I SA/Bd 659/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 03 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień oraz od czerwca do grudnia 2008 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci (ponadto wskazał, że czwarte dziecko "w drodze"). Oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce dochody wskazał 0 zł. Zarządzeniem z dnia 08 października 2015r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi przedłożono zeznanie podatkowe skarżącego za 2014r., z którego wynika, że za powyższy okres uzyskał dochód w kwocie [...]zł. Ponadto skarżący oświadczył, że posiada rachunki bankowe w banku [...] oraz [...], które są obecnie zajęte przez Urząd Skarbowy; w okresie ostatnich 2 lat był zatrudniony na [...]etatu, lecz ze względu na stan zdrowia i liczne operacje przebywał na zwolnieniu chorobowym, nie otrzymywał od ZUS zasiłku w tym okresie; nie posiada tytułu prawnego do lokalu; nie ma przychodów, obecnie utrzymuje go rodzina; nie posiada oszczędności; nie posiada źródła utrzymania, rodzina pomaga mu sporadycznie; nie posiada samochodów ani pojazdów; działalność gospodarcza jest zawieszona; zamieszkuje sam. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania Referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego przedłożył zeznanie podatkowe za 2014r., z którego wynika, że za powyższy okres uzyskał dochód w kwocie [...]zł. Oświadczył również, że posiada rachunki bankowe w banku [...] oraz [...], które są obecnie zajęte przez Urząd Skarbowy; w okresie ostatnich 2 lat był zatrudniony na [...] etatu, lecz ze względu na stan zdrowia i liczne operacje przebywał na zwolnieniu chorobowym, nie otrzymywał od ZUS zasiłku w tym okresie; nie posiada tytułu prawnego do lokalu; nie ma przychodów, obecnie utrzymuje go rodzina; nie posiada oszczędności; nie posiada źródła utrzymania, rodzina pomaga mu sporadycznie; nie posiada samochodów ani pojazdów; działalność gospodarcza jest zawieszona; zamieszkuje sam. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że skarżący bardzo wybiórczo przedstawił swoją sytuację finansową i majątkową. Ponadto w ogóle nie przedstawił sytuacji finansowej i majątkowej swojej żony, z którą jak wynika z przedłożonego formularza PPF prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Otóż skarżący przedłożył tylko własne zeznanie podatkowe za 2014r. natomiast nie przedłożył zeznania podatkowego za 2013r. W ogóle nie przedłożył zeznań podatkowych żony. Nie przedłożył historii rachunków bankowych swoich oraz żony. Faktem jest, że skarżący wskazał, że jego rachunki bankowe zostały zajęte przez Urząd Skarbowy, jednakże zajęcie rachunku bankowego nie stanowi przesłanki wystarczająco usprawiedliwiającej niewykonanie zobowiązania w zakresie nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Zajęcie konta nie oznacza przecież samo przez się braku jakichkolwiek operacji na tym koncie. (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2010r., I SA/Sz 232/10, LEX nr 785399). Tym bardziej, że strona w ogóle nie przedłożyła również dokumentów potwierdzających fakt dokonania zajęcia rachunku bankowego poprzestając na gołosłownym oświadczeniu w tym zakresie. Ponadto skarżący w sposób lakoniczny odniósł się do wezwania w zakresie wskazania jaki posiada tytułu prawny to obecnie zamieszkiwanego lokalu poprzestając na oświadczeniu, że nie posiada żadnego tytułu prawnego. Zatem nie wiadomo czy skarżący korzysta z lokalu na zasadzie użyczenia czy tez ten lokal wynajmuje, a jeżeli tak to czy skarżący pokrywa koszty najmu, czynszu, opłat za media i w jakim zakresie. Wskazać również należy, że oświadczenia skarżącego są sprzeczne. Otóż na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci (ponadto wskazał, że czwarte dziecko "w drodze"). Następnie w odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego oświadcza, że zamieszkuje sam. Dalej w tym samym piśmie skarżący podaje "obecnie utrzymuje mnie rodzina" następnie 2 wersy niżej podaje "rodzina pomaga mi sporadycznie". Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący dopasowuje swoje oświadczenia, które rzekomo mają wykazać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej jak również sytuacji członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012r., sygn. akt I OZ 125/12). Brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. skutkuje bowiem odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ182/12). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona nie przedstawiła dokładnie informacji o stanie majątkowym i dochodach w tym osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Orzekający zauważa, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Referendarza sądowego co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Referendarz sądowy nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie strona skarżąca w trakcie całego postępowania nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 71/09; z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II FZ 260/09; z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji