I SA/Bd 748/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2020-02-05

Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Leszek Kleczkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości poprzez przeniesienie własności prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz gminy może prowadzić do powstania nadpłaty w podatku i tym samym uzasadniać żądanie stwierdzenia nadpłaty?
Ratio decidendi
Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w formie przeniesienia własności rzeczy lub prawa majątkowego jest szczególną formą zapłaty i jako takie może prowadzić do powstania nadpłaty, jeśli zobowiązanie zostało spełnione w wysokości przekraczającej należność lub bez podstawy prawnej. Organ podatkowy dokonał błędnej wykładni art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odmawiając stwierdzenia nadpłaty w sytuacji, gdy zobowiązanie wygasło w wyniku przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Stan faktyczny
Spółka wniosła o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009, twierdząc, że grunty związane z zlikwidowaną linią kolejową nie powinny być opodatkowane stawkami dla działalności gospodarczej. W ramach wygaszenia zaległości podatkowych za lata 2008-2009, spółka przeniosła na gminę prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że przeniesienie własności nie jest formą zapłaty podatku w rozumieniu art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka zarzuciła naruszenie zasady "in dubio pro tributario" oraz konstytucyjnej zasady równości.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz P. K. P. S.A. w W. kwotę 4842 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. K. P.S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz P. K.P. S.A. w W. kwotę 4842 zł ( cztery tysiące osiemset czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...]. spółka wystąpiła o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009. Skarżąca podała, że zlikwidowana w latach 90-tych linia kolejowa nr 238 Mogilno-Barcin (budowla) nie może być wykorzystywana w działalności gospodarczej ze względów technicznych, a nie tylko ekonomicznych. Wraz z wnioskiem spółka złożyła skorygowane deklaracje na podatek od nieruchomości za lata 2004-2009. W deklaracji za 2009r. spółka wykazała podatek w wysokości [...] zł. Zdaniem spółki, grunty powinny być objęte podatkiem od nieruchomości według stawek jak dla gruntów pozostałych, a nie jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od czasu likwidacji ww. linii kolejowej na wymienionych gruntach ze względów technicznych nie prowadzono żadnej działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia [...]. Wójt Gminy D. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r. w kwocie [...]zł. Rozpatrując wniesione zażalenie, postanowieniem z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 marca 2016r., sygn. akt I SA/Bd 1022/15 uchylił zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z dnia [...]. uchyliło postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...]. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W następstwie ww. rozstrzygnięcia, Wójt Gminy D. wydał decyzję z dnia [...]., którą odmówił zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009r. Rozpatrując wniesione odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...]. Wójt Gminy D. ponownie pozostawił wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty bez rozpatrzenia. Uznając wniesione przez spółkę zażalenie za zasadne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W następstwie tego rozstrzygnięcia, postanowieniem z dnia [...]. organ pierwszej instancji pozostawił bez rozpatrzenia wniosek strony w sprawie stwierdzenia nadpłaty za 2009r. Rozpatrując wniesione zażalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]. uchyliło ww. postanowienie Wójta Gminy D. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...]. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r. W wyniku wniesienia odwołania, decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. W następstwie rozpoznania skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 12 czerwca 2019r., sygn. akt I SA/Bd 199/19 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze będąc związane ww. wyrokiem, decyzją z dnia [...]. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w celu wyeliminowania zaległości podatkowych z 2009 r. dokonane zostały dwa przesunięcia majątkowe. Otóż w latach 2010 i 2011 zawarte zostały w formie aktów notarialnych dwie umowy, tj. z dnia [...]. oraz z dnia [...]., mocą których przeniesiono na Gminę D. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości obejmujących działkę nr [...] o pow. [...] ha i działkę nr [...] o pow. [...] ha - w zamian za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości. Wójt Gminy D. wydał w związku z tym jako organ podatkowy decyzję stwierdzającą wygaśnięcie zobowiązań podatkowych spółki z tytułu podatku od nieruchomości z dniem [...]. w kwocie [...]zł. Na kwotę tę składały się zaległości podatkowe z roku 2008 (raty XI-XII) w wysokości [...] zł (zaległość [...] zł + odsetki [...] zł) oraz zaległości podatkowe z roku 2009 (raty I-IV) w wysokości [...] zł (zaległość [...] zł + odsetki [...] zł). Z kolei na mocy decyzji z dnia [...]. nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania podatkowego spółki z tytułu podatku od nieruchomości z roku 2009 (raty V-VII) z dniem [...]. w kwocie [...]zł (zaległość [...] zł + odsetki [...] zł). Powyższe decyzje Wójta Gminy D. o wygaśnięciu zobowiązań podatkowych nie były przez spółkę kwestionowane. W kolejnych latach organ podatkowy nie zawierał ze spółką żadnych umów w sprawie wygaśnięcia zobowiązań podatkowych za 2009 r. Organ wskazał, że podatnik złożył korektę deklaracji w podatku od nieruchomości za 2009r., w której wykazał podatek w kwocie [...]zł. Z uzasadnienia do złożonej korekty deklaracji za ten rok oraz z obliczeń organu pierwszej instancji, dokonanych na podstawie znajdujących się w aktach sprawy deklaracji na podatek od nieruchomości oraz korekt deklaracji na podatek od nieruchomości, wynika, że wskazana do zwrotu kwota nadpłaty w wysokości [...] zł jest efektem różnicy pomiędzy deklaracjami a korektami deklaracji, w związku z opodatkowaniem nieruchomości spółki najwyższą stawką w latach 2004 do 2008 i nie dotyczy roku podatkowego 2009. W rozpatrywanej sprawie nie istnieje zatem napłata, bowiem w okresie, za jaki spółka domaga się stwierdzenia nadpłaty, nie dokonała ona żadnej zapłaty podatku od nieruchomości za 2009r. lub w innym roku podatkowym. Odnotowana w dniu [...] r. wpłata w wysokości [...] zł wynikająca ze wskazanego tytułu wpłaty zaliczona została na poczet kosztów upomnienia z roku poprzedniego, czyli 2008r. Zapłata kwoty [...]zł nie może więc stanowić podstawy do stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r. W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 72 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") stanowiące podstawę do uwzględnienia wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty, a przedłożona korekta deklaracji zasadnie uznana została przez Wójta Gminy D. za bezskuteczną. W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe za 2009r. w kwocie [...]zł wygasło poprzez przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, przy czym spółka nie dokonała żadnych wpłat za okres, za jaki żąda stwierdzenia nadpłaty. Tym samym, skoro nie doszło do nadpłacenia podatku od nieruchomości za 2009r., wniosek spółki nie może zostać uwzględniony. Nadto, zdaniem organu, żądanie stwierdzenia nadpłaty określone w art. 72 § 1 O.p. może odnosić się tylko do dwóch rodzajów realizacji zobowiązania podatkowego (zapłaty oraz pobrania), a w tych rodzajach realizacji zobowiązania podatkowego nie mieści się przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych. W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 72 § 1 i § 2 pkt 1 O.p.; art. 3 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. poprzez brak zastosowania w niniejszej sprawie zasady "in dubio pro tributario", zgodnie z którą w przypadku wystąpienia nie dających się usunąć wątpliwości organy podatkowe rozstrzygają sprawę na korzyść podatnika. Odnosząc się do argumentacji organu wskazanej w zaskarżonej decyzji spółka wskazała, że jej zdaniem przeniesienie własności nieruchomości jest też formą zapłaty podatku. W jego wyniku pasywa podatnika uległy zmniejszeniu, a aktywa organu podatkowego się zwiększyły. W ocenie spółki, art. 72 § 1 O.p. nie zawiera wyczerpującego katalogu nadpłat. Strona prezentuje pogląd, że skoro ustawodawca dopuścił do regulowania należności publicznoprawnych w sposób inny niż zapłata, a zarazem wprost nie unormował kwestii zaliczenia takiego sposobu zaspokojenia budżetu związku publicznoprawnego jako tożsamego w skutkach z nadpłatą, to mamy do czynienia z naruszeniem konstytucyjnej równości wobec prawa. Zdaniem strony, różnicowanie sytuacji podatników w zależności od tego, czy uregulowanie podatku nastąpiło w formie pieniężnej czy niepieniężnej nie znajduje uzasadnienia. Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącej, sąd administracyjny, w przeciwieństwie do organów podatkowych związanych treścią przepisów, władny jest rozważyć konstytucyjność przepisów we wskazanym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009r. Sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokami z dnia 1 marca 2016 r., I SA/Bd 1022/15 i z dnia 12 czerwca 2019 r., I SA/Bd 199/19 uchylał rozstrzygnięcia wydawane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z. wynikające z powyższych wyroków zostały przez organ wykonane. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] r. spółka złożyła wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009. Podała, że zlikwidowana w latach 90-tych linia kolejowa M. - B. (budowla) nie może być wykorzystywana w działalności gospodarczej ze względów technicznych, a nie tylko ekonomicznych. Od czasu likwidacji ww. linii kolejowej na gruntach ze względów technicznych nie prowadzono żadnej działalności gospodarczej. Według spółki grunty te powinny być objęte podatkiem od nieruchomości według stawek jak dla gruntów pozostałych, a nie jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wraz z wnioskiem spółka złożyła skorygowane deklaracje na podatek od nieruchomości za lata 2004-2008 oraz za 2009 r. W deklaracji za 2009 r. spółka wykazała podatek w wysokości [...] zł. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nadpłaty, gdyż zgodnie z art. 72 § 1 O.p. żądanie stwierdzenia nadpłaty może odnosić się tylko do dwóch rodzajów realizacji zobowiązania podatkowego, tj. zapłaty lub pobrania. Natomiast w zakresie wskazanej normy nie mieści się przeniesienie własności rzeczy i innych praw majątkowych, które powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. W tym kontekście organ wskazał, że w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. spółka, w trybie art. 66 § 1 O.p., przeniosła na Gminę D. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości. Wójt Gminy D. wydał w związku z tym w dniu [...] r. decyzję stwierdzającą wygaśnięcie zobowiązań podatkowych spółki z tytułu podatku od nieruchomości z dniem [...] r. w kwocie [...]zł. Na kwotę tę składały się m.in. zaległości podatkowe z 2009 r. w wysokości [...] zł. Z kolei na mocy decyzji z dnia [...] r. nastąpiło wygaśnięcie z dniem [...] r. zobowiązania podatkowego spółki z tytułu podatku od nieruchomości z 2009 r. w kwocie [...]zł. W rezultacie, zdaniem organu odwoławczego, nie zaistniały przesłanki z art. 72 § 1 O.p. stanowiące podstawę do uwzględnienia wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty. Nie można bowiem skutecznie żądać stwierdzenia nadpłaty podatku uregulowanego w szczególnej formie - przeniesienia własności rzeczy i praw majątkowych. Zapłatą podatku umożliwiającą żądanie stwierdzenia nadpłaty w trybie określonym w przepisach art. 72 i art. 75 O.p. jest jedynie wpłata podatku na konto uprawnionego organu, przelanie z rachunku bankowego zobowiązanego, oraz przymusowe ściągnięcie przez organ kwoty zaległości podatkowej w postępowaniu egzekucyjnym. W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe za 2009 r. wygasło poprzez przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, przy czym spółka nie dokonała żadnych wpłat za okres, za jaki żąda stwierdzenia nadpłaty. Tym samym nie doszło do nadpłacenia podatku od nieruchomości za 2009 r. i organ pierwszej instancji zasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty. Na poparcie swojego stanowiska SKO odwołało się do wyroku NSA z dnia 1 września 2010 r., II FSK 726/09 oraz wyroku WSA w Olsztynie z dnia 28 kwietnia 2016 r., I SA/Ol 121/16. Sąd w niniejszym składzie tego stanowiska nie podziela, natomiast podziela odmienne poglądy wyrażone w wyrokach, np.: NSA z dnia 5 lipca 2018 r., II FSK 2315/16; WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2015 r., I SA/Bd 862/15 i I SA/Bd 863/15; WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2019 r., I SA/Po 200/19 i I SA/Po 203/19. Należy zauważyć, że w myśl art. 72 § 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Podatek jest nadpłacony w sytuacji, gdy podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku, lecz faktycznie wpłacona kwota jest wyższa pod kwoty należnej. Z kolei podatek jest nienależnie zapłacony, gdy podmiot dokonał wpłaty określonej kwoty tytułem zapłaty podatku, pomimo że nie był do tego zobowiązany. Podatek jest zapłacony nienależnie także wtedy, gdy podatnik był zobowiązany do zapłaty podatku, lecz później odpadła podstawa prawna świadczenia. W piśmiennictwie przyjmuje się, że art. 72 § 1 nie formułuje definicji pojęcia nadpłaty, lecz zawiera jedynie wyliczenie kwot, które stanowią nadpłatę. Wyliczenie to nie ma charakteru zupełnego, gdyż nie obejmuje wszystkich przypadków, które powinny być w nim zawarte (por. B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2010, s. 418). Opierając się na formule zastosowanej w najbardziej syntetycznym ujęciu, można przyjąć, że nadpłata powstaje wtedy, gdy podatnik spełnia nieistniejące zobowiązanie podatkowe lub istniejące zobowiązanie spełnia w wysokości przekraczającej określony prawem obowiązek. Najistotniejszą cechą nadpłaty jest więc nieuzasadnione prawnie przysporzenie budżetu Skarbu Państwa (gminy, powiatu, województwa) kosztem majątku podatnika. Wskazać należy także na regulację zawartą w art. 59 § 1 O.p. W artykule tym przewidziano zarówno efektywne formy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, to jest takie, w następstwie których następuje zaspokojenie roszczeń wierzyciela zobowiązania podatkowoprawnego (zapłata, pobranie, przeniesienie własności rzeczy lub prawa, potrącenie, zaliczenie nadpłaty lub zwrotu), jak i nieefektywne formy wygaśnięcia tego zobowiązania, to jest takie, które do zaspokojenia roszczeń wierzyciela nie prowadzą (zaniechanie poboru, umorzenie, przedawnienie, zwolnienie z obowiązku zapłaty). Z tego punktu widzenia nadpłata może powstać tylko w przypadku efektywnych form wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, bowiem tylko wtedy budżet beneficjenta podatku może uzyskać przysporzenie nienależne (bez podstawy prawnej). Podkreślenia wymaga, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w formie przeniesienia własności rzeczy lub prawa majątkowego charakteryzuje szczególna procedura, łącząca czynności o charakterze cywilnoprawnym z czynnościami o charakterze publicznoprawnym. Oprócz cywilnoprawnej umowy przenoszącej własność rzeczy lub prawo z majątku podatnika na rzecz Skarbu Państwa (gminy, powiatu, województwa), konieczne jest bowiem także wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 66 § 2 i § 5 O.p.). Decyzja ta ma jednak charakter deklaratoryjny, z jednej strony konkretyzuje zobowiązanie podatkowe, które wygasło, a z drugiej - umożliwia podatnikowi kontrolę prawidłowości zaliczenia wartości rzeczy lub prawa na należny podatek. Charakter, a przede wszystkim skutek opisanych czynności pozwala na przyjęcie, że świadczenie w naturze jest szczególną formą zapłaty. Nie można wykluczyć, że zobowiązanie podatkowe, na poczet którego przeniesiono własność rzeczy lub prawa majątkowego z zamiarem doprowadzenia do jego wygaśnięcia, w rzeczywistości istniało w mniejszej wysokości. Skoro przeniesienie własności rzeczy lub prawa majątkowego jako efektywne wykonanie zobowiązania podatkowego powoduje uszczuplenie majątku podatnika z jednoczesnym przysporzeniem budżetu podmiotu uprawnionego do podatku, to - w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe istnieje w mniejszej wysokości, niż przyjęto to w rozliczeniu wartości przewłaszczonej rzeczy lub prawa - dochodzi, z jednej strony, do uszczuplenia majątku podatnika bez podstawy prawnej, a z drugiej strony - do nienależnego przysporzenia budżetu beneficjenta podatku. Jest to więc sytuacja odpowiadająca definicji nadpłaty. W takim przypadku postępowanie mające na celu stwierdzenie nadpłaty oraz jej podatkowe rozliczenie (zwrot lub zaliczenie na poczet innych zaległości lub zobowiązań podatkowych) powinno być przeprowadzone zgodnie z regułami przewidzianymi dla przypadku nienależnej zapłaty, nienależnego pobrania lub niezasadnego przymusowego ściągnięcia podatku, bowiem są to sytuacje tożsame pod względem istotnych cech z nadpłatą. W świetle powyższego, nie przekonują argumenty podniesione przez NSA w wyroku z dnia 1 września 2010 r., II FSK 726/09, że stwierdzenie nadpłaty możliwe jest tylko wtedy, gdy nastąpiła wpłata podatku na rachunek uprawnionego organu, przelanie z rachunku bankowego zobowiązanego, albo przymusowe ściągnięcie zaległości podatkowej w postępowaniu egzekucyjnym. Równie efektywnym sposobem wygaszenia zobowiązania podatkowego jest bowiem przeniesienie własności rzeczy lub prawa majątkowego. Ponadto, skoro prawo przewiduje taką formę realizacji obowiązku podatkowego, pozbawienie podatnika, który z możliwości tej skorzystał, instrumentu prawnego w postaci żądania stwierdzenia nadpłaty, pozwalającego na odzyskanie podatku uregulowanego w ten sposób nienależnie, wymagałoby wyraźnej podstawy normatywnej. W zaskarżonej decyzji podstawy prawnej takiego wyłączenia jednak nie wskazano. Nie można też podzielić poglądów zawartych w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 28 kwietnia 2016 r., I SA/Ol 121/16, bowiem został on uchylony wyrokiem NSA z dnia 5 lipca 2018 r., II FSK 2315/16. Nadto przyjęcie stanowiska organu oznaczałoby, że na gruncie podatkowym w korzystniejszej sytuacji byliby podatnicy dokonujący klasycznej, w formie gotówkowej lub polecenia przelewu, zapłaty podatku, aniżeli ci, którzy należność podatkową regulują w inny, dopuszczalny przepisami prawa podatkowego sposób, uzyskując tożsamy rezultat, w postaci wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Kryterium różnicującym sytuację prawną podatników stanowiłby zatem tylko sposób wykonania świadczenia podatkowego, powodujący (czy to poprzez zapłatę, czy przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych) tożsamy skutek prawny, w postaci wykonania świadczenia podatkowego, skutkującego jego wygaśnięciem. Nasuwa to zastrzeżenia co do zgodności proponowanej przez organ wykładni z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Na temat zasady równości wielokrotnie wypowiadał się w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny. Zdaniem Trybunału zasada równości oznacza, że osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo, natomiast osoby znajdujące się w odmiennej sytuacji faktycznej należy traktować odmiennie. Innymi słowy, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, jak i faworyzujących (np. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lutego 1997 r., P 4/96). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachowanie wskazanych wartości konstytucyjnych zostanie zachowane tylko wtedy, gdy sposób wykonania świadczenia podatkowego nie będzie stanowił kryterium różnicującego sytuację prawną podatników, w zakresie możliwości skorzystania z instytucji nadpłaty podatkowej. Tym samym organ dokonał błędnej wykładni art. 72 § 1 pkt 1 O.p. poprzez przyjęcie, że uregulowanie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości przez przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych nie może prowadzić do powstania nadpłaty w tym podatku. W istocie bowiem wygaśnięcie takiego zobowiązania podatkowego w trybie przeniesienia własności prawa majątkowego w postaci wieczystego użytkowania gruntu nie wyklucza możliwości powstania nadpłaty i domagania się przez podatnika stwierdzenia tego stanu. Podkreślenia wymaga, że innych powodów odmowy stwierdzenia nadpłaty w zaskarżonej decyzji nie wskazano. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na względzie wywody Sądu zawarte w niniejszym wyroku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi ([...] zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło