I SA/Bd 625/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. C. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] sygn. akt [...] oddalającym skargę D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 19 listopada 2025 r. Skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] sygn. akt [...] oddalającym skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. W skardze o wznowienie Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, uchylenie wskazanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy. W uzasadnieniu wskazała, że podstawą wznowienia są: - art. 272 § 1 punkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - ewentualnie art. 272 § 1 punkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podała, że nową okolicznością i nowym dowodem jest fakt, że w aktach podatkowych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] od dnia 6 kwietnia 2011 r. znajduje się ważne pełnomocnictwo szczególne udzielone B. C. Natomiast postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] nie zostało doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi, lecz Skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP. Zdaniem Skarżącej skutkuje to nieistnieniem postanowienia w obrocie prawnym. Skarżąca dodała, że o istnieniu wskazanego pełnomocnictwa i o zignorowaniu go przez organ, dowiedziała się dopiero 12 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Wznowienia z powodu nieważności postępowania można żądać, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo, jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1) oraz – jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2). Przyczyną wznowienia postępowania może być także przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1). Wznowienia postępowania można żądać także na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1) bądź też orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2), a ponadto, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3). Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Jak zatem wynika z powołanych przepisów, postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy sprowadza się do zbadania, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna, tj. czy postępowanie, którego wznowienia żąda strona, zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem, czy skarga wniesiona została w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę. Dopiero stwierdzenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania otwiera sądowi drogę do badania zasadności wskazanych w niej przesłanek wznowieniowych. Oznacza to, że Sąd zobligowany był pierwszej kolejności do dokonania formalnej oceny wniesionej skargi o wznowienie. Przypomnieć w tym zakresie należy, że stosownie do art. 279 p.p.s.a., w skardze o wznowienie postępowania strona ma obowiązek wskazać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Inicjatywa dowodowa w stosunku do powołanych okoliczności leży za każdym razem po stronie żądającego wznowienia, a nie sądu rozpoznającego skargę. W przedmiotowej skardze jako przyczynę wznowienia postępowania wskazano art. 272 § 1 punkt 8 i punkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Wskazane przepisy nie mogą stanowić przesłanki wznowieniowej, bowiem nie istnieją. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera w swej treści takich jednostek redakcyjnych. W razie błędnego wskazania przesłanki wznowieniowej Sąd nie ma kompetencji do ich formułowania w imieniu strony, nie może też domniemywać, który przepis skarżący miał na myśli. Nie jest bowiem rolą Sądu zastępowanie strony ani domyślanie się intencji czy korygowanie stanowiska procesowego skarżącego. Sąd z kolei nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę. Zasada niezwiązania sądu granicami środka zaskarżenia w kształcie, w jakim obowiązuje w postępowaniu zwykłym toczącym się przed sądem pierwszej instancji, nie znajduje w takim przypadku zastosowania (por. wyrok NSA z 13 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 11/07). Skoro zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, to przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. W procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły, albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego (por. np. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05; 17 sierpnia 2012 r., I FSK 281/12; 2 lutego 2017 r., I GSK 1231/16; 31 sierpnia 2017 r., I FSK 807/17; 11 października 2017 r., II OSK 1978/17). Wskazując przesłankę wznowieniową Skarżąca powinna wyraźnie określić, która z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadnia wznowienie postępowania w danej sprawie. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w postanowieniu z 15 stycznia 2013 r., I FSK 1473/12, że nie jest wystarczające samo wskazanie przepisu, aby można było mówić o powołaniu przesłanki wznowienia postępowania. W sytuacji jednak, gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia. Rozważania Skarżącej zawarte w uzasadnieniu skargi o wznowienie wskazują, że w ocenie Skarżącej nową okolicznością faktyczną czy też nowym środkiem dowodowym, jest udzielone przez nią w 2011 r. pełnomocnictwo. Tymczasem, nie o takie "okoliczności faktyczne" czy też "środki dowodowe" w art. 273 § 2 p.p.s.a. chodzi. Skarga o wznowienie nie stanowi kolejnej instancji rozpoznającej skargę. Niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych środków dowodowych nie zachodzi wtedy, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na nie, a tylko na skutek np. zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania – strona tego nie uczyniła (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 13 kwietnia 2016 r. I SA/Gd 437/16 LEX nr 2026650). Podsumowując powyższe należy zatem stwierdzić, że w okolicznościach sprawy skarga o wznowienie postępowania w oczywisty sposób nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, co samo w sobie przesądza o zgodności z prawem odrzucenia tej skargi. Skoro bowiem przepisy, na które powołuje się Skarżąca, nie istnieją, nie sposób uznać, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W takiej natomiast sytuacji art. 280 § 1 p.p.s.a. przewiduje odrzucenie skargi o wznowienie postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.