I SA/Bd 88/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-03-16
Skład orzekający: sędzia WSA Jarosław Szulc, sędzia WSA Urszula Wiśniewska, sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności lub szczególnie trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności zobowiązania ani nie zaistniały przesłanki umorzenia wynikające z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., w szczególności brak było dowodów na to, że opłacenie należności pozbawiłoby wnioskodawcę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd podkreślił, że umorzenie jest wyjątkiem i wymaga wykazania rzeczywiście wyjątkowych okoliczności.Stan faktyczny
Skarżący J. J. wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na trudną sytuację życiową, wiek, stan zdrowia i konieczność utrzymania niepełnosprawnej partnerki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając brak całkowitej nieściągalności i niewystarczające wykazanie szczególnie trudnej sytuacji życiowej. WSA w Bydgoszczy uchylił pierwszą decyzję, wskazując na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 KPA. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS ponownie odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego. Skarżący wniósł skargę, zarzucając organowi wybiórczą ocenę dowodów i błędne uzasadnienie.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Oddala skargę
W złożonym wniosku o umorzenie należności z tytułu składek skarżący podniósł, że w przypadku spłaty zadłużenia nie będzie dysponował środkami na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, że ewentualna egzekucja doprowadzi go do pozbawienia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w minimalnym zakresie pozwalającym na utrzymanie. Zaznaczył, że z uwagi na swój wiek i stan zdrowia (nadciśnienie) nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...]zł. Organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności wobec braku całkowitej nieściągalności, jak również wobec nie zaistnienia szczególnie trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił,
że zaskarżona decyzja została wydana na innej podstawie prawnej niż ta, której dotyczył wniosek. Zobowiązany załączył szereg dokumentów dotyczących swojego stanu zdrowia, których organ nie uwzględnił. Zarzucił, że ustalając dochody organ pominął fakt poniesionej straty w pierwszym półroczu 2014 r. w kwocie przekraczającej [...] zł. Podniósł, że ustalając jego wydatki należy wziąć pod uwagę te związane
z leczeniem, utrzymaniem mieszkania, wyżywieniem oraz fakt, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawną partnerką, której jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek z MOPS. Wskazał również, że posiada zadłużenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie około [...] zł.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał
w mocy zaskarżoną decyzję.
W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 514/15 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że organ naruszył art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał
w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę na podstawie art. 28 ust 3 pkt 5 i 6 oraz ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej: "u.s.u.s.) nie stwierdził ustawowych przesłanek przemawiających jednoznacznie za możliwością umorzenia należności. W tym zakresie organ wskazał, że w dalszym ciągu na rzecz ZUS prowadzone jest wobec majątku skarżącego administracyjne postępowanie egzekucyjne. Organ zaznaczył, że należności zabezpieczone hipoteką na nieruchomości, której właścicielem jest zobowiązany tj. mieszkaniu w B. przy [...] zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu, a wartość posiadanej przez stronę nieruchomości przekracza kwotę posiadanego zadłużenia wobec Zakładu.
Odnosząc się do przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365 dalej jako "rozporządzenie z 2003r.") organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania oraz na podstawie złożonych dokumentów i oświadczeń ustalono, iż skarżący ma 65 lat, jest stanu wolnego (rozwód orzeczono [...] r.). Zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerką - A. B.. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona zeznała, iż posiada dochód z tytułu prowadzenia innej działalności gospodarczej
w wysokości [...] zł miesięcznie. Powyższy fakt nie znajduje potwierdzenia w żadnym złożonym dokumencie, jak również informacji uzyskanej z bazy danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z której wynika, że skarżący prowadzi tylko jedną działalność gospodarczą. Ponosi stałe wydatki związane
z utrzymaniem mieszkania w wysokości [...] zł miesięcznie oraz koszty związane
z leczeniem w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto zobowiązany stwierdził, że koszty zakupu żywności to kwota około [...] zł miesięcznie.
Zdaniem organu, skarżący nie przedstawił rzetelnie całej swojej sytuacji finansowej, albowiem gdyby przyjąć, zgodnie z oświadczeniem złożonym w dniu
[...]., że zobowiązany nie osiągał dochodu w II połowie 2014 r., a wcześniej miał zawieszoną działalność, to nie miałby środków na opłacenie rachunków
i wyżywienie, gdyż zasiłek partnerki otrzymywany z MOPS jest w całości przeznaczany przez nią na leki i wyżywienie. Ponadto, skarżący nie wskazał źródła dochodu,
z którego pokrywa miesięczne wydatki i finansuje np. zakup żywności, ubrania, czy środków czystości. W złożonych dokumentach stwierdza, że nie posiada środków na spłatę zaległości wobec ZUS, bowiem ich spłata pozbawiłaby jego i partnerkę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a jednocześnie spłaca
w miesięcznych ratach należności z tytułu kary wobec innego wierzyciela - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, którego traktuje w sposób uprzywilejowany.
W zakresie stanu zdrowia zobowiązanego organ wskazał, że skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające, iż uskarża się na problemy zdrowotne, między innymi na nadciśnienie tętnicze i łagodny przerost prostaty. Schorzenia te jednak nie skutkują brakiem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem strona prowadzi ją nadal. Stan zdrowia partnerki także nie ogranicza możliwości uzyskiwania przez zobowiązanego dochodów, bowiem nie wymaga ona stałej, długotrwałej opieki lub pomocy drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ponieważ posiada ona orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Wobec powyższych ustaleń, w ocenie Zakładu, skarżący nie wykazał należycie, że zobowiązanie z tytułu należnych składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu, nie wystąpiła również sytuacja,
w której ze względu na swą przewlekłą chorobę skarżący byłby pozbawiony możliwości zarobkowania, jak również nie zaistniała konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niewnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego i wybiórcze jego potraktowanie, a w konsekwencji wyciągnięcie z niego dowolnych i niesłusznych wniosków, w szczególności niezasadne uznanie, iż wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób nierzetelny, że jego sytuacja osobista i majątkowa uniemożliwia orzeczenie zgodnie z wnioskiem, że uiszczenie należności przez wnioskodawcę nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny; naruszenie art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie prawne
i faktyczne decyzji i jego niekompletność, przy jednoczesnym nadużyciu uprawnień wynikających z uznania administracyjnego oraz niezawarcie w uzasadnieniu decyzji wymaganych elementów, w szczególności, dlaczego organ nie dał wiary składanym przez stronę oświadczeniom i dlaczego mimo wystąpienia przesłanek do umorzenia uznał, że interes społeczny w tym konkretnym przypadku przeważa nad interesem indywidualnym strony; oraz naruszenie art. 2a u.s.u.s poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż zasada równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wynikająca z tegoż przepisu, stoi na przeszkodzie umorzeniu składek.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że ZUS w sposób wybiórczy ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W tym zakresie podniósł, że dostarczył organowi licznych dowodów, świadczących o jego złej sytuacji materialnej, w tym oświadczenie
o stanie rodzinnym i majątkowym. Zaznaczył, że gdyby miał wystarczające środki do egzystencji, nie byłby zmuszony do zaciągania pożyczek u znajomych i tzw. chwilówek. Podniósł, że w sposób rzetelny poinformował ZUS o swojej sytuacji majątkowej
i osobistej, w tym o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa ze swoją partnerką życiową. Wyjaśnił również, jakie świadczenie, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości ona otrzymuje oraz na co jest ono przeznaczane. Wskazał, że okoliczności związane z sytuacją życiową skarżącego w sposób prawidłowy zostały ocenione przez Prezydenta Miasta B. w prawomocnej decyzji z dnia [...] r. wydanej w sprawie [...]
Skarżący podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się liczna dokumentacja, w tym dokumentacja związana ze stanem zdrowia wnioskodawcy, jak wyniki badań, faktury za leki, zaświadczenie o stanie zdrowia. Dodatkowo strona podniosła, że opiekuje się niepełnosprawną partnerką, której jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek z MOPS
w wysokości [...] zł. Zasiłek ten w całości przeznaczany jest na zakup jej leków i na wyżywienie. Z przekazanych informacji wynika, że zdecydowana część budżetu skarżącego i partnerki stanowią wydatki na zdrowie. Oprócz tego pojawiają się koszty związane z normalnym utrzymaniem, tj. wydatki życia codziennego, jak wyżywienie, ubranie, środki czystości, a przede wszystkim, wydatki na zajmowany lokal. Strona ponosi również inne wydatki, jak np. na naprawę samochodu, wykorzystywanego
w działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe, skarżący stwierdził, że dokonując prostych działań matematycznych, można dojść do wniosku, iż nie dysponuje on wystarczającymi środkami nawet, ażeby utrzymać siebie i swoją konkubinę. Skoro zatem brak jest wystarczających środków, ażeby utrzymać samego siebie i swą partnerkę, nie jest zatem możliwe, ażeby uregulowanie należności nie pociągało za sobą zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.
Zdaniem skarżącego, nieuwzględnienie wniosku doprowadzi do pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ale również do powstania dodatkowych kosztów, jakimi zostanie obciążony. Podniósł, że już teraz prowadzona jest przeciw niemu egzekucja komornicza. Jego nieruchomość obciążona jest hipoteką. Prócz tego, skarżący ma liczne zobowiązania finansowe, których istnienie szczegółowo wykazał w toku postępowania. Zobowiązany nie ma żadnych możliwości spłaty zaległości, co w przypadku nieprzychylenia się do jego wniosku przez ZUS, doprowadzi do konieczności wszczęcia przeciw niemu kolejnego postępowania egzekucyjnego. Skarżący wobec istniejących problemów finansowych
i zdrowotnych, zmuszony był już do zawieszenia działalności gospodarczej. Mimo tego, działalność ta była podejmowana, bowiem ma on świadomość konieczności uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, by móc egzystować.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym, nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Leży to bowiem w granicach wyłącznej kompetencji organu administracji.
Rozpoznawana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczy oceny zgodności prawnej decyzji odmawiającej umorzenia na wniosek strony, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się zaś do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).
W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia
z 2003r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,
z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Podejmując decyzję
w zakresie umorzenia należności, organ w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
W związku z analizą akt niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności
w oparciu o to kryterium. Z akt tych wynika, że zadłużenie zobowiązanego dochodzone jest w trybie postępowania egzekucyjnego i nie ma możliwości stwierdzenia braku majątku, z którego można by dochodzić należności. Nie jest również kwestionowane, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Powyższe powoduje, iż
w okolicznościach niniejszej sprawy organ miał podstawy do uznania, iż stan całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku zobowiązanego nie zaistniał, a tym samym przesłanka umorzenia należności z tytułu składek o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła.
W okolicznościach sprawy prawidłowo organ stwierdził również, że nie zaistniały przesłanki umorzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia z 2003 r. Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią tego uregulowania, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z przedstawionych do kontroli Sądu akt wynika, że skarżący pomimo zapewnienia czynnego udziału we wszczętym na jego wniosek postępowaniu, przekonywująco nie wykazał, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawia jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1
pkt 1 rozporządzenia). W toku postępowania Zakład ustalił m.in., że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2013r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł a za pierwsze półrocze 2014r. poniósł stratę w wysokości [...] (oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym). Nie mniej u uzasadnieniu wniosku o udzielenie ulgi jak
i w oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący podał, że z działalności uzyskuje minimalne przychody, które wystarczają jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Działalność tę skarżący nadal prowadzi. Nie przedstawił jednak, pomimo wezwań (k. 100 i 102 akt adm.), dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej, które mogłyby mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku. Podobnie, nie uprawdopodobnił okoliczności związanych z powoływaną okolicznością wspomagania się pożyczkami od znajomych i tzw. "chwilówkami". Jedynie w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym" wskazano na zobowiązania prywatne w wysokości [...] zł.
W świetle akt sprawy, dochód w gospodarstwie domowym skarżącego z tytułu jego działalności gospodarczej oraz renty otrzymywanej przez konkubinę wynosi [...] zł, co w kontekście posiadanego także majątku nieruchomego, czynią zdaniem Sądu, uprawnionym wniosek, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, aby zagrożona była sfera elementarnych potrzeb jego rodziny.
Nie budzi wątpliwości, że prawidłowo organ ocenił również stan faktyczny
w świetle pozostałych przesłanek przewidzianych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003. W okolicznościach sprawy nie wystąpiły straty materialne w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia (§ 3 ust. 1 pkt 2). Nie zachodzi też przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Z akt wynika wprawdzie, iż konkubina skarżącego otrzymuje świadczenie rentowe, które w całości jest przeznaczone na jej leki i wyżywienie jednak okoliczności te nie wyeliminowały go z rynku pracy, skoro nadal prowadzi działalność gospodarczą, co w konsekwencji daje mu możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W ocenie Sądu, dokonując powyższej analizy, organ prawidłowo uznał, że sytuacja majątkowa i życiowa strony nie została przedstawiona w sposób rzetelny.
Z dokumentów przedłożonych przez stronę wynika bowiem szereg sprzeczności.
O spełnieniu przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. można mówić w przypadku istnienia konkretnych, jednoznacznych dowodów wskazujących na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny, a takie w niniejszej sprawie nie zachodzą.
Reasumując podkreślić należy, że umorzenie należności z tytułu składek zawsze powinno wynikać z zaistnienia rzeczywiście wyjątkowych i nadzwyczajnych okoliczności wyłączających możliwość ich uregulowania. W ustalonym stanie faktycznym, uprawniony jest wniosek, iż do takich, biorąc pod uwagę obecną sytuację materialno-bytową, sytuacja zobowiązanego nie należy. W świetle treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji majątkowej strony, nie nosi cech dowolności. Argumentacja uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jest zdaniem Sądu logiczna i przekonywująca. Świadczy o tym również fakt, że dostrzegając trudności w jednorazowej spłacie zadłużenia wobec ZUS, organ wskazał na treść art. 29 u.s.u.s. przewidującego możliwość rozłożenia należności na dogodne raty, z uwzględnieniem możliwości płatniczych wnioskodawcy.
W toku postępowania, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonał prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych. Zapewnił też stronie, przewidziane w art. 10 § 1 k.p.a., prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Prawidłowo, wywiązał się również z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Swoje stanowisko uzasadnił zaś stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie stwierdzając zatem, aby w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do skutkującego koniecznością jej uchylenia, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
U. Wiśniewska J. Szulc E. Kruppik – Świetlicka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło