I SA/Bd 726/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, wierzytelności oraz nie uzyskuje żadnego dochodu. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w wyniku działań Urzędu Kontroli Skarbowej w B. oraz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. działalność gospodarcza upadła. Wnioskodawca stracił jedyne źródło utrzymania. W trudnej sytuacji odwróciła się do niego rodzina i z dnia na dzień znalazł się na bruku. Stracił dochody i dom. Od tego czasu zajmuje się pozyskiwaniem surowców wtórnych, runa leśnego i doraźną pracą sezonową. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: zeznania podatkowe za lata 2014-2015. W piśmie z dnia 7 grudnia skarżący oświadczył, że: nie posiada rachunków bankowych; nie uzyskuje świadczeń z pomocy społecznej; jedzeniem i lekarstwami wspiera skarżącego matka; w okresie letnim i jesiennym zbiera runo leśne i dorywczo pomaga sprzątając place, oczyszczając chodniki, pomagając w rozładunku za co dostaje drobne sumy; jest osobą bezdomną; mieszka w baraku w zamian za co sprząta plac i nadzoruje w nocy teren; środki czystości dostaje od okazjonalnych osób, zbiera uszkodzone kosmetyki, tak samo udaje mu się znaleźć ubrania i jedzenie; nie ponosi kosztów opłat za energię; ogrzewa swój barak piecem – krystek – gdzie pali znalezionymi odpadami drewna, węgla czy resztkami palet; ze zbierania runa leśnego, surowców wtórnych oraz palet uzyskuje dochód w kwocie ok. [...] zł miesięcznie; nie posiada samochodu; z żoną ma rozdzielność majątkową i pozostaje w separacji, a więc nie ma wiedzy w tym zakresie; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada zobowiązań kredytowych; nie utrzymuje z żoną kontaktów; był zarejestrowany w PUP ale spóźnił się na podpis i go wyrejestrowano. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać że skarżący nie wypełnił prawidłowo wezwania wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a. Otóż nie zobrazował sytuacji majątkowej i finansowej żony. Odnosząc się do przywołanej okoliczności posiadania z żoną rozdzielności wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 583) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, że skarżący nie przedłożył umowy rozdzielności majątkowej oraz dokumentu orzekającego separację. Wskazać również należy, że skarżący nie przedłożył zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Odnosząc się do podnoszonej przez strone w tym zakresie okoliczności " byłem zarejestrowany w PUP, lecz niestety spóźniłem się na podpis i mnie wyrejestrowano" wskazać należy, że skarżący winien w tym zakresie przedłożyć decyzje właściwego organu administracji publicznej o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Nadal bowiem nie wiadomo czy skarżący w ogóle się zarejestrował jako osoba bezrobotna, a więc czy dopełnił elementarny obowiązk, aby uzyskać status osoby bezrobotnej i ewentualnie - za pośrednictwem Urzędu Pracy – stosowne zatrudnienie. W konsekwencji trudno uznać przedstawione przez stronę informacje za pełne, rzetelne i wiarygodne. Wnioskodawca uchylił się od przedstawienia wszystkich informacji i dokumentów pozwalających ustalić jego sytuację finansową. W związku z powyższym w ocenie orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał zasadności swojego wniosku. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji