I SA/Bd 889/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2022-02-15

Skład orzekający: Sędzia WSA Jarosław Szulc, Sędzia WSA Tomasz Wójcik, Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności związanej do upraw roślin strączkowych na ziarno, uznając, że nie doszło do wystąpienia siły wyższej (suszy) w stopniu uniemożliwiającym prowadzenie deklarowanej uprawy, a faktycznie na działce znajdował się ugór?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani proceduralnego. Stwierdzono, że na działce rolnej, gdzie skarżący zadeklarował uprawę łubinu, w rzeczywistości znajdował się ugór, co wykluczało możliwość przyznania płatności, niezależnie od wystąpienia suszy. Brak było podstaw do uznania siły wyższej, gdyż kryteria kwalifikowalności nie zostały spełnione przed wystąpieniem suszy, a zgłoszenie o braku siewu nie nastąpiło przed kontrolą.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie różnych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatności związanej do upraw roślin strączkowych na ziarno (łubin). W trakcie kontroli terenowej stwierdzono mniejszą powierzchnię uprawy oraz nieprawidłowości dotyczące granic działek, a na jednej z działek stwierdzono brak deklarowanej uprawy łubinu, kwalifikując ją jako ugór. Po kilku decyzjach organów pierwszej instancji i uchyleniach przez organ odwoławczy, ostateczna decyzja utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania płatności do roślin strączkowych i nakładającą sankcje. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając błędną wykładnię przepisów o sile wyższej oraz naruszenia przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze ska K. K. na decyzję Inne z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę K. K. ("Skarżący’, "Strona") w dniu [...] r. złożył za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus do Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wniosek o przyznanie płatności na rok 2019, w którym ubiegał się o przyznanie następujących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 295,72 ha, płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników, płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do powierzchni 93,29 ha, płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe (Bos taurus) do 20 sztuk zwierząt oraz płatności związanej do krów do 20 sztuk zwierząt. W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wpłynęło pisemne oświadczenie o stratach w uprawie łubinu, deklarowanego do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, spowodowanych klęską suszy. W dniach [...]– [...] r. w gospodarstwie rolnym Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej, w wyniku której stwierdzono mniejszą od zadeklarowanej powierzchnię działki rolnej C oraz nieprawidłowość DR50 dla działek rolnych: B, I, J oraz L, tj. wykraczanie granic uprawy poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku. Ponadto dla działki rolnej K3, zadeklarowanej do płatności związanej do upraw roślin strączkowych i stanowiącej działkę podrzędną w stosunku do działki rolnej K, stwierdzono nieprawidłowość DR oznaczającą brak stwierdzenia deklarowanej uprawy, a stwierdzona grupa upraw należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana i polegała w przedmiotowej sprawie na braku na gruncie zadeklarowanej uprawy łubinu. Ponadto, w dniu [...] r., przeprowadzono oględziny działki referencyjnej 482 w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. W trakcie oględzin dokonano pomiaru całej działki ewidencyjnej, stwierdzając powierzchnię 165,19 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. w dniu [...]. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która w wyniku złożonego odwołania została w dniu [...] r. uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T.. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, również uchyloną przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. uwzględniając uzupełniony materiał dowodowy o dowody zebrane w postępowaniu prowadzonym przez Kierownika Biura powiatowego ARiMR w Stargardzie, wydał w dniu [...]. decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, od której to decyzji Strona ponownie złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, że w ramach weryfikacji wniosku Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2019 została przeprowadzona w dniach [...]– [...]. kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej która miała na celu zbadanie kwalifikowalności zgłoszonych do płatności gruntów przez kontrolę powierzchni działek rolnych i sposobu ich rolniczego wykorzystania. Ponadto, w dniu [...] r. przeprowadzone zostały dodatkowe oględziny (połączone z pomiarem) działki ewidencyjnej 482. Organ podał, że z treści art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.), wynika, iż podstawowym rodzajem kontroli jest kontrola administracyjna, natomiast kontrola na miejscu (wizytacja terenowa) ma charakter uzupełniający. W niniejszej sprawie koniecznym było uwzględnienie wyników zarówno kontroli administracyjnej, jak i wizytacji terenowej. Zasada ta jest także wyrażona w art. 74 ust. 1 przywołanego rozporządzenia. Organ wskazał, że w następstwie przeprowadzonych w gospodarstwie producenta rolnego czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zarówno powierzchni części deklarowanych przez stronę działek rolnych, jak i rodzaju prowadzonych upraw. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z materiału dowodowego wynika że Strona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019, na działce rolnej K3 zadeklarowała łubin wąskolistny. Uprawa ta, na skutek złych warunków atmosferycznych (susza) nie doszła do skutku, którym powinno być uzyskanie takie wschodu łubinu wąskolistnego (w takiej ilości, o takiej częstotliwości i o takiej jakości roślin), który umożliwiłby dokonanie zbioru ziarna. Nie mniej stan istniejący na gruncie w dniu kontroli [...] r. jednoznacznie wyklucza możliwość takiej kwalifikacji uprawy na działce K3. Stan gruntu potwierdzony wykonanymi fotografiami uzasadniają przyjęcie kwalifikacji zgodnej z bezpośrednią oceną osób przeprowadzających kontrole, tzn. przyjęcie, że działka K3 stanowiła ugór. Prawidłowość taka potwierdzają w ocenie organu II instancji zarówno wykonane fotografie jak i późniejsza ponowna ocena osób przeprowadzających ich weryfikację, nie będących osobami przeprowadzającymi kontrolę. Na brak możliwości uznania uprawy łubinu wskazują także zeznania świadków – osób dokonujących szacowania szkód powstałych w wyniku suszy dla województwa zachodniopomorskiego. Możliwość uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych warunków do przyznania płatności związanej do uprawy roślin strączkowych na ziarno płatność taka może być przyznana dla działki rolnej K3 na skutek uznania okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr [...] w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr [...] w ocenie organu odwoławczego nie zaistniała. Wobec powyższego, mając także na uwadze, decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z żądaniem strony w pozostałym zakresie i nie jest pod tym względem kwestionowana przez stronę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. z dnia [...]. została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze do Sądu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. z dnia [...] r. w części, tj. w zakresie nieuznania siły wyższej, odmowy przyznania płatności do powierzchni upraw strączkowych na ziarno, nałożenia sankcji w wysokości [...] zł, zastosowania pomniejszeń płatności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Zarzucono naruszenie: - prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 2 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej jako Rozporządzenie 1306/2013) w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej jako: "Rozporządzenie 640/2014") przez błędne uznanie, że zawiadomienie o sile wyższej powinno zostać dokonane niezwłocznie po wystąpieniu przypadku siły wyższej, niezależnie od niemożliwości wcześniejszego jej wykrycia, a ponadto, że zawiadomienie dokonane po wszczęciu czynności kontrolnych, o których kontrolujący nie był powiadomiony, jest nieskuteczne i pozwala na zastosowanie kar administracyjnych, o których mowa w art. 19 ust. 2 Rozporządzenia 640/2014, podczas gdy, obowiązujące przepisy prawa nie uzależniają prawa do powoływania się na siłę wyższą od braku wszczęcia postępowania kontrolnego a termin na zgłoszenie siły wyższej wynosi piętnaście dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać czynności zgłoszenia, co w konsekwencji skutkowało brakiem uznania wystąpienia siły wyższej i nałożeniem na stronę kar administracyjnych w sytuacji, gdy Skarżący zachowuje prawo do przyznania płatności bezpośrednich do całej deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności powierzchni w związku z zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności stanowiących przypadek siły wyższej; - przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7 , art. 8 , art. 10 , art. 11 , art. 75 , art. 77 § 1 , art. 80 , 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm. dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020r. , poz. 1341 dalej jako:" ustawa o płatnościach") mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niepełnym zebraniu materiału dowodowego, braku wszechstronnego rozpatrzenia dowodów oraz dokonaniu przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów, w szczególności przez uznanie za bardziej wiarygodną dokumentację pokontrolną z kontroli przeprowadzonej w dniach 25 lipca do [...] r. niż protokół z oszacowania szkód z dnia [...] r., pominięcie zawnioskowanych przez skarżącego dowodów (w tym wniosków o przesłuchanie i konfrontację świadków), a tym samym nieprawidłowe uznanie, że nie prowadzono deklarowanej uprawy łubinu, podczas gdy: * kontrola w dniach 25 lipca do [...]. została przeprowadzona nierzetelnie i nieprofesjonalnie, sprzecznie z obowiązującymi wytycznymi, w tym przepisami art. 24 ust. 1 i art. 38 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE] nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej jako: " Rozporządzenie 809/2014") i art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach, wykonana została zbyt mała ilość zdjęć, nie wykonano zdjęć szczegółowych przedstawiających rodzaj uprawianych roślin, co doprowadziło do błędnych ustaleń, że na działce ewidencyjnej nr [...] nie była prowadzona uprawa łubinu, nie doszło do zniszczenia upraw na skutek suszy i że poszczególne obszary działek nie kwalifikowały się do dopłat, a protokół z oszacowania szkód z dnia [...] r. jest sprzeczny ze stanem faktycznym, podobnie jak przedłożona przez Skarżącego dokumentacja zdjęciowa, wyjaśnienia Skarżącego i świadków, * kontrola z dnia [...]. została przeprowadzona nierzetelnie i nieprofesjonalnie, sprzecznie z obowiązującymi wytycznymi, w tym przepisami art 24 ust. 1 i art. 38 Rozporządzenia 809/2014, co skutkowało błędnym wyznaczeniem maksymalnego kwalifikowalnego obszaru i rzekomym potwierdzeniem braku prowadzenia upraw łubinu, * przy ocenie stanu prowadzonej uprawy łubinu organ w ogóle nie uwzględnił wystąpienia zjawiska suszy oraz zakazu stosowania środków ochrony roślin, które to okoliczności w znaczny sposób przyczyniły się do tego, że uprawa łubinu charakteryzowała się niewielkim wzrostem, małymi wschodami i znacznymi ubytkami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada2020r. ( sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20) stwierdzono, że powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a., dający podstawę do odstąpienia od rozpoznania sprawy w sposób jawny. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, co przewiduje także art. 31 ust. 3 Konstytucji, który stanowi o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz gdy jest to konieczne ze względu na ochronę zdrowia. Należy mieć również na uwadze, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o zwalczaniu COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, a stan pandemii nakazuje ich uwzględnianie w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...]. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że strona skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowo administracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora OR ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Przy czym Skarżący nie kwestionuje całej decyzji organu pierwszej instancji a jedynie tę część, która rozstrzyga o odmowie przyznania płatności do powierzchni upraw strączkowych na ziarno, nałożenia sankcji i zastosowania pomniejszeń płatności. W odniesieniu do wskazanego przedmiotu sprawy dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie tego rodzaju płatności. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej przez producenta rolnego. Wniosek zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania (tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej). W sprawach omawianych płatności znajduje zastosowanie ustawa z dnia [...] r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164) przykładowo wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 98/14, (CBOSA) – ze względu na tożsamość regulacji – pozostaje aktualny również pod rządami obecnej ustawy. W konsekwencji, to na Skarżącym jako beneficjencie pomocy w toku postępowania przez organami ARiMR spoczywał procesowy obowiązek wykazania, iż działalność rolnicza prowadzona jest przez niego na zadeklarowanej do płatności powierzchni. Odnosząc powyższe uwagi do podniesionych w skardze zarzutów trzeba zatem stwierdzić, że prawidłowość działań organów należy poddać ocenie pod kątem zastosowania się do wymogów wynikających z przywołanej regulacji ustawy o płatnościach i zdaniem Sądu przepisy te nie zostały przez organy naruszone. W przedmiotowym postępowaniu organy ARiMR przeprowadziły wszystkie te dowody wnioskowane przez stronę, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności organy weryfikowały ustalenia pokontrolne, z odniesieniem do zgłaszanych uwag pełnomocnika strony oraz przedstawianych opinii rzeczoznawcy. Dokonana została ocena dostarczonych przez stronę oświadczeń świadków. Przeprowadzono także przesłuchanie osób dokonujących szacowania szkód w uprawie łubinu na spornej działce ewidencyjnej. Organ I instancji przeprowadził ponadto dowody nie wnioskowane przez stronę, chociażby analizę danych IUNG dotyczących suszy. Skarżący miał zapewniony czynny udział w całym postępowaniu, zarówno przed organem I jak i II instancji i z prawa korzystał za pośrednictwem swojego pełnomocnika. Organy nie pominęły żadnego z przedstawionych przez Stronę dowodów, dokonały ich oceny pod względem wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko zaprezentowane przez organy wynika z kompleksowej oceny całokształtu materiału dowodowego, czego nie może podważyć fakt, że część z dowodów nie została rozpatrzona zgodnie z oczekiwaniami strony. Podkreślić w tym miejscu należy, że zwłaszcza organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji przedstawił obszernie ustalenia, których dokonał w trakcie postępowania oraz wskazał, które z posiadanych dowodów uznał za wiarygodne i przesądzające dla rozstrzygnięcia oraz opisał swoje wnioski, odwołując się do zebranego materiału dowodowego. Dla uzasadnienia wywodów, organ I instancji zawarł w decyzji szkice, zdjęcia, tabele i zestawienia, odnoszące się do najistotniejszych okoliczności sprawy. Organ odwoławczy ocenę tą i dokonane ustalenia uznał za zasadne. To, że wnioski organów nie są zgodne z oczekiwaniami Strony nie może stanowić zarzutu, o ile wnioski te są logiczne i znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Przechodząc zatem do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podkreślić należy, że Skarżący w głównej mierze skoncentrował na rozważaniach dotyczących wystąpienia siły wyższej i terminie zgłoszenia tej okoliczności organowi, w sytuacji gdy okoliczności te, w świetle ustaleń dokonanych przez organ, są nieistotne dla oceny prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak bowiem precyzyjnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istota sprawy odnosi się do jednoznacznego i niepodważonego ustalenia organu o braku uprawy wnioskowanej rośliny strączkowej na nasiona w terminie przeprowadzania kontroli, jak i w okresie poprzedzającym kontrolę na zgłoszonych do płatności działkach, nie zaś samej kwestii poprawności zgłoszenia siły wyższej. Wskazać należy, co zresztą organy obu instancji szczegółowo omówiły w swoich decyzjach, że w wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu został ustalony m.in. fakt braku uprawy roślin strączkowych. Kontrola przeprowadzona w gospodarstwie Skarżącego nie potwierdziła występowania na deklarowanych działkach uprawy wskazanej rośliny (łubinu wąskolistnego), a jedynie teren porośnięty samosiewną roślinnością zakwalifikowaną jako ugór. Zatem susza nie mogła mieć żadnego wpływu na ustalenie organu co do braku zasiewu rośliny - susza nie mogła zniszczyć czegoś, czego w ogóle nie było. Wskazane do płatności działki były ugorem zaś organ prawidłowo wyjaśnił, iż aby zostać beneficjentem pomocy w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je rolniczo użytkować. Zatem nawet samo wysianie rośliny (co jak wynika z materiału dowodowego również nie miało miejsca), nie stanowi o prowadzeniu działalności rolniczej, a tym bardziej nie uzasadnia zgłoszenia powierzchni uprawy do dopłat. Tak więc, jak zasadnie przyjął organ, nawet ogólnie występująca susza nie miała absolutnie żadnego znaczenia dla ustalenia organu co do niemożności przyznania Skarżącemu wnioskowanej płatności. Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony szczegółowy raport (zweryfikowany i nieznacznie zmieniony w wyniku uwag wniesionych przez Stronę), do którego została dołączona dokumentacja fotograficzna obrazująca stan faktyczny kontrolowanych działek. Na zdjęciach z kontroli, jak wyjaśnił organ, widoczne są m.in.: łopian, ostrożeń polny, wrotycz pospolity, przymiotno kanadyjskie, bylica pospolita, krwawnik pospolity, które są roślinami wieloletnimi. Nadto rośliny te były w fazie kwitnienia i okresu dojrzałości, co wskazuje na brak zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów. Dodatkowo na kontrolowanych działkach stwierdzono wieloletnie samosiejki drzew oraz krzewów. Powyższe świadczy o zaniechaniu działalności rolniczej od co najmniej 3 lat. Przedmiotowe zdjęcia wykonano w wysokiej rozdzielczości powalającej po zbliżeniu obrazu na prawidłową identyfikację roślin. Sama kontrola została przeprowadzona w sposób rzetelny, zgodnie z ustaloną procedurą przez wykwalifikowanych i certyfikowanych kontrolerów, co wynika z akt sprawy. Okolicznością istotną a pomijaną przez Stronę jest fakt, iż wnioski wynikające z protokołu kontroli z dnia [...]. potwierdzone zostały w treści zeznań świadków – osób wchodzących w skład komisji ds. oszacowania szkód powołanej przez Wojewodę Z.. Osoby te zostały przesłuchane w dniu [...]. w charakterze świadków przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. . Z protokołów przesłuchania świadków: M. K., K. B., G. R. i W. B. wynika, iż nie są w stanie potwierdzić czy na działce Skarżącego, w trakcie przeprowadzania oszacowania szkód, była prowadzona uprawa łubinu wąskolistnego, natomiast po okazaniu dokumentacji zdjęciowej z kontroli z dnia [...] r. potwierdzili, iż na zdjęciach tych nie widać uprawy łubinu. Jedynie G. R. stwierdził, że były na tej działce prowadzone jakieś zabiegi agrotechniczne, ale jeżeli uprawa była uprawą konwencjonalną, to nie była to uprawa zgodna z wymogami agrotechnicznymi (k. 12277-12296 akt adm.). Jednocześnie, co podkreślił organ, brak uprawy łubinu kwalifikującej się do wskazanego rodzaju płatności nie wyklucza tego, że wnioskodawca wykonał siew łubinu na spornej działce. Zgromadzone dowody wskazują jednak jednoznacznie, że siew ten ( jeśli w ogóle miał miejsce) nie był skuteczny w sensie uzyskania kwalifikowalnej do płatności uprawy łubinu. W tym miejscu należy podkreślić, że przedłożony przez Stronę protokół szkodowy komisji szacowania szkód w wyniku suszy, ma walor dokumentu urzędowego. Zgodnie jednak z art. 76 § 3 k.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu. W konsekwencji odmowa uznania wiarygodności treści tego protokołu, dokonana w świetle zebranego materiału dowodowego była zgodna z przepisami prawa. Ustosunkowując się natomiast do opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę z Ośrodka Rzeczoznawców SITR z dnia [...]. to wskazać należy, że została ona sporządzona po dniu wydania zaskarżonej decyzji wobec czego nie mogła być przedmiotem analizy organu odwoławczego. Mając powyższe na uwadze za bezpodstawny uznać należy naruszenia przez organ art. 2 ust. 2 lit.c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Delegowanego Komisji ( UE) nr [...] albowiem nie zaistniała przesłanka warunkująca uruchomienie tej instytucji. Przepis art. 4 ust. 1 rozporządzenia 604/2014r stanowi, iż w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. A zatem warunkiem podstawowym jest faktyczne wystąpienie okoliczności, powodujące niemożność spełnienia kryteriów, w tej zaś sprawie kryteria nie zostały spełnione przed wystąpieniem suszy. W takim przypadku Skarżący chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji winien stosownie do powołanego przepisu zawiadomić organ przed kontrolą o braku dokonania wysiewu. Nadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 25 rozporządzenia wykonawczego komisji nr [...] z dnia [...]., kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Tak więc Skarżący nie musiał być powiadomiony o planowanej kontroli. Wbrew zarzutom skargi organ w decyzji odniósł się i omówił wszystkie przyjęte przez siebie ustalenia i wyjaśnił w oparciu o które z dowodów podjął rozstrzygnięcie. W decyzji organu II instancji ustosunkowano się do zgłaszanych przez stronę zarzutów ponownie wyjaśniając jakie ustalenia faktyczne stanowiły podstawę dokonanych ustaleń. W ocenie Sądu przedstawiona argumentacja organu nie budzi zastrzeżeń. Organ wskazuje na konkretne dowody (protokoły z kontroli na miejscu), na rozbieżności między wnioskami zawartymi w protokole oszacowania szkód w wyniku suszy a zeznaniami osób kontrolę tę przeprowadzających i podaje skutki ustaleń dla płatności. Stwierdzeń tych strona skutecznie nie zakwestionowała. W sprawie nie doszło również do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania. Organ prawidłowo wyjaśnił i ocenił wszystkie okoliczności sprawy, co znalazło uzasadnienie w treści wydanej decyzji. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło