I SA/Bd 92/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka - Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] G. J.K., M.K.spółka jawna o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą kasacyjną skarżąca Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła urzędowy formularz PPF ( sporządzony 13 maja 2010 r.), którym wniosła o przyznanie prawa pomocy. Konieczność zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniła brakiem środków na ich opłacenie. Jak wynika z urzędowego formularza PPF, wnioskująca z działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi uzyskała za ostatni rok obrotowy stratę wynoszącą – 161.286 zł, zaś na koncie bankowym nie posiada żadnych środków pieniężnych. Kapitał zakładowy oszacowano na 228.141 zł, natomiast wartość środków trwałych na 166.110,83 zł. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku referendarz musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Na konieczność zachowania proporcji miedzy interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre przeciwko Hiszpanii( por. postanowienie NSA jak wyżej). Jak stanowi art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy jednocześnie zaznaczyć, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać ze wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania, 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Warto w tym miejscu przypomnieć, że prawo pomocy, przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem wspierania ubogich. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18. 12. 2008 r. sygn. akt nr I FZ 497/08, prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art.199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie i być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują. W niniejszej sprawie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych wystąpiła spółka jawna. Z tej przyczyny zasadne jest odwołanie się do przesłanek wymienionych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej należało uznać, że zainteresowana nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wprawdzie w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę, posiada jednak znaczne środki skupione w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych w wysokości 228.141,51 zł oraz środkach trwałych o wartości 166.110,83 zł. Stan taki uzasadnia stwierdzenie, że wnioskująca dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż nie są one wygórowane i na obecnym etapie ograniczają się do wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego 100 zł. Ponadto, akcentowany przez skarżącą fakt wystąpienia straty w prowadzonej działalności gospodarczej nie mógł skutkować udzieleniem pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Referendarz wydając niniejsze rozstrzygnięcie miał również na uwadze orzeczenie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w dniu 18 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 92/10, którym odmówiono spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, że jest ona w stanie opłacić wpis w wysokości 100 zł. Zainteresowana orzeczenia tego nie zakwestionowała. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.