I SA/Bd 916/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wezwania do usunięcia braków zażalenia postanawia: odmówić przywrócenia terminu Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie J. S. na postanowienie z dnia 06 grudnia 2011r. sygn. akt I SA/Bd 916/11 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ponieważ zostało złożone po upływie terminu do jego wniesienia. Postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało doręczony skarżącemu w dniu 09 lutego 2012r Pismem z dnia 13 lutego 2012r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wyjaśnił, iż leczy się, w szczególności psychiatrycznie i z powodu przyjmowanych leków nie był w stanie złożyć zażalenia w ostatnim dniu terminu przewidzianego na jego złożeniu, tj. w dniu 29 grudnia 2011 r. Podał, że przyjmuje leki, po których czuje się senny i ma trudności w koordynacji działań. Wyjaśnił, że tak właśnie czuł się w dniu 29 grudnia 2011r. i nie był w stanie w tym dniu złożyć zażalenia. Zrobił to dopiero następnego dnia, czyli 30 grudnia 2011r. Dodał, że nawet nie był w stanie ocenić czy zażalenie złożył z uchybieniem terminu do jego złożenia. O tym że uchybił terminowi do złożenia zażalenia dowiedział się dopiero w dniu 9 lutego 2012 r., gdy odebrał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 822/11. Do wniosku dołączył kserokopie dokumentacji o leczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W świetle postanowień zawartych w art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 §1 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000 nr 20, poz. 757). W tym miejscu Sąd pragnie przywołać również postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006r. sygn. akt I SAB/Wa 78/2005, w którym czytamy - brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Z kolei w postanowieniu z dnia 29 października 1999 r.( I CKN 556/98, LEX nr 50702) Sąd Najwyższy stwierdził, iż sąd może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Wynika stąd, że w razie gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Ponadto w postanowieniu z dnia 12 stycznia 1999r. (II UKN 667/98, OSNP-wkł. 1999/8/6) Sąd Najwyższy zauważył, iż przy ocenie braku winy, jako przesłance przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (inwalidztwo drugiej grupy) nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Wskazać jednocześnie należy, iż wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Mając na uwadze powyższe wywody w kontekście zaistniałego stanu faktycznego, rozpatrując złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłankę braku winy Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to nie zostało spełnione ponieważ strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z uzasadnienia wniosku skarżący nie złożył zażalenia na postanowienie z dnia 06 grudnia 2011r. sygn. akt I SA/Bd 822/11 z uwagi na stan zdrowia ( leczy się psychiatrycznie) i przyjmowane w związku z tym leki, po których czuje się senny i ma trudności w koordynacji działań, co miało miejsce w dniu 29 grudnia 2011 r., tj,. ostatnim dniu w którym mógł dokonać czynności w terminie. W opinii skarżącego mają to potwierdzać złożone wraz z wnioskiem kopie dokumentacji medycznej. W ocenie Sądu okoliczności te nie stanowią przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Z analizy akt sprawy wynika, iż skarżący osobiście odebrał w dniu 22 grudnia 2011r. postanowienie, w którym w pkt 2 sentencji Sąd oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy (zwrotne potwierdzenie odbioru k- 23). W piśmie przewodnim zawarte zostało dokładne pouczenie, co do terminu i trybu złożenia zażalenia oraz konsekwencjach prawnych związanych z niedopełnieniem tej czynności w terminie. W zaistniałych okolicznościach Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom strony, iż z uwagi na stan zdrowia nie miała ona żadnej możliwości złożenia zażalenia w terminie. Zdaniem strony jej wyjaśnienia mają potwierdzać załączone przez nią do wniosku fotokopie m. in.: - zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 października 2009r., w którym stwierdzono, że skarżący leczy się psychiatrycznie od 2007r.; - zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 stycznia 2012r., w którym stwierdzono, że strona nadal leczy się psychiatrycznie; - skierowania na badania RTG z dnia 10 grudnia 2008r.; - wynik badań RTG z dnia 02 marca 2010r. z rozpoznaniem skrzywienia kręgosłupa; - skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne z dnia 01 lutego 2012r.; - orzeczenie z dnia 21 lipca 2011r. o stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do przedstawionych dokumentów w kontekście wyjaśnień skarżącego wskazać należy przede wszystkim, że nie potwierdzają one tezy o wyjątkowym charakterze jego choroby w dniu 29 grudnia 2011r. Z zaświadczeń lekarskich z dnia 12 października 2009r. i 17 stycznia 2012r. wynika jedynie, że strona leczy się psychiatrycznie od 2007r. Dokumenty potwierdzaj ponadto schorzenie kręgosłupa. Natomiast z orzeczenia dnia 21 lipca 2011r. wynika, że ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od 15 czerwca 2011r. Na uwagę zasługuje ponadto treść tego ostatniego dokumentu, w którym wskazuje się na brak konieczności korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki a także brak konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji . W kontekście przedstawionej przez skarżącego argumentacji wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się m.in. na następujące okoliczności faktyczne nie uzasadniały przywrócenia uchybionego terminu : zwolnienie lekarskie od pracy ( wyr. NSA z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97, LEX nr 36 902); choroba wymagająca leżenia, jeżeli skarżący mógł nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników (post. NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04, niepubl. ); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę ( wyr. NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (post. NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.). Jednocześnie wśród przykładów okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu wskazuje się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyr. NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl. ). Bezsprzecznie więc nie każda choroba, lecz nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego skarżący nie mógł przewidzieć może stanowić przesłankę dla przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że choroba na którą powołuje się skarżący nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi, bowiem bez wątpienia nie ma ona charakteru nagłej. Skarżący zdawał sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia choroby, a czynność polegająca na złożeniu w terminie zażalenia mogła zostać chociażby dokonana przez osobę, której skarżący powierzyłby jej wykonanie. W ocenie Sądu skarżący, w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, winien był zadbać o to, by w związku ze swoją chorobą jego interesy były należycie chronione. W ocenie Sądu strona należycie dbająca o swoje interesy winna przewidzieć, decydując się na prowadzenie sprawy przed Sądem, że będzie wymagało to jej aktywności. Oceniając argumentację skarżącego, dotyczącą jego stanu zdrowia należy wziąć pod uwagę okoliczność, iż w wielu innych sprawach (około 30) zawisłych przed tut. Sądem, w których skarżący w tym samym okresie złożył zażalenia na postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy dochował on terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Pozwala to na wysnucie tezy, iż stan zdrowia skarżącego również w niniejszej sprawie nie stanowił przeszkody do wniesienia zażalenia w terminie wyznaczonym przepisami prawa. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest w rozpoznawanej sprawie okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. W konsekwencji w oparciu o przepis art. 86 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.