I SA/Bd 748/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 08 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że posiada budynki mieszkalne na wsi o pow. [...] m² i [...] m², pozostałe budynki [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł zajęte przez Urząd Skarbowy. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz czwórką dzieci, którego miesięczny dochód wynosi [...]zł (dzierżawa, najem oraz zasiłek rodzinny). Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2014r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że: dzieci nie składają zeznań, żona nie uzyskuje dochodu; nie posiada tytułu prawnego do obecnie zamieszkiwanego lokalu; jest właścicielem nieruchomości jakie wskazał we wniosku; nie posiada statusu osoby bezrobotnej ponieważ jest rolnikiem, żona również. Jako comiesięczne wydatki strona wskazała prąd – [...] zł, gaz – [...] zł, utrzymanie samochodu – [...] zł, zakup lekarstw – [...] zł. Oświadczył, że w sezonie zbiera grzyby i jagody, a poza sezonem stal. Z gospodarstwa ma owoce i warzywa oraz żywiec świnie do odstawienia. Dalej wskazał, że posiada samochody które są zajęte przez Urząd Skarbowy w N.. Osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów. Wyjaśnił, że od [...] 2013r. ma zawieszoną działalność gospodarczą. Wnioskodawca przedłożył: kserokopię pierwszej strony zeznań podatkowych za lata 2011r., 2012r. (PIT 36L) z których wynika, że za powyższe okresy wykazał dochód w kwocie [...] zł. oraz stratę w kwocie [...] zł; kserokopię pierwszej strony PIT-28 za 2013r. z którego wynika, że z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy osiągnął za powyższy okres dochód w kwocie [...] zł. oraz saldo własnych rachunków bankowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący w rozpoznawanej sprawie wystąpił już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sadowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 03 października 2012r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Powyższe postanowienie upadło na skutego złożonego sprzeciwu, jednak prawomocnym postanowieniem z dnia 09 listopada 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Prawidłowość powyższego orzeczenia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 08 maja 2013r. sygn. akt II FZ 144/13 oddalił zażalenie strony na powyższe rozstrzygnięcie. Prawomocność orzeczenia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy nie wyklucza oczywiście możliwości ponownego ubiegania się przez stronę skarżącą o przyznanie prawa pomocy. Warto jednak wspomnieć, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Referendarz sądowy, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może zatem odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże pod warunkiem wykazania, że nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy będą to w szczególności okoliczności wskazujące na pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Tymczasem w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący ponownie uchyla się od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej oraz finansowej. W pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy jako majątek wskazał dom o pow. [...] m², mieszkanie o pow. [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. W aktualnie złożonym wniosku jako majątek wskazuje budynku mieszkalne na wsi o pow. [...] m² i [...] m², pozostałe budynki [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Nie wyjaśnił czy nieruchomości (dom i mieszkanie) wykazane w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały sprzedane. Wobec powyższego przyjąć należało, że skarżący jest właścicielem wszystkich powyżej wymienionych nieruchomości. Dodatkowo wskazać należy, że w pierwotnym wniosku skarżący wskazał, że posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha natomiast w obecnym wniosku podaje, że posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Zatem przyjąć należało, że skarżący dokupił [...] ha, a więc dysponował środkami pieniężnymi na ten cel. Ponadto skarżący w ogóle nie przedłożył wyciągów, tylko saldo rachunków bankowych. Wyciągi miały natomiast obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209). Zajęcie rachunku bankowego nie stanowi przesłanki wystarczająco usprawiedliwiającej niewykonanie zobowiązania w zakresie nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Zajęcie konta nie oznacza przecież samo przez się braku jakichkolwiek operacji na tym koncie. (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2010r., I SA/Sz 232/10, LEX nr 785399). Wnioskodawca nie przedstawił w ogóle sytuacji finansowej i majątkowej żony, poprzestając na gołosłownych oświadczeniach, że nie posiada majątku oraz dochodów. Co prawda skarżący we wniosku PPF wskazał, że posiada rozdzielność majątkową, jednakże należy wyjaśnić, że również w takiej sytuacji skarżący winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów nawet z pomocą żony. Wymóg wsparcia finansowego ze strony współmałżonka wywodzi się z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi w finansowaniu kosztów sądowych (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawania w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (zob. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10, z 26 maja 2011 II FZ 180/11, z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ). Powyższe braki skutkują stwierdzeniem, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nadal pozostaje niejasna. W ocenie orzekającego wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.