I SA/Bd 487/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka (spr) Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2009r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. I SA/Bd 487/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. orzekł o uchybieniu przez W. K. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: wnioskiem z dnia [...] W. K. zwrócił się do Biura Powiatowego ARiMR w T. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. W związku ze stwierdzonymi w trakcie weryfikacji wniosku nieścisłościami Kierownik Biura Powiatowego w dniu [...] wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Pismo organu zostało awizowane w dniu 02 września i 9 września 2008r. a następnie zwrócone do biura w dniu 17 września 2008 r. z adnotacją ,,zwrot nie podjęto w terminie". Kolejne wezwanie do złożenia wyjaśnień zostało wysłane do wnioskodawcy w dniu 20 listopada 2008 r., awizowano w dniu 2 listopada oraz 10 grudnia 2008r. Również i ono zostało zwrócone przez Pocztę Polską w dniu 10 grudnia 2008 r. z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". Organ podał, że do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strona nie złożyła stosownych wyjaśnień. W związku z powyższym decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. odmówił przyznania W. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jednocześnie organ I instancji nałożył na wnioskodawcę sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną. Decyzja ta została wysłana 04 marca 2009 r. według twierdzeń organu była dwukrotnie awizowana w dniu 06 i 19 marca 2009r. a zwrócona przez Pocztę Polską do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 23 marca 2009 r. z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". Strona dopiero w dniu 19 maja 2009r. złożyła w Biurze Powiatowym pismo, w którym podniosła, iż nieodebranie wezwań dotyczących korekty wniosku oraz decyzji z dnia [...] wynikało wyłącznie z winy poczty rejonu L., a dokładnie nierzetelnego listonosza, który jak wskazano, wielokrotnie lekceważył swoje obowiązki i nie pozostawiał żadnych informacji - awizo, o tym że jest do odebrania przesyłka. Stwierdziła jednocześnie, iż organ nie wykorzystał innych sposobów doręczenia korespondencji np. przewidzianej w art. 44 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto strona przedstawiła wyjaśnienia dot. korekty wniosku i wniosła o przywrócenie terminu do jej dokonania na podstawie art. 58 § kpa. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. uznał ww. pismo za odwołanie od decyzji Nr [...] z dnia [...] i przekazał Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR w T. do rozpatrzenia. W odpowiedzi na odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. rozpatrując przedmiotowe pismo jako odwołanie stwierdził uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w wyniku niemożności doręczenia zaskarżonej decyzji przez Pocztę Polską w dniu 03 kwietnia 2009 r. stronie zostało pozostawione zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Powtórne awizowanie miało miejsce w dniu 13 marca 2009 r. W konsekwencji organ stwierdził, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. Nr [...] została doręczona W. K. w trybie przewidzianym w art. 44 Kpa w dniu 20 marca 2009r. Zatem odwołanie powinno zostać wniesione przez stronę najpóźniej z dniem 03 kwietnia 2009 r. Z uwagi na to, że pismo zostało wniesione osobiście przez stronę w dniu 19 maja 2009 r., organ stwierdził, iż odwołanie wniesiono po terminie określonym przepisami Kpa. W związku z czym organ stwierdził, iż uchybienie ustawowego terminu spowodowało bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Jednocześnie organ stwierdził , iż strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przywrócenie wszystkich terminów w ww. sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż organ w przypadku niemożności doręczenia pisma zgodnie z art. 42 i 43 Kpa winien zastosować tryb doręczenia przesyłki przewidziany w art. 44 § 1 punkt 2 kpa, tj. poprzez złożenie pisma na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy ( miasta). Podał, że Agencja mając wielokrotnie tą samą adnotację "nie podjęto w terminie" była ewidentnie świadoma, że adresat nie posiada wiedzy o toczącym się wobec niego postępowaniu. Skarżący podniósł, iż dowiedział się o sankcjach i przesyłanej korespondencji w dniu 14 maja 2009 roku przypadkowo od pracownika ARiMR w T. podczas kolejnego składania wniosku na ww. dopłaty za 2009 rok. Zdaniem strony, sprawę należy potraktować w sposób indywidualny rozpatrując dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do możliwości zastosowania w sprawie trybu doręczenia przesyłki przewidzianego w art. 44 § 1 punkt 2 kpa, tj. poprzez złożenie pisma na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta), organ stwierdził, iż Agencja przy doręczaniu pism korzysta z powszechnych usług pocztowych operatora publicznego - "Poczty Polskiej", tym samym do dokonywania doręczeń zastępczych zastosowanie ma pkt 1 a nie jak podnosi skarżący pkt 2 przepisu art. 44 § 1 Kpa. Wskazano, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Poczty Polskiej - rejon L.. Ponadto odnosząc się do wniosku skarżącego o przywrócenie wszystkich terminów w niniejszej sprawie organ wniósł o nieuwzględnienie przedmiotowej prośby z uwagi na niespełnienie przez stronę przesłanek określonych w art. 58 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia : przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy prawidłowo orzekły, iż w sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze, o którym jest mowa w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) zwany dalej Kpa. Doręczenie w tym trybie rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Należy zaznaczyć, że domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Do takich przyczyn można m.in. zaliczyć nieobecność z powodu choroby i spowodowaną tym niemożność odebrania przesyłki złożonej w urzędzie pocztowym. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Również w zacytowanym przepisie art. 44 w zdaniu drugim zawarte jest domniemanie daty doręczenia pisma. Domniemanie to może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli adresat pisma odebrał pismo przed upływem przewidzianego w tym przepisie okresu. W wyroku SN z dnia 10 czerwca 1986 r., III ARN 7/86, OSNCP 1987, nr 9, poz. 143; GP 1987, nr 10, s. 8, trafnie przyjęto, że: "Jeżeli w przypadku tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.) adresat odbierze pismo z urzędu pocztowo-telekomunikacyjnego lub urzędu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w ciągu siedmiu dni od jego złożenia w którymś z tych urzędów, to datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odbioru tego pisma. Czy zatem strona obaliła skutecznie oba domniemania ? W art. 42 § 1. postanowiono, że : " Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. § 2. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. § 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Natomiast w razie niemożności doręczenia pisma zgodnie z zacytowanym przepisem Ustawodawca utworzył tzw. fikcję prawną doręczenia tzw. zastępczego. A zatem z uwagi na fakt, że poczta była operatorem w myśl art. 44. § 1. ustawodawca postanowił : W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1)poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W związku z tym należy postawić pytanie czy organy prawidłowo zastosowały tryb zastępczy z art. 44 KPA? Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podniósł, że to nierzetelny listonosz ponosi winę za zaistniałą sytuację, stwierdzając, iż wielokrotnie na złą pracę listonosza składał reklamację. W tym miejscu należy zaważyć, ze to twierdzenie skarżącego nie zostało poparte żadnymi pismami skierowanymi do poczty. Owa nierzetelność zdaniem strony miała miejsce aż trzykrotnie w sprawie, zważywszy na fakt, iż wezwanie do złożenia wyjaśnień było dwukrotnie wysyłane do adresata w dniu 01 września 2008 r. i 20 listopada 2008 r. Ponadto, jak wynika z notatki służbowej na sekretarkę automatyczną sołtysa wsi J. J. S. została w dniu 25 września 2008r. nagrana wiadomość przez zastępcę kierownika Biura Powiatowego Agencji o konieczności stawienia się wnioskodawcy w celu złożenia wyjaśnień. Ta kwestia została zupełnie w sprawie pominięta. Wreszcie decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji w T. z dnia [...]., odmawiająca przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego wysłana została do adresata w dniu 04 marca 2009r. następnie awizowana dwukrotnie, najpierw w dniu 06 marca 2009r. i 19 marca 2009r., powraca do nadawcy w dniu 23 marca 2009 r. z adnotacją " nie podjęto w terminie". Wraz z odwołaniem strona składa wniosek na podstawie art. 58 § 2 Kpa o przywrócenie terminu do złożenia odwołania powołując się po raz kolejny na nierzetelność listonosza. Należy zauważyć, że Sąd na rozprawie z dnia [...]. zobowiązał pełnomocnika organu do przedłożenia w terminie 3 dni oryginału potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji, gdyż w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia koperty . W wykonaniu postanowienia Sądu organ doręczył oryginał koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Sąd w tym miejscu stwierdza , iż na przedmiotowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest jakiejkolwiek informacji o sposobie zawiadomienia skarżącego o miejscu i terminie odbioru przesyłki, jak tego wymaga przepis art. 44 cyt. Kpa. Sąd w niniejszym składzie przychyla się do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 lutego 2009r. w sprawie III SA/Gd 246/08 gdzie sformułowano następującą tezę : " Dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 k.p.a., nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Słowo "awizo", jakkolwiek oznacza zawiadomienie odbiorcy, nie można z niego jednak wywieść sposobu zawiadomienia takiego, aby mieścił się on w wymogach art. 44 k.p.a., zatem koniecznym jest zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki, gdzie i w jakim terminie może ją odebrać." Podobny pogląd wyrażono również w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007r. w sprawie V SA/Wa 417/07, jak i postanowieniu NSA z dnia 25 stycznia 2007r. w sprawie sygn. akt I OSK 23/07 , w którym postawiono następującą tezę : " Skoro na przesyłce jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak było informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce, nie było podstaw do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego. Jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający, doręczenia nie można uznać za dokonane". Reasumując z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że doręczenie w dniu 20 marca 2009r decyzji organu I instancji w trybie przewidzianym w art. 44 Kpa nie nastąpiło. Organ prowadzący postępowanie musi dysponować niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi zawiadomienie adresata o nadejściu przesyłki, pozostawieniu jej w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas; z akt musi też jednoznacznie wynikać, gdzie to zawiadomienie zostało umieszczone. Skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w § 2 art. 44 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w sentencji wyroku. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy.