.a., poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego; - art. 9 i art. 11 w zw. z art. 140 i 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 166b u.p.e.a., poprzez niewyczerpujące i nienależyte wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstaw do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji; - art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu zobowiązanego określona w tym przepisie; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy przez organ II instancji postanowienia organu I instancji mimo, że organ II instancji powinien uchylić zaskarżone postanowienie i zwolnić spod zabezpieczenia kwotę 118.921,35 zł. Strona podniosła, że zwróciła się pismem z dnia [...] lutego 2018r. do banku o uregulowanie zobowiązania spółki wobec pracowników za styczeń 2018r. W odpowiedzi Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w B. poinformował, że dyspozycję wykonania przelewu należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym, ponieważ bank nie dysponuje środkami na rachunkach jednostek budżetowych, a jedynie uczestniczy w ich przekazywaniu. W związku z powyższym spółka wystąpiła z pismem z dnia [...] lutego 2018r. do Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. z prośbą by, zgodnie z art. 81 § 4 u.p.e.a., dokonał uregulowanie zobowiązania spółki "A. " wobec pracowników za styczeń 2018 r. ze środków, które zostały zdeponowane na kwotę 118.921,35 zł. Dnia [...] lutego 2018 r. w rozmowie telefonicznej z kierownikiem działu egzekucji Urzędu Skarbowego w Ś. prezes spółki został poinformowany, że właściwym adresatem wniosku jest Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B.. Zdaniem skarżącej nie dokonano oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie wyjaśniono dlaczego w sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. W związku z tym wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi, co pozwoli jej kontynuować działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie powinno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał decyzję o dokonaniu zabezpieczenia na majątku spółki "A." należności z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r., w przybliżonej kwocie 107.389 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi na dzień wydania decyzji, w przybliżonej kwocie 11.680 zł. W tym samym dniu wystawiono zarządzenie zabezpieczenia. Decyzję wraz z zarządzeniem zabezpieczenia doręczono spółce w dniu [...] czerwca 2015 r. W celu zabezpieczenia należności objętych powyższym zarządzeniem, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015r. dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku. W wyniku zastosowanego środka zabezpieczono kwotę 119.069 zł, która odpowiada przybliżonej wysokości przyszłych zobowiązań podatkowych. P. z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z [...] lutego 2018 r. spółka "A." wniosła o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł, w celu wypłaty wynagrodzenia za pracę pracownikom za styczeń 2018 r. Spółka podała również, iż uwzględnienie wniosku pomoże częściowo odbudować jej zdolność gospodarczą, w nowych warunkach gospodarczych (wznowienie działalności w branży odnawialnych źródeł energii). Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Naczelnik Kujawsko - P. Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Przepis ten na mocy art. 166b u.p.e.a. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. Jak wynika z treści wskazanych pism strona ważnego interesu upatruje w konieczności wypłaty wynagrodzenia pracownikom i możliwości kontynuowanie działalności gospodarczej. Powyższy przepis zawiera uznanie administracyjne Z jego treści wynika, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek. Zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Brak zgody wierzyciela wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Innymi słowy, najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12; wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 789/08). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wierzycielem i zarazem organem egzekucyjnym jest ten sam organ administracji publicznej - Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B.. W takiej sytuacji zajęcie stanowiska wobec wniosku zobowiązanego następuje w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., bez konieczności wydawania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wyrażenia zgody przez wierzyciela (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13; wyrok NSA z dnia 19 września 2014 r., II FSK 2038/12). Skoro w niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot można założyć, że rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie spod zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego, organ rozważał również przesłankę ważnego interesu zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2010 r., sygn. akt II FSK 789/08; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13). Tak jest w istocie, bowiem w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania w sposób szczegółowy interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., gdy w sprawie znajduje zastosowania art. 81 § 4 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Na podstawie tego przepisu organ odwoławczy wywiódł, że z mocy samej ustawy zostały zwolnione środki na bieżące wynagrodzenia za pracę. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest zgodnie z powołanym przepisem poinformowanie o tym banku poprzez złożenie listy płac łub innego wiarygodnego dowodu. Innymi słowy, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w przypadku gdy w grę wchodzi wypłata wynagrodzeń za pracę, nie zachodzi konieczność badania ważnego interesu zobowiązanego, ponieważ wynagrodzenia te są z mocy samej ustawy zostały zwolnione spod zabezpieczenia i zgoda organu w tym względzie nie jest potrzebna. Wystarczy złożenie listy płac do banku. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego należącego do skarżącej w Banku Gospodarki Żywnościowej S.A., będącym dłużnikiem zajętej wierzytelności. Innego banku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wskazał. Podkreślenie jednak wymaga, że – jak wynika z postanowienia organu pierwszej instancji - Bank Gospodarki Żywnościowej przekazał zabezpieczone środki na rachunek bankowy Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. w N. Banku Polskim O/O w B. w łącznej kwocie 119.069 zł. Przedmiotowe środki ulokowano na koncie depozytowym. Jednocześnie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że art. 81 § 4 u.p.e.a. jest skierowany do dłużnika zajętej wierzytelności, tj. do Banku Gospodarki Żywnościowej. Natomiast zabezpieczone środki znajdują się na koncie depozytowym należącym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., do którego dłużnik zajętej wierzytelności nie ma żadnych praw. Innymi słowy, zdaniem organu pierwszej instancji, art. 81 § 4 u.p.e.a. nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Trzeba także zauważyć, że skarżąca zwracała się do NBP o dokonanie przelewu środków zdeponowanych na rachunku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. na wynagrodzenia pracowników, lecz bank ten w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. poinformował, że nie dysponuje powyższym rachunkiem bankowym i odmówił wypłaty środków (k. 30 akt adm.). W konsekwencji stwierdzić należy, że stanowiska obydwu organów są w przedmiotowej sprawie sprzeczne. Według organu pierwszej instancji brak jest podstaw do stosowania art. 81 § 4 u.p.e.a., przy czym organ ten w żaden sposób nie wytłumaczył, czy w sytuacji gdy istnieje konieczność wypłaty z zabezpieczonych środków wynagrodzenia pracownikom zachodzi ważny interes zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Z kolei zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie znajduje zastosowanie art. 81 § 4 u.p.e.a. i nie ma potrzeby badania ważnego interesu zobowiązanego. Wystarczy złożenie listy płac do Banku Gospodarki Żywnościowej. Wskazać jednak należy, że środki zostały zdeponowane na rachunku w Urzędu Skarbowego w Ś. w zupełnie innym banku - NBP O/O w B.. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy w takiej sytuacji znajduje zastosowania art. 81 § 4 u.p.e.a., jak i nie wytłumaczył dlaczego stanowisko organu pierwszej instancji uważa za nieprawidłowe. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie odniósł się też do powyższego pisma NBP z dnia [...] lutego 2018 r., w którym bank ten stwierdził, że dyspozycję wykonania przelewu należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym. Nie można również zgodzić się z organem odwoławczym, że podstawą zastosowania art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym może być art. 166b u.p.e.a. Przepis ten odsyła bowiem jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów działu I (obejmującego art. od 1 do 66zp) i art. 168d u.p.e.a. W konsekwencji stwierdzić należy, że w powyższym zakresie organ odwoławczy naruszył art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie rozpatrzył bowiem w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskutek czego została naruszona także zasada swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie postanowienia nie spełnia też wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy dojdzie do wniosku, że art. 81 § 4 u.p.e.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, obowiązkiem organów jest rozważenie, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika z uwagi na konieczności dokonania wypłaty z zabezpieczonych środków wynagrodzenia pracownikom. Sąd podziela natomiast stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt wznowienia działalności gospodarczej i zamiaru jej kontynuowania przez spółkę, nie stanowi podstawy do zwolnienia z zabezpieczenia zajętej kwoty. Spółka prowadząc działalność gospodarczą i uzyskując z tej działalności dochody, nie może być finansowana z kwoty zabezpieczonej na poczet podatków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.