I SA/Bd 852/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant pomocnik sekretarza Agnieszka Liberda-Koczorowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. K. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę W dniu [...] Prezydent Miasta B. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zaległości podatkowe skarżącej w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę. Zobowiązana wniosła do Prezydenta Miasta B., występującego jako wierzyciel i organ egzekucyjny, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 6 i 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej ustawa pea). Stwierdziła, że nieprawidłowa jest pieczęć wierzyciela albowiem pieczęcią urzędową organu - Prezydenta Miasta B., nie może być pieczęć, pośrodku której widnieje zamiast wizerunku orła herb B. W ocenie strony zaszły podstawy do uwzględnienia zarzutów z art. 33 pkt 10 ustawy pea. Zarzucono również skierowanie tytułu wykonawczego do egzekucji przez osobę nie posiadającą stosownych uprawnień. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta B. odmówił uwzględnienia zarzutu wskazując, że zgodnie z art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005r., Nr 235, poz. 2000 ze zm.) urzędową pieczęcią gminy może być również metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, herb gminy. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Przepis ust. 3 art. 16c wymienionej ustawy stanowi, iż urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a, wśród których wymienione są gminy oraz ich organy, jako podmioty uprawnione do posługiwania się pieczęcią urzędową. Z mocy art. 26 ust. 1 i 4 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) organem wykonawczym w miastach powyżej 100.000 mieszkańców jest prezydent miasta. W ocenie organu, w świetle powyższych przepisów urzędowa pieczęć gminy może zawierać pośrodku herb gminy, a uprawnionym do jej używania jest także organ wykonawczy, tj. w tym przypadku Prezydent Miasta występujący jako wierzyciel i organ egzekucyjny. Stanowisko zobowiązanego, iż herb gminy może być używany jedynie w pieczęciach urzędowych gminy nie znajduje oparcia w przepisach wymienionej wyżej ustawy. Co do klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji organ wskazał, że jest to czynność materialno - techniczna, którą stwierdza że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nadaje się do egzekucji. Prezydent Miasta B. właściwie upoważnił do wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym pracownika - T. Ś. Na podstawie art. 268 k.p.a. pełnomocnictwo może być udzielone bezterminowo. W następstwie złożonego zażalenia spółki postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że stanowisko w nim zawarte jest zgodne z prawem. W uzasadnieniu podkreślono, że pobór i egzekucja podatków należy do kompetencji gminy o statusie miasta, a wierzycielem w tych sprawach jest Prezydent Miasta B. Gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową. Wobec tego należy przyjąć, że widniejąca w punkcie 45 tytułu wykonawczego pieczęć z herbem miasta B. użyta została zgodnie z jej przeznaczeniem jako pieczęć umieszczana na dokumentach w sprawach z zakresu administracji samorządowej. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, użyta pieczęć ma walor pieczęci urzędowej wierzyciela, czego wymaga art. 27 § 1 pkt 7 ustawy pea. Organ nie dopatrzył się także nieprawidłowości w udzieleniu upoważnienia T. Ś. do nadania klauzuli wykonalności. Na powyższe postanowienie spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Przedmiotowemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy pea oraz art. 2a i 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, przez przyjęcie, że pieczęć w otoku, w której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a zawierająca pośrodku wizerunek herbu B. jest pieczęcią urzędową gminy, a także, że Prezydent Miasta B. ma prawo posługiwać się pieczęcią urzędową gminy. Skarżąca po raz kolejny podkreśliła, że pieczęcią urzędową organu gminy jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, zawierająca pośrodku wizerunek orła, a pieczęcią urzędową gminy jest pieczęć w otoku, której widnieje nazwa gminy i zawierająca pośrodku wizerunek orła lub herb gminy. Prezydent Miasta B. występując jako organ podatkowy/egzekucyjny nie ma prawa posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem herbu B., gdyż pieczęć ta nie jest jego pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa. Miasto B. nie ma prawa posługiwać się pieczęcią, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, gdyż pieczęć ta nie jest jego pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa. Ponadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 33 pkt 6 i 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 10 i art. 26 § 2 ustawy pea, przez przyjęcie, że klauzulę wykonalności może w imieniu organu egzekucyjnego nadać osoba nie posiadająca pełnomocnictwa tego organu do wykonywania w jego imieniu czynności w tym zakresie, oraz że zgodne z prawem i dopuszczalne na gruncie ustawy jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, któremu klauzulę wykonalności nadała osoba nie posiadająca pełnomocnictwa organu egzekucyjnego do wykonywania w jego imieniu czynności Jako trzeci zarzut w skardze podano naruszenie art. 6, 7 i 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w stopniu wpływającym na wydane rozstrzygnięcie przez sprzeczne ze stanem faktycznym oraz dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, tj. zakresu i okresu obowiązywania pełnomocnictwa z dnia 10 września 2007r. udzielonego T. Ś. przez Prezydenta Miasta B., a także nie zawarcie w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia odrzucenia argumentacji w zakresie okresu obowiązywania upoważnienia posiadanego przez T. Ś., pomimo iż z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż SKO zgodziło się z PKP S.A., iż czynność nadania klauzuli wykonalności nie następuje w drodze postanowienia, a Pani Ś. w tym zakresie była uprawniona jedynie do wystawiania postanowień. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji nie podzielił zarzutów skarżącego i w uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa. W skardze strona podniosła, że tytuł wykonawczy został opatrzony przez wierzyciela niewłaściwą pieczęcią oraz że klauzulę o skierowaniu tytuły wykonawczego do egzekucji podpisała osoba, która nie miała do tego upoważnienia. Rozpatrując pierwszy z sformułowanych zarzutów należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 §1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela . Wyjaśnić należy, iż definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art. 16c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U . z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 ze zm.), zgodnie z którym urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Przepis art. 16c ust. 2 stanowi zaś, że urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa, jak również, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Jednocześnie w art.16c ust. 3 powyższej ustawy stwierdzono, że urzędowej używają podmioty, o których mowa w art.2a, a zatem także organy gminy. Zważywszy na powyższe zasadnie organ wskazał, że na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej, czyli dotyczących zadań zleconych przez państwo może być umieszczana wyłącznie pieczęć z wizerunkiem orła. W oparciu o zapisy art. 16c stwierdzić należy dalej, iż pieczęć z herbem dotyczy wyłącznie zadań własnych gminy. Zasadnicze znaczenie w związku z tak ustalonym stanem prawnym w tej materii jest stwierdzenie, czy Prezydent Miasta B. wystawiając tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zobowiązania w podatku od nieruchomości działał w celu wykonania przez gminę zadań zleconych, czy też działania tego organu mieściły się w katalogu zadań własnych gminy. Tylko w tym pierwszym przypadku należałoby przyznać rację skarżącej. Odnosząc się do tak sformułowanego problemu należy zwrócić uwagę na treść art. 54 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zgodnie z którym dochodami gminy są podatki, opłaty i inne wpływy określone w odrębnych ustawach jako dochody gminy. Treść art. 18 ust. 2 pkt 8 cytowanej wyżej ustawy wskazuje, że podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Podnieść należy, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do zakresu działań gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Natomiast art. 2 powyższej ustawy wyjaśnia, iż gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Należy również zauważyć, że w myśl art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) organem podatkowym właściwym w sprawie podatków i opłat unormowanych w niniejszej ustawie, między innymi podatku od nieruchomości, jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Właściwość rzeczową organów egzekucyjnych regulują przepisy art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 19 § 2 właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Wskazać również należy na fakt, iż na podstawie postanowień zawartych w art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. Nr 141 poz. 692 ze zm.), do właściwości organów gmin o statusie miasta przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w ww. art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Przepisy te jednoznacznie wskazują, że organ takiej gminy może być organem egzekucyjnym uprawnionym do wyegzekwowania obowiązku w sytuacji, gdy jest jednocześnie wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku. Prezydent miasta będąc wierzycielem w sprawach dotyczących egzekucji z tytułu podatków i opłat lokalnych określonych w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych wykonuje zadania z zakresu administracji samorządowej i są to zadania własne gminy, a nie zadania z zakresu administracji rządowej. Tym samym umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęci, na której widnieje herb gminy, nie może być uznane za niespełnienie wymogu art. 27 § 1 pkt 7 ustawy i stanowić w związku z tym podstawę zarzutu, o jakiej mowa w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podobny pogląd został wyrażony w wyroku dnia 3 czerwca 2008 r., I SA/Bd 138/08; wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 r., I SA/Bd 274/08; wyroku z dnia 11 sierpnia 2009 r., I SA/Gl 302/09; wyroku z dnia 28 października 2009 r., I SA/Gl 392/09. Stanowisko to zostało także zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, np. w wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., II GSK 867/08; w wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r., II GSK 889/08. Nie zasługuje na uwzględnienie także drugi z podniesionych zarzutów. W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy powinien zawierać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Nadając tę klauzulę organ egzekucyjny potwierdza, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nadaje się do wykonania. Wzory druków stosowanych w egzekucji należności pieniężnych określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Wzór tytułu wykonawczego wystawionego na jedną dochodzoną należność pieniężną, zwany "jednopozycyjnym" stanowi załącznik nr 4 do rozporządzenia (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Część G tytułu nazwana "Klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji" zawiera następujące pozycje: 66 - Pieczęć nagłówkowa, 67 - Pieczątka i podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz 68 – Data. W myśl art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym organem egzekucyjnym jest właściwy organ gminy, o statucie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach. Rzeczą bezsporną jest, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta B. jest organem tak określonej gminy, jest więc organem egzekucyjnym, o którym mowa w powołanym przepisie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje prezydent (wójt), o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Prezydent (wójt) może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu miasta (gminy) do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu prezydenta (wójta). Stosownie natomiast do treści art. 268a k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki administracyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis ten nie wyłącza możliwości udzielenia pracownikowi organu egzekucyjnego - jakim jest w tym przypadku prezydent miasta - upoważnienia do kierowania tytułu wykonawczego do egzekucji poprzez nadanie mu odpowiedniej klauzuli. W rozpatrywanej sprawie z części G tytułu wykonawczego wynika, że klauzula wykonalności została nadana w dniu 20 lipca 2009 r. przez działającą z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Ś. zajmującą stanowisko p.o. Koordynatora Zespołu Egzekucji, Kontroli i Orzecznictwa. Zdaniem skarżącej T. Ś. nie posiadała stosownego upoważnienia do skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji, gdyż udzielone jej upoważnienie dotyczyło jedynie wydawania postanowień, a nadanie klauzuli wykonalności jest czynnością materialno-techniczną. Nadto upoważnienie to – udzielone na czas zajmowania konkretnego stanowiska - wygasło, ponieważ w treści pieczęci na tytule wykonawczym brak jest określenia "Kierownik Referatu", które to określenie widnieje na upoważnieniu z dnia 10 września 2007 r. Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się upoważnienie z dnia 15 kwietnia 2009 r., WO.I.01130/124/09 udzielone T. Ś. jako p.o. Koordynatorowi Zespołu Egzekucji, Kontroli i Orzecznictwa przez Prezydenta Miasta do podejmowania w imieniu Prezydenta jako wierzyciela lub organu egzekucyjnego wszelkich czynności w postępowaniach egzekucyjnych w administracji, w tym wystawiania i podpisywania tytułów egzekucyjnych, wydawania postanowień i zarządzeń. Upoważnienie jest ważne do odwołania, nie dłużej niż czas pełnienia powyższej funkcji. Upoważnienie z dnia 15 kwietnia 2009 r. nie zawiera określenia "Kierownik Referatu", a zatem jest identyczne z treścią pieczęci naniesionej w dniu 20 lipca 2009 r. na tytule wykonawczym. Dla sprawy istotne jest jakie stanowisko zajmowała T. Ś. w dniu nadania klauzuli wykonalności. Z akt sprawy wynika, że było to stanowisko p.o. Koordynatora Zespołu Egzekucji, Kontroli i Orzecznictwa. Ponadto powyższe upoważnienia uprawnia nie tylko do wydawania postanowień, lecz do podejmowania w imieniu Prezydenta jako organu egzekucyjnego wszelkich czynności w postępowaniach egzekucyjnych w administracji, a zatem również nadawania klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy samorządowe art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Organy działały na podstawie przepisów prawa. Podejmowano wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Odmienna interpretacja przepisów przez organ i stronę postępowania, w sytuacji gdy w zaskarżonym postępowaniu ocena ta została przez ten organ szeroko uzasadniona nie narusza zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa. Zdaniem Sądu nie został również naruszony art.124 § 2 w związku z art.107 § 1 i 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), orzeczono jak w sentencji. D. Dudra M. Łent L. Kleczkowski