I SA/Bd 604/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ż. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu Wyrokiem z dnia 06 listopada 2012r. sygn. I SA/Bd 604/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. Pismem z dnia 30 listopada 2012r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 01 grudnia 2012r.) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, iż leczy się psychiatrycznie i nie była w stanie samodzielnie racjonalnie ocenić swojej sytuacji związanej ze sprawą przed sądem administracyjnym. Dopiero pod wpływem perswazji prowadzącego lekarza psychiatry skarżąca uświadomiła sobie, że powinna brać udział w sprawie do końca. Dla poparcia swego stanowiska przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia 27 listopada 2012r., w którym lekarz psychiatra stwierdził, że skarżąca jest aktualnie leczona psychiatrycznie z powodu nasilenia zespołu depresyjnego. Podał, że od czasu kontroli skarbowej nie potrafi poprawnie funkcjonować i wymienił zaburzenia które występują u strony. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu, jest bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). W świetle postanowień zawartych w art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 §1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W tym miejscu wskazać należy, że z wniosku strony nie wynika kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Jak wskazuje się w doktrynie jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 został zachowany, sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 (B.Dauter Komentarz do art.88 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi LEX 2011). Podkreślić należy, że art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000 nr 20, poz. 757). W tym miejscu Sąd pragnie przywołać również postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006r. sygn. akt I SAB/Wa 78/2005, w którym czytamy - brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Z kolei w postanowieniu z dnia 29 października 1999 r.( I CKN 556/98, LEX nr 50702) Sąd Najwyższy stwierdził, iż sąd może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Wynika stąd, że w razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Ponadto w postanowieniu z dnia 12 stycznia 1999r. (II UKN 667/98, OSNP-wkł. 1999/8/6) Sąd Najwyższy zauważył, iż przy ocenie braku winy, jako przesłance przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (inwalidztwo drugiej grupy) nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Wskazać jednocześnie należy, iż wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Mając na uwadze powyższe wywody w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, rozpatrując złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłankę braku winy Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to nie zostało spełnione ponieważ strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z uzasadnienia wniosku skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 06 listopada 2012r. sygn. I SA/Bd 604/12 z uwagi na stan zdrowia ( leczy się psychiatrycznie). W opinii skarżącej ma to potwierdzać złożone wraz z wnioskiem zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od czasu kontroli skarbowej nie potrafi poprawnie funkcjonować, ma zaburzenia koncentracji uwagi, zaburzenia typowo depresyjne w postaci obniżonego nastroju, lęku, zniechęcenia, ma poczucie "niebytu", nierealności czasu. W kontekście przedstawionej przez skarżącą argumentacji wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się m.in. na następujące okoliczności faktyczne nie uzasadniające przywrócenia uchybionego terminu : zwolnienie lekarskie od pracy ( wyr. NSA z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97, LEX nr 36 902); choroba wymagająca leżenia, jeżeli skarżący mógł nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników (post. NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04, niepubl. ); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę ( wyr. NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (post. NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.). Jednocześnie wśród przykładów okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu wskazuje się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyr. NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl. ). Bezsprzecznie więc nie każda choroba, lecz nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego skarżący nie mógł przewidzieć może stanowić przesłankę dla przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że choroba na którą powołuje się skarżąca nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi, bowiem bez wątpienia nie ma ona charakteru nagłej i trudnej do przewidzenia. Nie wynika to ani z wniosku strony ani z załączonego do niego zaświadczenia lekarskiego. Wręcz przeciwnie stan psychiczny w którym znajduje się skarżąca trwa od dłuższego czasu (w zaświadczeniu wskazuje się od, że "od czasu kontroli skarbowej"). Skarżąca zdawała sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia, a czynność polegająca na złożeniu w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mogła zostać chociażby dokonana przez osobę, której skarżąca powierzyłby jej wykonanie. W ocenie Sądu skarżąca, w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, winna była zadbać o to, by w związku ze swoją chorobą jej interesy były należycie chronione. Strona należycie dbająca o swoje interesy winna przewidzieć, decydując się na prowadzenie sprawy przed Sądem, że będzie wymagało to jej aktywności. W kontekście powyższego oceniając argumentację skarżącej należy również wziąć pod uwagę okoliczność, iż skarżąca w toku toczącego się przed sądem postępowania aktywnie w nim uczestniczyła. Ponadto w dniu 22 października 2012r. osobiście odebrała zawiadomienie o rozprawie, w którym w pkt 3 pouczenia zawarto dokładną informację, co do terminu i trybu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz konsekwencjach prawnych związanych z niedopełnieniem tej czynności w terminie. Pozwala to na wysnucie tezy, iż stan zdrowia skarżącej również w przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nie stanowił przeszkody do dokonania tej czynności w terminie wyznaczonym przepisami prawa. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest w rozpoznawanej sprawie okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konsekwencji w oparciu o przepis art. 86 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.