I SA/Bd 79/15

WyrokWSA w Bydgoszczy2015-10-06

Skład orzekający: Teresa Liwacz, Urszula Wiśniewska, Leszek Kleczkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę bezstronności oraz obowiązek związania oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę bezstronności, poprzez dopuszczenie do udziału w rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pracowników, którzy brali udział w wydaniu pierwszej decyzji. Ponadto, organ nie zastosował się do wytycznych sądu zawartych w poprzednich orzeczeniach, co stanowi naruszenie art. 153 PPSA. Z tego względu zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.
Stan faktyczny
Skarżący T. P. domagał się umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, które odziedziczył po zmarłym ojcu. Organ rentowy wielokrotnie odmawiał umorzenia, powołując się na brak całkowitej nieściągalności. Sprawa była przedmiotem wielokrotnych postępowań administracyjnych i sądowych, w tym uchyleń decyzji przez WSA w Bydgoszczy. Skarżący zarzucał organowi nieuwzględnianie wytycznych sądu, brak rzetelnej informacji o zadłużeniu ojca przed przyjęciem spadku oraz nieprawidłowości w naliczaniu składek i odsetek. W ostatnim postępowaniu skarżący podniósł również swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2015 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję 1. Decyzją z dnia [...] 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeniósł na T. P. (dalej skarżący) odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego ojca. 2. Rozpoznając wniosek zobowiązanego z dnia [...]2012r. o umorzenie należności składkowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) decyzją z dnia [...] 2012r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]2012r.) umorzył, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych - dalej: "u.s.u.s.", należności w części finansowanej przez płatnika składek na jego własne ubezpieczenia, natomiast w części finansowanej przez płatnika składek (tj. za zatrudnionych pracowników) umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej: "k.p.a." 3. Wskutek rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 lutego 2013r., sygn. akt I SA/Bd 32/13 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia [...]2012r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 12 października 2012r. 4. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS decyzją z dnia [...]2013r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...]zł w tym z tytułu: składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od [...] do [...] 2007r. od [...] 2008r. do [...] 2005r., składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...] 2007r., od [...] 2008r do [...] 2009r. oraz odsetek za zwłokę, z powodu braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. 5. Wskutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy ZUS decyzją z dnia [...]2013r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]2013r. 6. Wskutek rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 lutego 2013r., sygn. akt I SA/Bd 1183/13 uchylił powyższą decyzję. 7. Ponownie rozpoznając sprawę zaskarżoną decyzją z dnia [...]2014r. organ ponownie utrzymał w mocy decyzje własną z dnia [...]2013r. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie nie zaszły żadne przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o których stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Od dnia [...] 2013r. wobec majątku zobowiązanego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do kwestii trudnej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej zobowiązanego Zakład wyjaśnił, że w dotychczasowym postępowaniu wykorzystał wszystkie ustawowe możliwości umorzenia należności. Wskazał, że po przeanalizowaniu dokumentacji, uwzględniając trudną sytuację zobowiązanego w dniu [...] 2012r. wydał decyzję na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umarzającą należności w części finansowanej przez płatnika składek na jego własne ubezpieczenia w łącznej kwocie [...] zł. 8. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę, w której wniósł o zmianę decyzji w ten sposób, że nie jest zobowiązany do zapłaty należnych za pracowników składek nie zapłaconych przez zmarłego ojca; zobowiązanie organu rentowego do umorzenia powyższych składek; uchylenie tytułów egzekucyjnych na mocy których organ rentowy począwszy od [...] 2013r. na bieżąco prowadzi egzekucję; zwrotu przez organ rentowy wyegzekwowanych do chwili obecnej składek. Skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę wytycznych Sądu zawartych we wcześniejszych wyrokach zapadłych w przedmiotowej sprawie. Skarżący podniósł również, że w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji ZUS zdołał jedynie ponownie naliczyć kwotę zobowiązania, która różni się, oczywiście na jego niekorzyść. Pismem z dnia [...] 2014r. wykazano, że kwota zaległości wzrosła o ok. [...] zł tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Nie ma zgodności w pismach ZUS ani w zakresie daty powstania zaległości, ani też w zakresie kwoty powstałej zaległości. W pismach ZUS przewijają się dwie daty powstania zaległości [...] 2007r. i [...] 2007r. Ponadto skarżący wskazał, że jeszcze przed przyjęciem spadku został wprowadzony w błąd przez ZUS, który zataił istniejące zaległości po zmarłym ojcu, uznając pismem z dnia [...]2009r., że skarżący nie jest stroną w sprawie. Również komornik Pan [...]działający przy Sądzie Rejonowym w B. nie ustalił z należytą starannością zadłużenia w ZUS oraz jak się okazało w [...] 2013r. również nie dokonał takowych ustaleń w Urzędzie Skarbowym. Przyjęcie spadku nastąpiło zatem w okolicznościach braku wiedzy co do stanu faktycznego w sprawie. 9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 10. W piśmie procesowym z dnia [...] 2015r. skarżący podniósł, że ZUS nadal przedstawia te same argumenty, które legły u podstaw wydania decyzji uchylonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 lutego 2014r. sygn. akt I SA/Bd 1183/13. Organ nadal powołuje się na brak ustawowych przesłanek przemawiających za zasadnością umorzenia należności ZUS. Dalej skarżący wskazał, że do [...] 2015r. otrzymywał rentę rodzinną. Po potrąceniach ZUS pozostawała mu kwota około [...] zł. Z przedstawionych organowi zaświadczeń wynika, że stan zdrowia skarżącego nie pozwala na podjęcie pracy i również w przyszłości szansa na podjęcie pracy nawet po ukończeniu nauki są znikome. Skarżący wyjaśnił, że od [...] 2015r. nie otrzymuję już renty rodzinnej, albowiem ZUS uznał, że zakończył studia i pozbawił go jedynego źródła dochodu. Z powodu braku możliwości uzyskania jakichkolwiek środków na utrzymanie zgłosił się do Urzędu Pracy. Wskazał, że nie może korzystać z pomocy rodziny bowiem brat choruje na schizofrenię i otrzymuje rentę socjalną w wysokości [...] zł. Mama skarżącego jest po operacji nowotworu złośliwego i kontynuuje leczenie. Cała rodzina skarżącego utrzymuje z emerytury w wysokości [...] zł. Od [...] 2015r do chwili obecnej żadnej skarżący pozostaje bezrobotny w związku z czym w jego ocenie ma miejsce przywoływana przez organ nieściągalność. Pomimo tego nadal ZUS nie podjął decyzji o umorzeniu zaległości. Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 11 lutego 2015r. Sąd Okręgowy w B. w sprawie [...] oddalił roszczenie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. Wskazał, że z przedkładanych wcześniej dokumentów potwierdzających stan majątku jego ojca wynika, że posiadał on środki ze sprzedaży papierów wartościowych ale nie wykazał chęci uiszczenia swoich zobowiązań. Zarówno skarżący oraz jego rodzina nie wiedzieli o stanie majątkowym zmarłego. Za życia rzeczywistego dłużnika ZUS miał możliwość wyegzekwować swoje należności. Nawet komornik dokonując spisu inwentarza nie znalazł miejsca przechowywania tych środków, nie wskazał również pełnego zadłużenia. Dodatkowo podniósł, że w pismach i decyzjach ZUS przewijają się różne kwoty należności. Przykładowo w piśmie z dnia [...] 2014r figuruje należność na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, podczas gdy w decyzji z dnia [...] 2014r. należności tej brak. Składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia [...] 2014r. wynoszą [...] zł i liczone są od [...] 2007r. natomiast w decyzji z dnia [...] 2014r. składki te liczone są od [...] 2007r. i należność wynosi [...] zł. Podobnie rzecz ma się z datą naliczenia odsetek, w decyzji z dnia [...] 2014r. podaję się datę naliczenia odsetek [...] 2012r., natomiast w odpowiedzi na skargę z dnia [...] 2015r. (str. 4) jako datę naliczenia odsetek wskazuje się datę [...] 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 11. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji zaskarżona decyzja zdaniem Sądu narusza prawo, wobec czego należy wyeliminować ją z obrotu prawnego. 12. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ww. należności, stąd decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku jest zasadna. 13. W pierwszej kolejności wskazać należy, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do art. 83 ust. 1, 2 i 4 u.s.u.s., ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw i od tych decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Do decyzji Prezesa ZUS w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest sensu stricto odwołaniem, wykazuje jednak wiele podobieństw do odwołania i powinny mu towarzyszyć te same proceduralne gwarancje bezstronności, które wiążą się z postępowaniem dwuinstancyjnym (por. wyrok NSA z 20 marca 2008r., II GSK 472/07). W demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne różnicowanie gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności orzekania przez organy administracji publicznej. Zasada bezstronności stanowi europejski standard procedury administracyjnej. Zgodnie z Kartą Praw Podstawowych, prawo do dobrej administracji wymaga, by sprawy indywidualne załatwiane były bezstronnie (art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). Zasadę tę wymienia również Europejski Kodeks Dobrej Administracji. Także rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 20 lipca 2007 r. CM/Rec (2007) 7 - Prawo do dobrej administracji, zobowiązuje organy publiczne do bezstronności, rozumiejąc przez to działania obiektywne, uzasadnione tylko relewantnymi dla sprawy okolicznościami (Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne a prawo europejskie, Warszawa2010,s.64 in.). Zasadę bezstronności wyraża art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., P 57/07 wskazał, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 k.p.a.), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. też uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06 oraz uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 18 lutego 2013 r., I GSP 2/12 ). Treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazuje, że ustawodawca uznał za niepożądaną sytuację, w której w drugiej instancji przy rozpatrywaniu sprawy merytorycznie, w jej całokształcie będzie zaangażowany pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w niższej (pierwszej) instancji. Pracownik taki nie tylko uczestniczyłby w dokonywaniu ponownej oceny materiału dowodowego, ale również musiałby się odnieść do zarzutów stawianych przez stronę w zaskarżeniu. Może istnieć obawa, że ze względu na bliskość pracownika wobec sprawy, nie będzie on obiektywny, gdyż ma już wypracowany pogląd na rozpatrywaną sprawę, a w świetle stawianych zarzutów będzie niejako "sędzią" we własnej sprawie. Skłaniałby się więc do utrzymywania w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji. Pod znakiem zapytania stałaby więc rzetelność i prawidłowość takiego postępowania, a kontrola instancyjna byłaby iluzoryczna. Przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Wystarczy udział w wydaniu, niekoniecznie decyzja musi pochodzić od urzędnika, względnie przez niego być podpisaną. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji w znaczeniu teoretycznym wydaje się nieuzasadnione, ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym, w odróżnieniu od postępowania sądowego, poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różnych pracowników, którzy mogą mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., I OSK 1164/10). W piśmiennictwie przyjmuje się na przykład, że pracownik, który przygotowywał projekt rozstrzygnięcia dla piastuna funkcji organu administracji załatwiającego sprawę w pierwszej instancji, co najmniej na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinien być wyłączony od udziału w tej sprawie, toczącej się z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. W. Chróścielewski, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06 Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007/3/137). Mając zatem na uwadze przedstawiony powyżej kontekst prawny, Sąd stwierdza, że na decyzji z dnia [...] 2013r. nr [...] oprócz podpisu p.o. Dyrektora Oddziału ZUS w B. E. R., znajdują się także odciski pieczęci oraz podpisy pracowników organu: kierownika referatu D. B. oraz naczelnika wydziału realizacji dochodów I. P.. Nie budzi, zatem wątpliwości, że osoby te brały udział w wydaniu tej decyzji. Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu [...]2014r. została wydana decyzja nr [...], utrzymująca w mocy w/w decyzję z [...]2013r. Decyzja z dnia [...]2014r. została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS w B. K. J.. Obok tego podpisu na decyzji widnieją odciski pieczęci oraz podpisy: m.in. naczelnika wydziału realizacji dochodów I. P. oraz kierownika referatu D. B.. W związku z tym należy stwierdzić, że w postępowaniu wszczętym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy brali udział pracownicy, którzy uczestniczyli w wydaniu pierwszej decyzji, tj. kierownik referatu D. B. oraz naczelnik wydziału realizacji dochodów I. P.. Byli to zatem pracownicy, którzy na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. byli wyłączeni od udziału w postępowaniu, wywołanym złożonym przez skarżącego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji należy stwierdzić, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.). 14. Ponadto wskazać również należy, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. 15. Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ rozpatrywał wniosek skarżącego w oparciu o ww. przesłanki, albowiem jego zdaniem wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w przepisie art. 28 ust. 3 bu.s.u.s. rozporządzenie Ministra Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). nie miał w sprawie zastosowania. Powyższe stanowisko Sąd uznaje za prawidłowe. Powyższe rozporządzenie jak trafnie skonstatował organ znajduje zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, natomiast wniosek skarżącego dotyczy udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek. Rozpoznając wniosek w kontekście przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalności, albowiem od dnia [...]2013r. wobec majątku zobowiązanego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne. 16. Podnieść w tym miejscu należy, że w zakresie wniosku skarżącego dotyczącego umorzenia zaległych składek oraz odsetek od nich tut. Sąd dwukrotnie wyrokami z dnia 20 lutego 2013r. sygn. akt I SA/Bd 32/13 oraz z dnia 24 lutego 2014r. sygn. akt I SA/Bd 1183/13 uchylał decyzje organu w przedmiocie przyznania skarżącemu wnioskowanej ulgi. W ostatnim z przywołanych wyroków Sąd odwołując się do wytycznych zawartych we wcześniejszym wyroku wskazał "(...) I tak rozpoczynając od najdalej idącego Sąd przypomniał organowi o możliwości umorzenia z urzędu zobowiązań, do czego organ ma prawo. Ta sugestia pozostała bez odpowiedzi. Nie rozpoznano także możliwości umorzenia samych odsetek od tych należności, które z mocy prawa nie podlegają umorzeniu. Sąd przywołał orzecznictwo m. innymi wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2009r., sygn. akt I SA/Ol 453/09, LEX nr 555234 oraz wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 679/08, LEX nr 484061) zarówno sądów wojewódzkich jak i NSA. Organ w ogóle nie zajął się tą sprawą. Istotnie poprzedni skład orzekający sformułował pogląd, że przepis art. 30 u.s.u.s. odnosi się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, ale jednak wyraził pogląd, że organ ma obowiązek rozpatrzyć wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek (z wyłączeniem samych składek) finansowanych przez pracowników, a dotyczyło to (m.in. odsetek za zwłokę od składek), co powinien uczynić w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 u.s.u.s., czego jak wynika z treści decyzji nadal nie uczynił. Skarżący po raz kolejny w skardze podnosi, że nie udzielono mu rzetelnej odpowiedzi, co do wysokości zobowiązań zmarłego tragicznie ojca, gdyż od tego uzależnił przyjęcie spadku. Według strony udzielono mu błędnej odpowiedzi podając zaniżoną wartość długu ojca. Ta kwestia nadal mimo wskazań Sądu nie została w sposób jasny i czytelny wyjaśniona. Wreszcie Sąd nakazał organom wzięcie pod uwagę wszystkich zarzutów strony, co należy rozumieć również podniesioną przez skarżącego sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową. Organ zupełnie pominął fakt, że skarżący jest obciążony ciężką chorobą, która objawia się napadami padaczki, powtarzalnymi czasami w krótkich odstępach czasu, co - jak zasadnie stwierdził skarżący - pomimo młodego wieku nastręcza mu trudności nie do przezwyciężenia przy znalezieniu pracy. Skarżący podał również, że musi opiekować się przyrodnim bratem chorym na schizofrenię, któremu jako zabezpieczenie bytu przekazał spadek w postaci [...] % udziału w minikawalerce o pow. [...] m2. Ponadto wskazał, że utrzymuje się sam, z renty rodzinnej, w kwocie [...]zł, którą pobiera na czas nauki. Organ z tego właśnie świadczenia egzekwuje zobowiązanie i bezkrytycznie stwierdza, że od dnia [...]2013r. nie zachodzi przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności. Poza sprawą zostaje fakt, że kwota która pozostaje mu po potrąceniach jest niższa niż minimum socjalne. Organ pominął te kwestie mimo, że jak wynika z uzasadnienia wyroku, miał wziąć pod uwagę wszystkie wnioski strony. W zamian za to organ przypomina, że decyzją z [...]2012r. na podstawie art. 28 ust. 3a) u.s.u.s. umorzył należności w części finansowanej przez samego płatnika składek, czyli zmarłego ojca. Organ w opinii Sądu, nie odniósł tego przepisu do sytuacji skarżącego, który wszedł w obowiązki zmarłego również z braku rzetelnej informacji od komornika dokonującego spisu inwentarza spadku po zmarłym, w tym również co do pełnej kwoty zadłużenia wobec ZUS-u. (...)Odnosząc powyższe uwagi do stanu sprawy, w jakim ponownie rozstrzygnięto sprawę stwierdzić w podsumowaniu należy, że organy obydwu instancji nie dochowały w pełni wymogów proceduralnych oraz nie wypełniły należycie zaleceń sądu w sprawie wyżej wskazanej. Pozostały nadal niewyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne dot. braku uprzedzenia strony o całkowitym zadłużeniu ojca poprzez nieprzekazanie pełnych informacji w tej kwestii komornikowi dokonującemu spisu inwentarza, przed przyjęciem spadku przez stronę. Odpowiedź, ze skarżący nie był stroną w sprawie, gdy te informacje należało przekazać komornikowi, nie tłumaczy organu, który w opinii Sądu winien postępować w sposób budzący zaufanie do organów państwowych. Jak stanowi przepis art.. 153 p.p.s.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w cyt. przepisie, należy rozumieć wyrażony przez sąd pogląd co do wartości prawnej sprawy w jej warstwie materialnej i procesowej. Pogląd ten wyrażony zatem na gruncie prawa materialnego lub procesowego dotyczyć będzie wykładni przepisów prawa materialnego lub procesowego, prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego oraz prawidłowości zastosowania przepisów mających w sprawie zastosowanie. Ocena prawna może także dotyczyć poprawności skorzystania przez organ administracji z uznania administracyjnego (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, 2005; wyrok NSA-OZ w Poznaniu z dnia 16 października 1997 r. o sygn. akt I SA/Po 263/97, LEX nr 30884). Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Konsekwencją związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko organu, który rozpoznaje ponownie sprawę, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim orzeczeniu. W zaskarżonej decyzji, omawiając stan faktyczny sprawy, organ dostrzegł, że sprawa była już rozpatrywana przez sąd administracyjny, jednakże w rozważaniach mających uzasadniać niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie całkowicie zabrakło nawiązania do oceny prawnej wyrażonej w pierwotnym wyroku WSA w Bydgoszczy i wywiązania się przez organ z udzielonych przez sąd administracyjny wytycznych. Lektura uzasadnienia zaskarżonego aktu w części merytorycznej sprawia wręcz wrażenie, jakby organ zapomniał o wyrokach, które przywołał w części opisowej, bo niepodobna przyjąć, że określona art. 153 p.p.s.a. zasada związania wyrażoną w orzeczeniu oceną prawną była organowi rozpoznającemu niniejszą sprawę nieznana. W kontekście powyższych uwag ponownie rozpoznając sprawę organ dokona uważnej analizy udzielonych organowi pouczeń zawartych w wyroku z dnia [...]2014r. sygn. akt I SA/Bd 1183/13. w szczególności zawartych na stronie 6 powyższego wyroku tj. Pozostały nadal niewyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne dot. braku uprzedzenia strony o całkowitym zadłużeniu ojca poprzez nieprzekazanie pełnych informacji w tej kwestii komornikowi dokonującemu spisu inwentarza, przed przyjęciem spadku przez stronę. Odpowiedź, ze skarżący nie był stroną w sprawie, gdy te informacje należało przekazać komornikowi, nie tłumaczy organu, który w opinii Sądu winien postępować w sposób budzący zaufanie do organów państwowych. Ponadto w ponowienie prowadzonym postępowaniu organ winien poddać szczegółowej analizie nowe okoliczności wskazane przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...]2015r. Reasumując stwierdzić należy, że organ ponownie naruszyły podstawowe zasady postępowania dowodowego: zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasadę oficjalności postępowania dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy jak również art. 153 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w zw. z art. 153 p.p.s.a skargę uwzględnił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło