I SA/Bd 794/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 28 września 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] z powodu nieuiszczenia należnego wpisu od skargi. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł, w ustawowym terminie, skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2009r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł. W odpowiedzi skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z treści złożonego wniosku wynika, że skarżący obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu, do dnia 28 lipca 2013r. jest zobowiązany spłacać zaciągnięty kredyt w wysokości 17.138,87 zł, którego miesięczna rata wynosi 435,80 zł. Strona podała, że jedynym źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie z tytułu pracy na stanowisku kierownika w firmie E. sp. z o.o. w S. Żona, M. S., pracuje na stanowisku kierownika w K. P. Z. R. w S., miesięcznie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości około 1.200 zł brutto. Wnioskodawca w oświadczeniu majątkowym wskazał nieruchomość położoną w R. przy ul. [...] [...], którą wydzierżawia Spółce E., osiągając z tego tytułu dodatkowe źródło dochodu w wysokości 4.000 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada oszczędności ani papierów wartościowych. W rubryce dotyczącej przedmiotów wartościowych wpisał samochód osobowy marki Audi A4, rok produkcji 2003, o wartości 35.000 zł (zajęty przez komornika sądowego) oraz samochód osobowy marki VW Golf IV, rok produkcji 2004, o wartości około 35.000 zł (współwłasność z ojcem żony). Małżonkowie S. zamieszkują wspólnie z rodzicami skarżącego, jednakże prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Miesięczne koszty ponoszone przez małżonków, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, stanowią wydatek rzędu 2.000 zł. Skarżący podał, że żona studiuje na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, w związku z czym opłaca czesne w wysokości 5.000 zł rocznie. Na utrzymanie samochodu wnioskodawca przeznacza miesięcznie około 600 zł. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010r. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy oddalił wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 22 lutego 2010r. wniósł od powyższego orzeczenia sprzeciw, zaskarżając je w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) W ocenie wnioskodawcy, sytuacja w jakiej się znajduje nie pozwala na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Strona podniosła, że nie posiada wolnych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż nie byłaby w stanie spłacić zaciągniętego kredytu. Skarżący podał, że jego źródłem dochodu jest wynagrodzenie z tytułu pracy na stanowisku kierownika w firmie E. sp. z o. o. w S. Żona, M. S., pracuje na stanowisku kierownika w K. P. Z. R. w S. Do ponoszonych wydatków skarżący zaliczył opłatę czesnego w wysokości 5.000 zł rocznie za studia żony na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz spłatę zaciągniętego kredytu w wysokości 17.138,87 zł, rata miesięczna wynosi 435,80 zł. Ponadto wskazał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem samochodu wynoszą około 600 zł. Koszt prowadzenia gospodarstwa domowego to wydatek rzędu 2.000 zł miesięcznie. Dodatkową okolicznością na jaką powołał się skarżący jest fakt, że jego żona jest w 5 miesiącu ciąży, co wiąże się z dodatkowymi kosztami wizyt lekarskich oraz zakupu potrzebnych leków. Średni miesięczny koszt z tego tytułu wynosi około 500 zł. Ponadto skarżący ponosi koszty remontu pokoju dla dziecka w łącznej wysokości około 20.000 zł. W wyniku wykonania zarządzenia z dnia 10 marca 2010r. pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia 25 marca 2010r., wyjaśnił dodatkowo, że wysokość miesięcznego wynagrodzenia otrzymywanego przez M. S. z tytułu pracy na stanowisku kierownika w firmie "E." sp. z o.o. w S. wynosi netto 3.738,99 zł. Tym samym pismem wycofano wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 22 lutego 2010r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2010r. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej Sąd stwierdza, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że jest ona osobą zatrudnioną na stanowisku kierowniczym w firmie E. sp. z o. o. w S. Również żona skarżącego pracuje na stanowisku kierowniczym w K. P. Z. R. w S. Łączny dochód małżonków kształtuje się miesięcznie w wysokości ok. 4.500 zł netto. Oboje małżonkowie są osobami zatrudnionymi, osiągającymi stałe miesięczne dochody. Ponadto skarżący osiąga dodatkowy dochód w wysokości 4.000 zł miesięcznie z tytułu wydzierżawiania nieruchomości Spółce E. W tej sytuacji trudno uznać skarżącego za osobę pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia koniecznych potrzeb, wymagającą pomocy państwa polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych. Mając na uwadze miesięczne dochody, posiadany majątek oraz wskazane miesięczne wydatki rodziny, zdaniem Sądu, poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł, nie przekracza możliwości finansowych strony. Sąd - w sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy - nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie może w tym zakresie znaleźć uznania argumentacja skarżącego, że uiszczenie wpisu od skargi spowoduje trudności w spłaceniu zaciągniętego kredytu. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego, w tym wobec banku. Spłata kredytu, czy ponoszenie kilkuset złotowych (600 zł) miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu nie mogą korzystać z uprzywilejowania w stosunku do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego przez osobę wnoszącą skargę do Sądu. Także wydatki związane z remontem mieszkania nie uzasadniają zwolnienia strony od ponoszenia kosztów sądowych. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki skarżącego nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2008r. sygn. akt II FZ 512/08 publ. LEX nr 530038). Zdaniem Sądu łączny dochód rodziny, nawet trzyosobowej (biorąc pod uwagę fakt, iż małżonka skarżącego spodziewa się dziecka), kształtujący się na poziomie ok. 8.500 zł daje możliwość uiszczenia wpisu sadowego w wysokości 750 zł. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wnioskodawca przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami jest w stanie ponieść koszty sądowe. Wnoszący skargę powinien liczyć się z ponoszeniem kosztów sądowych w związku z realizacją swoich praw przed Sądem, tym bardziej, gdy spór z organami podatkowymi prowadzi od wielu miesięcy. Sąd zauważa, że w sprawie odmawiano skarżącemu zwolnienia od wyższych kosztów sądowych tj. w kwocie 1.500 zł (postanowienie WSA z dnia 7 maja 2009r. sygn. akt 794/08 utrzymane w toku kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 czerwca 2009r. sygn. akt II FZ 208/09). Tym bardziej zdaniem Sądu istnieje możliwość uiszczenia stosownej opłaty w wysokości o połowę niższej, pomimo nowej okoliczności, tj. ciąży żony, czy też powiększenia się rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.