I SA/Bd 746/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2009 r. i od marca 2009 r. do grudnia 2010 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł – renta zdrowotna. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada: nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz wierzytelności. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: koszt leczenia [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT 40A za lata 2014-2015; orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy; umowę rozdzielności majątkowej zawartą w formie aktu notarialnego oraz decyzję ZUS o ustaleniu prawa do renty na dalszy okres. W piśmie z dnia 12 grudnia skarżący oświadczył, że: nie składał zeznań podatkowych do Urzędu Skarbowego, gdyż jedynym źródłem dochodu skarżącego jest renta z ZUS; nie posiada rachunków bankowych; nie uzyskuje pomocy społecznej; nie posiada tytułu prawnego do lokalu; na zakup leków wydaje miesięcznie kwotę [...]zł, resztę renty przeznacza na zakup żywności, środków czystości, ubrań, itp.; nie posiada żadnych oszczędności; utrzymuje się z renty wypłacanej przez ZUS; nie posiada żadnego pojazdu; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada zobowiązań kredytowych; pozostaje w związku małżeńskim jednakże posiada rozdzielność majątkową od 2006r. oraz nie mieszka z żoną; z renty prowadzona jest egzekucja administracyjna w wysokości [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący nie wypełnił prawidłowo wezwania wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a. Otóż nie zobrazował sytuacji majątkowej i finansowej żony. Odnosząc się do przywołanej okoliczności posiadania z żoną rozdzielności wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 583) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Po drugie skarżący nie wskazał, jaki posiada tytuł prawny do lokalu w którym aktualnie zamieszkuje poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Nie przedłożył również zaświadczenia z właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniające osoby zamieszkałe pod dresem wskazanym w rubryce 2.1 formularza. Po trzecie jak podaje skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej i utrzymuje się ze świadczenia rentowego które po potrąceniach jest wypłacane w kwocie ok. [...] (na urzędowym formularzu wskazano kwotę [...]natomiast w piśmie z dnia [...] grudnia 206r. kwotę [...]zł). Skarżący nie oświadczy również, że korzysta ze wsparcia finansowego rodziny czy najmowych. Jednocześnie wskazał, że na leki wydatkuje kwotę [...]zł miesięcznie, natomiast pozostałą części wydatkuje na zakup żywności, środków czystości, ubrań, itp. Wskazać w kontekście powyższych oświadczeń należy, że powyższe wydatki, które wskazał skarżący nie uwzględniają kosztów związanych z utrzymaniem lokalu, w którym skarżący zamieszkuje. Nadal nie wiadomo z kim skarżący zamieszkuje i kto ponosi wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości – gaz, prąd, podatek od nieruchomości, drobne naprawy, itp. W konsekwencji trudno uznać przedstawione przez stronę informacje za pełne, rzetelne i wiarygodne. Wnioskodawca uchylił się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jego sytuację finansową. W związku z powyższym w ocenie orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Końcowo wskazać również należy, że choć jak podnosi skarżący, nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych to samodzielnie podjął decyzję o sfinansowaniu udziału profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. jak podaje skarżący braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał zasadności swojego wniosku. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji