I SA/Bd 75/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków L. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty, marzec, październik i listopad 2012 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem referendarza sadowego z dnia [...]. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...]. W dniu [...]. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – całkowite zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi ok. [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. Posiada wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za pracę. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: czynsz najmu [...] zł miesięcznie; ubezpieczenie grupowe [...] zł miesięcznie; telefon [...] zł miesięcznie; lekarstwa [...] miesięcznie; wyżywienie i ubiór [...] zł miesięcznie. Do wniosku dołączono: zaświadczenie [...] z którego wynika, że średnie wynagrodzenie miesięczne wypłacone skarżącemu w formie tygodniówek za okres marzec-maj 2018r. wyniosło [...] zł; zarządzenie o umorzeniu należności sądowej; postanowienie o umorzeniu dochodzenia; postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...]. oraz postanowienia referendarza sądowego tut. Sądu. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: zeznanie podatkowe za 2017r.; wyciąg z rachunku bankowego; zaświadczenia z których wynika, że skarżący w okresie od lipca 2016r. do czerwca 2018r. otrzymał łączne wynagrodzenie od spółki [...] w kwocie [...]zł oraz od spółki [...]. wynagrodzenie w kwocie [...]zł; umowę rozdzielności majątkowej; umowę najmu lokalu na cele mieszkaniowe; postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec [...] sp. z o.o. orzeczenia Sądu Rejonowego w T.. Ponadto skarżący oświadczył, że: nie otrzymywał świadczeń z pomocy społecznej; prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; nie posiada oszczędności; utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z umowy o pracę; nie posiada samochodu; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada udziałów w spółkach prawa handlowego; nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w spółkach [...] oraz [...]. W dniu [...]. wraz ze skargą kasacyjną, wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – całkowite zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Skarżący ponownie oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi ok. [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. Posiada wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za pracę. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: czynsz najmu [...] zł miesięcznie; ubezpieczenie grupowe [...] zł miesięcznie; telefon [...] zł miesięcznie; lekarstwa [...] miesięcznie; wyżywienie i ubiór [...] zł miesięcznie. Do wniosku dołączono te same dokumenty które dołączono do wniosku z który wpłynął w dniu [...]. oraz które wnioskodawca przedłożył w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 – dalej zwana "p.p.s.a.") - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z przedłożonych dokumentów oraz oświadczeń skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wypłacanego w kwocie ok. [...] zł netto. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Posiada wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę. Zdaniem orzekającego skarżący w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuację finansową i majątkową. Otóż nie zobrazował w ogóle sytuacji finansowej i majątkowej żony. Odnosząc się do przedłożonej umowy rozdzielności majątkowej oraz argumentacji skarżącego zawartej w piśmie z dnia [...]. raz jeszcze wskazać wnioskodawcy należy, że, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia [...] r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 682) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, ze obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia również wymaga, że ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń wynika, że skarżący w okresie od lipca 2016r. do czerwca 2018r. otrzymał łączne wynagrodzenie od spółki [...] w kwocie [...]zł oraz od spółki [...]. wynagrodzenie w kwocie [...]zł. Zatem wnioskodawca miał możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na poczet przyszłych kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia opłaty za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie [...]zł oraz od wpisu skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.