I SA/Bd 68/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-03-17
Skład orzekający: Teresa Liwacz, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a transakcje te wiążą się z oszustwem podatkowym lub przestępstwem, nawet jeśli podatnik twierdzi, że podjął pewne kroki w celu weryfikacji kontrahenta?Ratio decidendi
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje wyłącznie w odniesieniu do faktur dokumentujących faktycznie zrealizowane czynności gospodarcze. Jeśli transakcje wiążą się z oszustwem podatkowym lub przestępstwem, a podatnik nie podjął wszelkich uzasadnionych działań, jakich można od niego oczekiwać, aby upewnić się co do legalności transakcji i wiarygodności kontrahenta, traci prawo do odliczenia podatku naliczonego, nawet jeśli posiadał formalne dokumenty.Stan faktyczny
Skarżący J. W. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła wysokość nadwyżki podatku naliczonego do przeniesienia lub zwrotu. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmę "M." J. P., które organy uznały za nierzeczywiste z uwagi na zjawisko firmanctwa. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej, twierdząc, że podjął wszelkie możliwe działania w celu weryfikacji kontrahenta.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do listopada 2013 r. oddala skargę
1. Decyzją z dnia [...]2014r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego
w B. określił skarżącemu wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres za miesiące od czerwca do października 2013r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiąc listopad.
2. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie art. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 17 ust. 6 Dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej.
3. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych na rzecz skarżącego przez P..
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że od [...]1997r. skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Podatnik jest właścicielem m.in. nieruchomości położonej przy ul. [...], gdzie wykonywane były prace remontowe i modernizacyjne pomieszczeń biurowych i hali przemysłowej, w tym montaż instalacji WOD-KAN i CO wykazane w następujących fakturach:
- [...]
Faktury te łącznie opiewają na kwotę netto [...]zł, VAT [...]zł.
Następnie organ przywołał treść protokołów przesłuchania skarżącego oraz poszczególnych świadków stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zjawiskiem firmanctwa. Wynika to ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań samego firmującego. Organ podkreślił, że J. P. podczas przesłuchań m. in. z dnia [...]2013r., [...]2013r., [...]2014r., [...]2014r. opisał, że działalność gospodarczą "prowadzi" od [...] 2011r., o jej założenie poprosił go R. B., który przynosił faktury VAT, deklaracje do podpisu i wszystko załatwiał. Pan P. nie miał wiedzy na temat rzekomo prowadzonej działalności, tylko udostępniał dane. Za podpisywanie faktur i pozostałych dokumentów otrzymywał wynagrodzenie. Z zeznań J. P. wynika, iż . B. załatwiał materiały, a P. brał
udział w ich dostawie (piece do kotłowni), faktury pisane odręcznie wystawiał P., "komputerowe" B., numerację faktur podawał P. B., pieniądze za faktury P. otrzymywał od K., a następnie przekazywał je B.. Organ odwoławczy podkreślił również, że P. zeznał, iż nie zna skarżącego, co znajduje potwierdzenie również w zeznaniach skarżącego. Prace związane z zakwestionowanymi fakturami wykonali ostatecznie K. i S., którzy pośredniczyli w przekazywaniu faktur i pieniędzy między skarżącym a P., a następnie B..
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy, za niezasadny uznał zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, wskazując, że skoro zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i w tym sensie nabycie opisanych tam usług
i towarów nie jest zgodne z faktami opisanymi w tych fakturach, to skarżącemu nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu dobrej wiary skarżącego organ zgodził się z przytoczonymi przez skarżącego tezami wynikającymi z orzeczeń sądów krajowych i unijnych, jednakże w opinii organu odwoławczego decyzja organu I instancji nie pozostaje w sprzeczności ani z żadnym z powołanych przez skarżącego przepisów, ani z żadną przesłanką wynikającą z powołanych przez skarżącego wyroków. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej skarżący był świadomy, że zakwestionowane faktury nie odpowiadają rzeczywistości, a usługi i towary na nich wymienione nie zostały wykonane czy sprzedane przez P. o czym świadczą następujące okoliczności: skarżący nie zna i nie widział J. P.; dokumenty i faktury przynosił jego rzekomy przedstawiciel P. K., ale skarżący nie wie kto go przysłał; rozliczenia gotówkowe dokonywane były, według skarżącego również nie z właścicielem firmy, lecz z P. K. oraz G. S.; skarżący nie zawarł umowy na wykonanie prac z firmą "M."; skarżący nie interesował się realizacją usługi i dostarczaniem towarów; rozliczeń za wystawione faktury dokonywał w gotówce, mimo braku kontaktu z właścicielem firmy czy niezgodności treści w nich zawartych ze stanem rzeczywistym; skarżący nie dysponuje dokumentami
gwarancyjnymi na nabyte towary, nie weryfikował i nie sprawdzał towaru przed jego
nabyciem; skarżący przyjął fakturę na zakup elementów wyposażenia kotłowni Nr [...] z dnia [...]2013r. oraz dokonał rozliczenia kompletnego wyposażenia kotłowni
w posesji przy ulicy [...] w miesiącu [...] 2013r., mimo
iż piece stanowiące główny składnik tej kotłowni, dostarczone zostały dopiero
we [...] 2013r.; mimo zaistnienia opisanych wyżej okoliczności, jak zeznał skarżący, do niczego się "nie wtrącał" i o nic nie pytał.
W konsekwencji powyższego za bezzasadny organ odwoławczy uznał również zarzut nieuwzględnienia art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy Rady.
Ponadto organ nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania podatkowego.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organów podatkowych zarzucając im naruszenie:
- art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez błędne
uznanie, że otrzymane przez skarżącego od jego kontrahenta faktury stwierdzają
czynności, które nie zostały dokonane,
- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu podatkowego,
- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez przyjęcie, że otrzymane przez stronę faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, zaś w postępowaniu kontrolnym wyraźnie ustalono, że usługi i dostawy towarów zostały dokonane,
- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. naruszenie zasady prawdy materialnej poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, jak też uznanie, że umowa pomiędzy stronami nie została zawarta,
- art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady oceny dowodów i wybiórcze potraktowanie materiałów zabranych podczas kontroli podatkowej,
- art. 17 ust. 6 Dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17 maja 1977r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku ze zmianami, poprzez nieuwzględnienie tegoż przepisu.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się
w nadesłanych aktach administracyjnych (por.: wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza prawa.
7. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zakwestionowane faktury VAT odzwierciedlają rzeczywiste czynności gospodarcze. W konsekwencji, czy zgodnie z prawem organ zakwestionował prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez "M." J. P..
8. Przed przystąpieniem do oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z unormowanymi zawartymi w dziale IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm. – dalej zwana O.p.), to na organach ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 O.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, a także ich prawidłowa ocena. Dowodem w sprawie podatkowej jest przy tym wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest to sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie i mają pokrycie w zgromadzonych dowodach (art. 191 O.p.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat przedstawionych uregulowań Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe należycie przeprowadziły postępowanie podatkowe, nie uchybiając przepisom prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organy w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
9. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy
w części pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego stanowił
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym w 2013r. (tj. Dz. U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej zwana u.p.t.u). Z powołanego przepisu wynika, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Wykładnia przepisu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. prowadzi do wniosku, że prawo do odliczenia podatku naliczonego dotyczy jedynie faktur stwierdzających faktycznie zrealizowane czynności, sama faktura nie tworzy zaś prawa do odliczenia VAT w niej wykazanego (zob.: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 listopada 2012r. sygn. akt I SA/Bd 882/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 listopada 2009r., sygn. akt I SA/Bk 338/09, LEX nr 536966 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 października 2009r., sygn. akt I SA/Bk 346/09, LEX nr 536969). Prawo do odliczenia podatku naliczonego związane jest z rzeczywistymi, a nie fikcyjnymi zdarzeniami gospodarczymi. Oznacza to, że zasadnicze znaczenie ma nie tylko prawda formalna wynikająca z faktury, ale i prawda materialna polegająca na tym, iż faktura musi odzwierciedlać rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, z prawdziwymi elementami nie tylko przedmiotowymi, ale i podmiotowymi (por.: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 marca 2009r., sygn. akt I SA/Sz 715/08, LEX nr 503216). Samo posiadanie faktury nie jest wystarczającą podstawą, aby odliczyć podatek w niej naliczony. Wystawiona faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży między wskazanymi w niej kontrahentami, jest prawnie bezskuteczna, a w konsekwencji nie może wywoływać żadnych skutków podatkowych zarówno u jej wystawcy, jak i u odbiorcy (por.: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2009r., sygn. akt I SA/Gd 493/09, LEX nr 525700).
10. Sąd akceptuje stanowisko organów podatkowych, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zjawiskiem firmanctwa. Podmiot, który widnieje jako wystawca spornych faktur nie wykonał na rzecz skarżącego czynności gospodarczych, które rzekomo te faktury dokumentują. Wynika to z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności z zeznań firmującego – J. P., który zeznał, że działalność gospodarczą prowadzi od [...] 2011r. O jej założenie poprosił go R. B., który przynosił faktury VAT, deklaracje do podpisu i wszystko załatwiał. J. P. nie miał wiedzy na temat prowadzonej działalności gospodarczej i tylko udostępniał dane. Za podpisywanie faktur i pozostałych dokumentów otrzymywał wynagrodzenie. Z zeznań J. P. wynika, iż R. B. załatwiał materiały, a P. brał udział w ich dostawie (piece do kotłowni), faktury pisane odręcznie wystawiał P., "komputerowe" B., numerację faktur podawał P. B., pieniądze za faktury P. otrzymywał od K., a następnie przekazywał je B.. Prace związane z zakwestionowanymi fakturami wykonali ostatecznie K. i S., którzy pośredniczyli w przekazywaniu faktur i pieniędzy między skarżącym a P., a następnie B..
Powyższych ustaleń nie kwestionuje również strona w skardze, wskazując, że skarżący nie był świadomy działań J. P., jego działalności przestępczej polegającej na firmowaniu zarejestrowanej działalności w celu umożliwienia działności w szarej strefie m.in. P. K. i G. S.. Strona uprawnienie do obniżenia podatku należnego upatruje w tym, że podjęła wszystkie możliwe działania w celu sprawdzenia kontrahenta tj. sprawdzono w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, że J. P. prowadził działalność gospodarczą pod firmą PW "M." J. P., P. K. dostarczył kserokopie zaświadczenia w przedmiocie zarejestrowania J. P. jako podatnika podatku VAT oraz dostarczył kserokopie składanych deklaracji podatku VAT z datami prezentaty wpływu do Urzędu Skarbowego.
11. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę dobrej wiary wskazać należy, że dokonana przez organy ocena okoliczności kontrolowanej sprawy uwzględniała w sposób należyty, przy wykładni art. 88 ust.3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. orzecznictwo TSUE. W sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Trybunał, podtrzymując dotychczasową linię orzeczniczą stwierdził, że tylko gdy podmiot gospodarczy podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem, czy to w zakresie VAT czy w innej dziedzinie, może on domniemywać legalność tych transakcji bez ryzyka utraty prawa do odliczenia naliczonego VAT. Nie uznał także za sprzeczne z prawem Unii Europejskiej wymaganie, by podmiot przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie podatkowym. Określenie działań, jakich podjęcia w konkretnym przypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia VAT, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanego przypadku. Jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Powyższe Tezy zostały podtrzymane w powołanym przez stronę postanowieniu TSUE z dnia 6 lutego 2014 r., C-33/13, Marcin Jagiełło przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi, w którym Trybunał dokonał podsumowania dotychczasowego orzecznictwa dotyczącego możliwości kwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego w aspekcie transakcji, których celem były oszustwa podatkowe wyrażając poglądy przedstawione w poprzednich orzeczeniach, w szczególności w ww. wyrokach z dnia 21 czerwca 2012r. w sprawach C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, a także w wyrokach z dnia 6 września 2012 r. w sprawie C-324/11 Tóth, z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C-285/11 Bonik oraz z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawach C-642/11 Stroj trans EOOD i C-643/11 ŁWK – 56 EOOD.
Jak przy tym wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2014r. sygn. akt I FSK 648/14, a Sąd orzekający w tej sprawie podziela to stanowisko, za sprawą orzecznictwa TSUE również w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych ukształtował się jednolity już pogląd, że prawo do odliczenia podatku naliczonego nie może abstrahować od ustaleń dotyczących tzw. starannego działania nabywcy, o ile mamy do czynienia z obrotem realnym, a nie jedynie wykazanym na fakturach. Wymaga to zbadania przestrzegania przez podatnika zasad należytej staranności kupieckiej i istotnym jest, aby same okoliczności towarzyszące transakcji wskazywały, że nabywający towar (lub usługę) podatnik wykazał w niej staranność kupiecką wymaganą w obrocie danym towarem (lub usługą), czyniącą tę transakcję przejrzystą. Natomiast w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości czy przesłanki, by podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego wypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Zatem istotne wówczas będą przede wszystkim okoliczności związane z samym zawarciem transakcji.
W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej w tym względzie oceny postawy strony skarżącej uznając, że w realiach zaistniałych w rozpoznawanej sprawie istniały przesłanki świadczące o tym, że wiedziała ona lub powinna była wiedzieć, że transakcje mające stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego związane były z nadużyciem prawa. Trafnie organ odwoławczy odwołał się w tym względzie do zeznań samego skarżącego, z których wynika, skarżący nie zna i nie widział J. P.; dokumenty i faktury przynosił jego rzekomy przedstawiciel P. K, ale skarżący nie wie, kto go przysłał; rozliczenia gotówkowe dokonywane były, według skarżącego również nie z właścicielem firmy, lecz z P. K. oraz G. S.; nie interesował się realizacją usługi i dostarczaniem towarów; rozliczeń za wystawione faktury dokonywał w gotówce, mimo braku kontaktu z właścicielem; skarżący nie dysponuje dokumentami
gwarancyjnymi na nabyte towary; nie weryfikował i nie sprawdzał towaru przed jego
nabyciem; przyjął fakturę na zakup elementów wyposażenia kotłowni dnia [...]2013r. oraz dokonał rozliczenia kompletnego wyposażenia kotłowni w [...] 2013r., mimo iż piece stanowiące główny składnik tej kotłowni, dostarczone zostały dopiero
we [...] 2013r.; mimo zaistnienia opisanych wyżej okoliczności, jak zeznał skarżący, do niczego się "nie wtrącał" i o nic nie pytał.
Stwierdzić, zatem należy, że same okoliczności towarzyszące nawiązaniu współpracy jak i rozliczenia oraz nadzór nad wykonanymi pracami odbiegały znacząco od standardów przyjętych w stosunkach handlowych pomiędzy legalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, co znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, należycie ocenionym. Skarżący zlecając wykonanie prac, które rzekomo odzwierciedlają zakwestionowane faktury nie nawiązał bezpośredniego kontaktu z J. P.. Skarżący nie poczynił żadnych ustaleń, czy P. K. rzeczywiście działała w imieniu i na rzecz dostawcy. Tymczasem to P. K. dostarczał faktury i dokumenty oraz pobierał zaliczki oraz zapłatę za wykonane usługi. W ramach tych gotówkowych rozliczeń skarżący otrzymywała dowody wpłaty podpisane przez osobę (jednorazowo również przez G. S.), która nie wiadomo czy była umocowana przez rzekomego wykonawcę usług. Skoro okoliczności towarzyszące wykonaniu prac znacząco odbiegały od standardów przyjętych w stosunkach handlowych między legalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, to skarżący winien co najmniej podejrzewać, że uczestniczy w transakcjach, które wiążą się z możliwością popełnienia przestępstwa lub oszustwa podatkowego przez dostawcę lub inny podmiot zaangażowany w realizację dostaw. W przedmiotowej sprawie, skarżący winien skorzystać z uprawnienia weryfikacji kontrahenta, nie tylko poprzestając na sprawdzeniu w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, że J. P. prowadził działalność gospodarczą pod firmą [...] "M." oraz na przedłożonych przez P. K. zaświadczenia w przedmiocie zarejestrowania J. P. jako podatnika podatku VAT oraz kserokopii składanych deklaracji podatku VAT z datami prezentaty wpływu do Urzędu Skarbowego. Powinien bez wątpienia nawiązać kontakt z właścicielem firmy która miała wykonać zlecone prace upewnić się, że P. K. jest rzeczywistym pełnomocnikiem firmy "M." oraz czy J. P. dysponuje odpowiednim zapleczem w zakresie zrealizowania zleconej usługi.
12. Podkreślenia również wymaga, że przepisy ustawy o VAT mające zastosowanie w niniejszej sprawie powtarzają w istocie regulacje zawarte w art. 17 VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977r. w sprawie w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG) – Dz.U.UE. L z 1977r., nr 145, poz. 1 oraz art. 167 i art. 168 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE. L. z 2006r., nr 347, poz. 1), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE. Z treści powyższych przepisów wynika, że podstawą do odliczenia podatku naliczonego jest faktura dokumentująca nabycie towaru lub usługi. W orzecznictwie sądowym nie budzi jednak wątpliwości, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku VAT przewidzianego w tej ustawie z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury, dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Jak zostało to już wskazane w uzasadnieniu w przypadku gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy co wynika z wcześniej szych wywodów – faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Dysponowanie w tym przypadku przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi per se uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy z tytułu jej realizacji na rzecz nabywcy. Niewystarczającym przy tym jest dla prawa do odliczenia podatku z danej faktury jedynie ustalenie, że dany towar znalazł się w posiadaniu nabywcy lub określona usługa została faktycznie wykonana, jeżeli nie zostanie wykazane, że to w wyniku czynności udokumentowanej tą właśnie fakturą, rodzącej u sprzedawcy powstanie obowiązku podatkowego, doszło do nabycia tegoż towaru lub wykonania usługi. Faktura nieodzwierciedlająca czynności rzeczywiście dokonanej przez jej wystawcę – jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie - nie daje odbiorcy tej faktury prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku.
13. Reasumując wbrew zarzutom skargi, organy wykazały, że skarżący nie dopełnił obowiązku należytej staranności w weryfikacji swojego kontrahenta i miał świadomość, że uczestniczy on w oszukańczych transakcjach, bądź w okolicznościach współpracy winien podejrzewać, że transakcje te wiązały się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę. Zdaniem Sądu organy podatkowe poprzez szczegółowe ustalenia faktyczne w tym zakresie obaliły twierdzenia skarżącego, że przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie prowadziły do udziału w przestępstwie. Należy zgodzić się z konstatacją organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy wykazał w sposób jednoznaczny, że skarżący miał świadomość uczestniczenia w oszustwie podatkowym. Zatem należy uznać, że prawidłowo organy zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez ustalenie, że wszystkie zakwestionowane faktury VAT nie dokumentowały czynności pomiędzy podmiotami w nich wskazanymi, a skarżącym. Powyższe powoduje, że zarzut naruszenia w tym zakresie prawa procesowego (art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 i art. 191 O. p.) nie jest zasadny.
Mając na względzie powyższe, tut. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło